Avukatlık Vekalet Ücreti
Asıl İlamın 6’ncı maddesi ile tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Sayıştay Temyiz Kurulunun .... tarih ve .... tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın 6’ncı maddesi ile .... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde Hukuk İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Avukat ....’a, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde belirtilen limitlere uyulmadan vekalet ücreti ödenmesi suretiyle .... TL’nin tazminine hükmolunmuştu.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu Muhasebe Yetkilisi .... tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca verilen .... tarih ve .... tutanak numaralı kararda;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi ile Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinde, muhasebe yetkilisinin taahhüt ve tahakkuk aşamaları tamamlanmış, ödeme emri belgesi düzenlenmiş ve ön mali kontrolden geçerek ödenmek üzere muhasebe birimine gelmiş bulunan gider ve muhasebe belgeleri ile ön ödeme belgeleri üzerinde, ödemeye ilişkin belgelerin tamam olup olmadığını ve maddi hata bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğunun, ilgili mevzuatında belirtilen belgeler dışında belge aramayacağının ve sorumluluğunun görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlı olduğunun belirtildiği,
İlamda, ....-TL ödenmesi gerekirken; .... TL'si mükerrer olmak üzere toplam ….-TL ödendiği belirtilerek, "kamu zararı .... TL'nin muhasebe yetkilisine münferiden ödettirilmesine şeklinde" hüküm tesis edildiği, ancak ödeme belgesine ekli belgelerin incelenmesinde, avukat ....'a ....-TL vekalet ücreti ödenmesi, Hukuk İşleri Müdür Vekili ....'a .... TL vekalet ücreti ödenmesi şeklinde iki ayrı yazının bulunduğu ve muhasebe işlem fişinin, muhasebe yetkilisi tarafından ….-TL ödenmesi şeklinde imzalandığının görüldüğü, Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinde de ifade edildiği gibi, bir mali işlemin muhasebeleştirilmesine dayanak teşkil eden belgelerde gelir, alacak, gider ya da borç tutarının tespit edilmesine esas rakamlardaki açık, kolayca görülebilen ve yorum gerektirmeyen hataların maddi hata olarak nitelendirildiği, buna göre, iki ayrı vekalet ücreti için tahakkuk yapılmış olması halinde, muhasebe yetkilisinin mükerrer ödeme yapmasının söz konusu olmayacağı,
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunun ifade edildiği, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlandığı, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu olduklarının belirtildiği,
5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağının hüküm altına alındığı,
Diğer taraftan, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; sorumluların, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlü olduklarının ifade edildiği,
Bu hükümlere göre, mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların da sorumlu tutulması gerektiği ve muhasebe yetkililerinin ise bu belgelere ilişkin sorumluluklarının maddi hata ile sınırlı olduğu,
belirtilerek sorumluluğun yeniden değerlendirilmesi için .... sayılı İlamın 6’ncı maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Dairemizin …. tarih ve D6/2016-…. sayılı kararıyla İlamın 6’ncı maddesine ilişkin olarak mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların da sorumlu tutulması ve savunmalarının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikalinin sağlanmasına ve gereği için ek raporun ekleriyle birlikte ilgili denetçisine iadesine karar verilmiştir.
Bu defa Denetçisi tarafından sorumluların savunmalarının alındığı ve ek raporun Sayıştay Denetim Yönetmeliğine uygun bir şekilde düzenlenerek Dairemize intikal ettirildiği görülmüştür.
Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Dairemize gönderilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü;
.... Belediyesi Hukuk İşleri Müdürlüğünde Hukuk İşleri Müdür Vekili olarak görev yapan Avukat ....’a 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde belirtilen limitlere uyulmadan vekalet ücreti ödendiği görülmüştür.
02.11.2011 tarih ve 28103 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve 07.08.2012 tarih ve 28347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin;
“Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli başlıklı” 6’ncı maddesinde;
1) Emanet hesaplarında toplanan vekalet ücretleri, vekalet ücretlerinden yararlanacak kişilere yıllık tutarı; (10000) gösterge rakamın memur aylıklarına uygulanan katsayı çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçmemek üzere, aşağıdaki şekilde dağıtılır;
a) Dava veya icra dosyasını takip eden hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55, vekâlet ücreti dağılımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir.
b) Davanın takibi ve sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte hizmeti geçenlere (a) bendine göre ayrılan hisseler bu kişilerin hizmet ve karara tesir derecesine göre hukuk birim amiri tarafından paylaştırılır.
c) Dağıtımı yapılmayan % 5’lik kısım muhasebe birimince Hazineye gelir kaydedilir.”
denilmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde Hukuk İşleri Müdürlüğünde vekaleten müdürlük yapan Avukat ....’a yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği vekalet ücreti olarak; 10000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı (0,066187) ile çarpımı sonucu bulunan 661,87 TL’lik aylık brüt tutarın on iki katı olan .... TL ödenmesi gerekirken, anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak …. TL ödendiği tespit edilmiştir.
Yapılan ödeme …. tarih ve …. no.lu muhasebe işlem fişi ile Muhasebe Yetkilisi ....’ın imzasıyla yapılmıştır. Her ne kadar sorumlu Muhasebe Yetkilisi .... savunmasında, ödemenin emanetler hesabından yapılan Hukuk İşleri Müdürlüğüne ait bir ödeme olduğunu ve her ödemenin bir gerçekleştirme görevlisi, harcama yetkilisi ve nihayet muhasebe yetkilisi bulunması gerektiğini belirtse de, adı geçen sorumlu ilgili Muhasebe İşlem Fişini Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla tek başına imzalamıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü olduğu belirtilmektedir.
Muhasebe Yetkilisi .... savunmasında asıl yetkilinin ödemenin yapıldığı ilgili müdürlük olan Hukuk İşleri Müdürlüğündeki harcama yetkilisi olduğunu ancak otomasyon sistemindeki hatadan dolayı muhasebe işlem fişlerinin tamamında harcama yetkilisi olarak Mali Hizmetler Müdür Yardımcısı ….’nin isminin çıktığını ve programsal hatayı düzeltmeye çalıştıklarını belirtse de, …. tarih ve ….no.lu Muhasebe İşlem Fişi incelendiğinde harcama yetkilisi olarak Mali Hizmetler Müdür Yardımcısı ....’nin de ilgili evrakı imzalamadığı görülmektedir. .... no.lu evrakta sadece Muhasebe Yetkilisi olarak ....’ın imzası bulunmaktadır. İlgili evrakta yetkililerin imzasını kontrol etmekle görevli olan Muhasebe Yetkilisi ....’ın, Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisinin evrakı imzalamadığı durumda 5018 sayılı Kanun gereği sorumlu olacağı açıktır.
Ancak muhasebe yetkilisi yapılan ödemeden tek başına sorumlu değildir. Çünkü ilişik tutulan …. tarih ve …. no.lu muhasebe işlem fişinin ekinde yer alan, Hukuk İşleri Müdür Vekili Av. .... tarafından imzalı Hukuk İşleri Müdürlüğünce Mali Hizmetler Müdürlüğüne hitaben yazılan …. tarih ve …. sayılı yazıda; “Emanete alınan belediye vekalet ücreti hesabından .... TL’nin 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 659 sayılı K.H.K’nın 14. Maddesine göre Av. ....’a ödenmesi hususunu arz ederim.” denilmiş ve …. tarih ve …. sayılı yazıda ise; “Emanete alınan belediye vekalet ücreti hesabından .... TL’nin 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 659 sayılı K.H.K’nın 14. Maddesine göre Hukuk İşleri Müdür Vekili Av. ....’a ödenmesi hususunu arz ederim.” denilmiştir. Bu yazıların ekinde yer alan Hukuk İşleri Müdürlüğünce hesaplanarak hazırlanan iki adet Yıllık Vekalet Ücreti Bordrosu Hukuk İşleri Memuru .... ve Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından imzalanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun;
‘Harcama yetkisi ve yetkilisi’ başlıklı 31’inci maddesinde; “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.” hükmü,
‘Harcama talimatı ve sorumluluk’ başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü,
‘Giderin gerçekleştirilmesi’ başlıklı 33’üncü maddenin 2’nci fıkrasında;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükmü bulunmaktadır.
Bu hükümlere göre, mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların da sorumlu tutulması gerekmektedir. Anılan muhasebe işlem fişinin ekinde yer alan ve kamu zararı olan tutarın ödenmesi hususunda Mali Hizmetler Müdürlüğüne hitaben yazılan yazıların, bütçeyle ödenek tahsis edilen Hukuk İşleri Müdürlüğü harcama biriminin en üst yöneticisi ve dolayısıyla ilgili birimin Harcama Yetkilisi konumunda bulunan Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış olması ve yine bu yazıların ekinde yer alan Hukuk İşleri Müdürlüğünce hesaplanarak hazırlanan ve gerçekleştirme belgesi niteliğinde bulunan Yıllık Vekalet Ücreti Bordrolarının Hukuk İşleri Memuru .... ve Hukuk İşleri Müdür Vekili .... tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış olması nedeniyle Hukuk İşleri Müdür Vekili .... ve Hukuk İşleri Memuru .... oluşan kamu zararından sorumludur.
Bu itibarla, kamu zararı tutarı .... TL’nin sorumlular Harcama Yetkilisi (Hukuk İşleri Müdür Vekili) ...., Gerçekleştirme Görevlisi (Hukuk İşleri Memuru) .... ve Muhasebe Yetkilisi ....’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Karşı Oy
Üye .... ve Üye ....’un esastan oy birliği olmakla birlikte sorumluluğa ilişkin karşı oy gerekçeleri:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi ile Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinde, muhasebe yetkilisinin taahhüt ve tahakkuk aşamaları tamamlanmış, ödeme emri belgesi düzenlenmiş ve ön mali kontrolden geçerek ödenmek üzere muhasebe birimine gelmiş bulunan gider ve muhasebe belgeleri ile ön ödeme belgeleri üzerinde, ödemeye ilişkin belgelerin tamam olup olmadığını ve maddi hata bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu, ilgili mevzuatında belirtilen belgeler dışında belge aramayacağı ve sorumluluğunun görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Ödeme belgesine ekli belgelerin incelenmesinde, avukat ....'a ....-TL vekalet ücreti ödenmesi, Hukuk İşleri Müdür Vekili ....'a .... TL vekalet ücreti ödenmesi şeklinde iki ayrı yazının bulunduğu ve muhasebe işlem fişinin, muhasebe yetkilisi tarafından ….-TL ödenmesi şeklinde imzalandığı görülmüştür. Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29’uncu maddesinde de ifade edildiği gibi, bir mali işlemin muhasebeleştirilmesine dayanak teşkil eden belgelerde gelir, alacak, gider ya da borç tutarının tespit edilmesine esas rakamlardaki açık, kolayca görülebilen ve yorum gerektirmeyen hatalar maddi hatadır. Buna göre, iki ayrı vekalet ücreti için tahakkuk yapılmış olması halinde, muhasebe yetkilisinin mükerrer ödeme yapması söz konusu olamaz.
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisi olarak ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlı olduğu, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; sorumluların, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlü oldukları ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre, mevzuata aykırı ödemeye dayanak teşkil eden belgeleri harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayanların sorumlu tutulması gerekmektedir. Muhasebe yetkililerinin ise bu belgelere ilişkin sorumlulukları maddi hata ile sınırlı olduğundan oluşan kamu zararından Muhasebe Yetkilisi ....’ın sorumlu olmadığına, kamu zararının .... (Hukuk İşleri Müdür Vekili) ve ....’e (Hukuk İşleri Memuru) müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.