Gelir Vergisi Kesintisi
Asıl İlamın 7’nci maddesi ile tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun .... tarih ve .... tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın 7’nci maddesi ile .... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ....’a ödenen avukatlık vekalet ücretlerinin toplam vergi matrahına dahil edilmeyip gelir vergisi tarifesinin bir üst dilime geçmemesi sonucu daha düşük oranda gelir vergisi kesilmesi suretiyle oluşan ....-TL kamu zararının tazminine hükmolunmuştu.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu Muhasebe Yetkilisi .... tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca verilen .... tarih ve .... tutanak numaralı kararda;
“.... sayılı ilamın 7 inci maddesinde; mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların sorumlu tutulması gerektiğinden; sorumluluğun yeniden değerlendirilmesi için toplam .... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün BOZULARAK, dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE (Üye ….’nın, .... Belediyesi’nde görevli avukatlara ödenen vekalet ücreti ödemeleri ile aylık ücret ödemelerinin ayrı tahakkuk birimlerince gerçekleştirilmesi nedeniyle, bu ödemelerin kümülatif vergi matrahına dahil edilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir yönünde ayrışık görüşüne karşı), Oyçokluğu ile karar verilmiştir.”
denilmiştir.
Dairemizin …. tarih ve D6/2016-…. sayılı kararıyla İlamın 7’nci maddesine ilişkin …. tarih ve …. no.lu muhasebe işlem fişinin ekinde bulunan ve mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların da sorumlu tutulması ve savunmalarının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikalinin sağlanmasına ve gereği için ek raporun ekleriyle birlikte ilgili denetçisine iadesine karar verilmiştir.
Bu defa Denetçisi tarafından sorumluların savunmalarının alındığı ve ek raporun Sayıştay Denetim Yönetmeliğine uygun bir şekilde düzenlenerek Dairemize intikal ettirildiği görülmüştür.
Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Dairemize gönderilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü;
.... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ....’a ödenen avukatlık vekalet ücretlerinin, toplam vergi matrahına dahil edilmeyip gelir vergisi tarifesinin bir üst dilime geçmemesi sonucu gelir vergisinin daha az tutarda ödenmesine sebebiyet verildiği görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 1’nci maddesinde;
“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.’’ denilmektedir.
Yine aynı Kanun’un 61’nci maddesinde;
“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...’’ hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un 103’ncü maddesi ve 26/12/2011 tarih ve 28514 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 280 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2012 yılı için gelir dilimlerindeki değişiklik neticesinde 2012 yılı için uygulanacak Gelir Vergisi Tarifesi;
“10.000 TL'ye kadar % 15
25.000 TL'nin 10.000 TL'si için 1.500 TL, fazlası % 20
58.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL'nin 25.000 TL'si için 4.500 TL), fazlası % 27
58.000 TL'den fazlasının 58.000 TL'si için 13.410 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL'den fazlasının 88.000 TL'si için 21.510 TL), fazlası % 35”
şeklinde belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri gereğince gelir vergisi, gelirin aynı takvim yılı içerisinde bütün unsurlarının toplamı üzerinden ve her bir gelir dilimine ait oranlar üzerinden uygulanmalıdır. Muhasebe işlem fişi ile ödeme emri ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde Hukuk İşleri Müdür Vekiline ödenen avukatlık vekalet ücretinin, aynı takvim yılında elde edilen ücretler için ödenen gelir vergisinin tarifesinde dikkate alınmayıp gelir vergisinin eksik tahakkuk ve tahsilatına sebep olunduğu görülmüştür.
Her ne kadar sorumlular savunmalarında; sorguda vekalet ücreti ödemesinin hangi tarihte yapıldığına bakılmaksızın gelir vergisi matrahı çıkarılmıştır deseler de .... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişi ile verilen vekalet ücreti, kamu zararı tablosunda gösterilen .... no.lu ödeme emri belgesi ile Ocak 2012 tarihinde ödenen ücretin matrahına (…. TL) eklenerek gelir vergisi matrahı elde edilip, .... no.lu muhasebe işlem fişi ile verilen vekalet ücretinin gelir vergisinin …. TL eksik hesaplanması tespit edilmiş olup, kamu zararı tablosunda açık bir şekilde hesaplanıp tablolaştırılmıştır.
Sorumlular, gelir vergisine tabi olan vekalet ücretinin ödendiği aydan sonra maaşlardan kesilmekte olan vergi matrahının kontrol edilmediğini, aslında bu tutarın maaşlardan kesinti yapılarak aylık gelir vergisi kesintisi ile ödendiğini ifade etmişseler de, vekalet ücretinin ödendiği aydan sonra maaşlardan kesilmekte olan vergi matrahı kontrol edilmiş olup, her ay için önce vekalet ücreti tutarı matraha dahil edilmemiş haliyle hesaplanmış, sonra vekalet ücreti tutarı matraha eklenerek ortaya çıkan matraha göre gelir vergisi hesaplanıp önceki tutardan çıkarılarak kamu zararı aylar itibariyle hesaplanmıştır.
Yine sorumlular, aslında bu tutarın maaşlardan kesinti yapılarak aylık gelir vergisi kesintisi ile ödendiğini ifade etmişseler de, kamu zararı tablosunda da gösterildiği gibi kesilen gelir vergisinin matrahına .... tarihinde ödenen vekalet ücretinin matrahı dahil edilmemiştir.
Yine sorumlular, Kurum tarafından vekalet ücreti ödenirken gelir vergisi kesilerek ödenen net rakamın gelir vergisi matrahına dahil edilmesi gerekirken sorguda brüt ödenecek miktar olan …. TL’nin hesaplamaya dahil edilerek daha önce gelir vergisi kesilen net rakamın değil de brüt rakam üzerinden hesaplamaya gidilerek hatalı hesaplama içerisine düşülmüş olduğunu ifade etmişseler de, vekalet ücretinin brüt tutarı gelir vergisinin matrahına dahil edilir. Aksi takdirde net rakam eklenirse gelir vergisi matrahı eksik hesaplanıp gelir vergisi eksik tarh ve tahakkuk etmiş olur. Dolayısıyla herhangi bir hatalı hesaplama içine düşülmemiştir.
Yapılan ödemelerden bir tanesi .... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişi ile sadece Muhasebe Yetkilisi ....’ın imzasıyla yapılmıştır. Her ne kadar sorumlu Muhasebe Yetkilisi .... savunmasında, ödemenin emanetler hesabından yapılan Hukuk İşleri Müdürlüğüne ait bir ödeme olduğunu ve her ödemenin bir gerçekleştirme görevlisi, harcama yetkilisi ve nihayet muhasebe yetkilisi bulunması gerektiğini belirtse de, adı geçen sorumlu ilgili Muhasebe İşlem Fişini Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla imzalamıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri, Kontrol etmekle yükümlüdür.” denilmektedir.
Anılan Kanun maddesine göre, muhasebe yetkilisinin görev ve sorumluluklarından birisi de yetkililerin imzasının olup olmadığının kontrolüdür.
Yukarıda adı geçen sorumlu savunmasında, asıl yetkilinin ödemenin yapıldığı ilgili müdürlük olan Hukuk İşleri Müdürlüğündeki harcama yetkilisi olduğunu ancak otomasyon sistemindeki hatadan dolayı muhasebe işlem fişlerinin tamamında harcama yetkilisi olarak Mali Hizmetler Müdür Yardımcısı ....’nin isminin çıktığını ve programsal hatayı düzeltmeye çalıştıklarını belirtse de, .... tarih ve .... no.lu Muhasebe İşlem Fişi incelendiğinde harcama yetkilisi olarak Mali Hizmetler Müdür Yardımcısı ....’nin de ilgili evrakı imzalamadığı görülmektedir. .... no.lu evrakta sadece Muhasebe Yetkilisi olarak ....’ın imzası bulunmaktadır. İlgili evrakta yetkililerin imzasını kontrol etmekle görevli olan Muhasebe Yetkilisi ....’ın, Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisinin evrakı imzalamadığı durumda 5018 sayılı Kanun gereği sorumlu olacağı açıktır.
Ancak muhasebe yetkilisi .... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişi ile yapılan ödemeden doğan kamu zararından tek başına sorumlu değildir. Çünkü ilişik tutulan .... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişinin ekinde yer alan, Hukuk İşleri Müdür Vekili Av. .... tarafından imzalı Hukuk İşleri Müdürlüğünce Mali Hizmetler Müdürlüğüne hitaben yazılan .... tarih ve …. sayılı yazıda; “Emanete alınan belediye vekalet ücreti hesabından .... TL’nin 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 659 sayılı K.H.K’nın 14. Maddesine göre Av. ....’a ödenmesi hususunu arz ederim.” denilmiş ve .... tarih ve …. sayılı yazıda ise; “Emanete alınan belediye vekalet ücreti hesabından .... TL’nin 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 659 sayılı K.H.K’nın 14. Maddesine göre Hukuk İşleri Müdür Vekili Av. ....’a ödenmesi hususunu arz ederim.” denilmiştir. Bu yazıların ekinde yer alan Hukuk İşleri Müdürlüğünce hesaplanarak hazırlanan iki adet Yıllık Vekalet Ücreti Bordrosu Hukuk İşleri Memuru .... ve Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından imzalanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun;
‘Harcama yetkisi ve yetkilisi’ başlıklı 31’inci maddesinde; “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.” hükmü,
‘Harcama talimatı ve sorumluluk’ başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü,
‘Giderin gerçekleştirilmesi’ başlıklı 33’üncü maddenin 2’nci fıkrasında;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükmü bulunmaktadır.
Bu hükümlere göre, mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların da sorumlu tutulması gerekmektedir. Anılan muhasebe işlem fişinin ekinde yer alan ve kamu zararı olan tutarının ödenmesi hususunda Mali Hizmetler Müdürlüğüne hitaben yazılan yazıların, bütçeyle ödenek tahsis edilen Hukuk İşleri Müdürlüğü harcama biriminin en üst yöneticisi ve dolayısıyla ilgili birimin Harcama Yetkilisi konumunda bulunan Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış olması ve yine bu yazıların ekinde yer alan Hukuk İşleri Müdürlüğünce hesaplanarak hazırlanan ve gerçekleştirme belgesi niteliğinde bulunan Yıllık Vekalet Ücreti Bordroları Hukuk İşleri Memuru .... ve Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış olması nedeniyle Hukuk İşleri Müdür Vekili .... harcama yetkilisi sıfatıyla Hukuk İşleri Memuru .... ise gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla .... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişiyle oluşan kamu zararından sorumludur.
Ayrıca, işbu ilamın 6’ncı maddesinde tazmin hükmü verilen kamu zararı tutarı .... TL’nin ilişik olduğu .... no.lu ve .... tarihli muhasebe işlem fişi aynı zamanda raporun bu maddesinde de gelir vergisinin eksik tarh ve tahsiline sebebiyet veren ilişikli evraklardan bir tanesi olduğundan, işbu ilamın 6’ncı maddesinde .... TL için verilen tazmin hükmü dikkate alındığında ödenen vekalet ücreti tutarı …. TL’den .... TL’ye düşeceğinden kamu zararı tutarı …. TL olarak yeniden hesaplanmıştır.
Bu itibarla, .... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde görevli Hukuk İşleri Müdür Vekili ....’a ödenen avukatlık vekalet ücretlerinin, toplam vergi matrahına dahil edilmeyip gelir vergisi tarifesinin bir üst dilime geçmemesi sonucu gelir vergisinin daha az tutarda kesilmesi suretiyle oluşan kamu zararı tutarı .... TL’nin,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi (Hukuk İşl.Md.) .... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Hukuk İşl.Memur) ....’e,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi (Hukuk İşl.Md.) .... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Hukuk İşl.Memur) .... ile ödeme emri belgesi üzerinde Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin imzalarının varlığını kontrol etmekle yükümlülüğünü yerine getirmeyen Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Md.) ....’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Karşı Oy
Üye ....’nun esastan oy birliği olmakla birlikte sorumluluğa ilişkin karşı oy gerekçesi:
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi ile Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinde, muhasebe yetkilisinin taahhüt ve tahakkuk aşamaları tamamlanmış, ödeme emri belgesi düzenlenmiş ve ön mali kontrolden geçerek ödenmek üzere muhasebe birimine gelmiş bulunan gider ve muhasebe belgeleri ile ön ödeme belgeleri üzerinde, ödemeye ilişkin belgelerin tamam olup olmadığını ve maddi hata bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu, ilgili mevzuatında belirtilen belgeler dışında belge aramayacağı ve sorumluluğunun görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlı olduğu belirtilmiştir.
.... tarih ve .... no.lu muhasebe işlem fişine ekli belgelerin incelenmesinde, avukat ....'a ....-TL vekalet ücreti ödenmesi, Hukuk İşleri Müdür Vekili ....'a .... TL vekalet ücreti ödenmesi şeklinde iki ayrı yazının bulunduğu ve muhasebe işlem fişinin, muhasebe yetkilisi tarafından ….TL ödenmesi şeklinde imzalandığı görülmüştür. Hukuk İşleri Müdürlüğünün bu ödemeye ilişkin gerekli olan bordroyu tanzim ettiği ve üst yazıyla da söz konusu ödemenin yapılması talimatını verdiği görülmüştür.
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisi olarak ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlı olduğu, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; sorumluların, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlü oldukları ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre, mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeyi harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların sorumlu tutulması gerekmektedir. Bu nedenle …. TL kamu zararı açısından Muhasebe Yetkilisi ....’ın sorumlu olmadığına, …. TL kamu zararının .... (Hukuk İşleri Müdür Vekili) ve ....’e (Hukuk İşleri Memuru) müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.