Hatalı maaş ödemesi
.... tarihli ve …. sayılı İlamın 10’uncu maddesi ile tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun .... tarih ve .... numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan İlamın 10’uncu maddesiyle Yönetim Kurulunun …. tarih ve …. sayılı kararı ile Şube Müdürlüğüne atama işlemi iptal edilerek Bilgisayar İşletmeni kadrosuna atanan ....’dan Şube Müdürlüğü için ödenen maaş tutarlarının tahsil edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle ....-TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı Fer-i Müdahele talebinde bulunan ahiz .... tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna sunulan temyiz dilekçesi üzerine anılan Kurulca .... tarih ve .... tutanak sayılı İlamının 4’üncü maddesiyle;
....’un 20.01.2011 tarihinde, Yönetim Kurulu Kararı ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74’üncü maddesi ve 2560 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin (m) bendi gereğince, 1. Dereceli Şube Müdürlüğü kadrosuna atandığı, anılan şahsın, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 20’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (ç) bendine göre atandığına dair yönetim kurulu kararında bir ibare bulunmayıp, personel hareketi onay belgesinde bu ibarenin kullanıldığının görüldüğü,
…. tarih ve …. sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla; “Danıştay 5. Dairesinin 02.10.2012 tarihli ve 2012/4736 Esas No.lu Kararı ile söz konusu Genel Yönetmeliğin 1. maddesinin yürütülmesinin durdurulması sebebi ile” denilerek, önce mevcut atama işlemlerinin iptal edildiği; devamında, “31.08.2013 tarih ve 2875 sayılı R.G.’de yayımlanan 2013/4957 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmeliğin 1’inci maddesiyle Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik (7/ı) bendi ve 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi” yasal dayanak gösterilerek “Bilgisayar İşletmeni” kadrosuna atamasının yapıldığı,
İdare hukuku açısından burada idari bir işlemin geri alınmasının söz konusu olduğu, geri alma işleminin, geri alınan idari işlemi, yapıldığı tarihten itibaren yürürlükten kaldıracağı, yani geriye yürüyen bir işlem olduğu, ancak; idarelerin hukuka aykırı olduğunu düşündüğü işlemlerini hangi sürelerde geri alabilecekleri konusunda genel kanaatin, kural olarak memurun iyiniyetli olması durumunda, bu işleme karşı dava açma süresiyle sınırlı olduğu yönünde olmakla birlikte, idari işlemin durumuna göre bu süreden sonra da geri alınabileceği yönünde düşünceler bulunduğu, ancak; geri alınan idari işlem sebebiyle iyiniyetli memura yapılan ödemeler konusunda yargı organlarının yerleşik içtihatlarının; (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun E.1972/6 K.1973/2 T. 27.1.1973) dava açma süresi geçtikten sonra idareler yanlış tasarrufunu geri alsa bile, bu geri alma işleminin ödemeler konusunda ileriye doğru hüküm ifade edeceği, geçmişteki durumun artık kazanılmış bir durum niteliğinde olduğu, yanlış işleme dayanılarak yapılan ödemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenemeyeceği yönünde olduğu, idari işlemin geri alınması işlemine bir başka açıdan bakılacak olunursa, geri alma işleminin geçmişe etkili olmasının, eski halin aynen geri gelmesi demek olduğu, özellikle hukuka aykırı işlem geri alındığında, geri alınan bu işlem nedeniyle kaybedilen hakların iade edilmesi gerektiği, yani geri alınan işlemin kişi aleyhine doğurduğu sonuçların giderilmesi, yani idarenin etkiyi giderme görevi olduğu, İdarenin burada geri aldığı işlemden sonra söz konusu kişiyi eski görevine veya dengi bir göreve ataması gerektiği, oysa idarenin bu görevine aykırı işlem yapmak suretiyle, anılan personeli daha alt bir göreve atamak suretiyle hukuka aykırı işlem gerçekleştirdiği, bu nedenlerle, burada bir kamu zararının değil, geri alınan işlem sebebiyle zarar uğrayan bir kamu görevlisinin bulunduğu,
Kaldı ki ilamda kamu zararı hesaplanırken, personele Şube Müdürü olarak yapılan ödemeler ile geri alınan işlemden sonra atandığı, “Bilgisayar İşletmeni” olarak alacağı ödemelerin mukayese edildiği, bu şekilde bir hesaplama yapmanın yukarıdaki açıklanan gerekçelerle yasal dayanağı bulunmadığı, anılan kişinin, Şube Müdürü olarak atandığı tarihten bu işlemin geri alındığı tarihe kadar “Şube Müdürü” olarak görev yaptığı, ilamdaki hesap şeklinin bunu tam tersi düşünceye dayandığı, yani, Bilgisayar İşletmenliği yapıp kendisine Şube Müdürü maaşı ödenmiş gibi hesap yapıldığı, bu hesap şeklinin doğru olmadığı, burada bir zarar aranacaksa, diğer şartlar da varsa, Özel kalem müdürüne yapılacak ödemelerle Şube Müdürü ödemelerin baz alınarak bir hesap yapılabileceği,
Esasen anılan kişinin, Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine tabi de olmadığı, bu Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, il özel idareleri, belediyeler ve bu idarelerin bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese, işletme ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan (Değişik ibare:RG-7/5/2014-28993) devlet memurlarından 5’inci maddede sayılan kadrolara görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsayacağı, 5’inci maddesinde de; yükselinebilecek en üst görev olarak “Müdür ve şube müdürü” kadrolarının sayıldığı, Özel kalem müdürü zaten bu yönetmelikte yükselme suretiyle atanılabilecek en üst kadroya eşit seviyede bir görev olduğundan, bu yönetmelik kapsamına dahil olamayacağı, dolayısıyla, bu Yönetmeliğin 20/ç fıkrasının, yürürlükte bulunup bulunmamasının, Şube Müdürlüğüne atama işlemine bir etkisinin olmadığı atama işleminin hukuka uygun olduğu, Devlet Personel Başkanlığının 01.10.2009 tarih ve 21326 sayılı görüş yazısında da, Özel Kalem Ünvanlı Kadrodan, Şube Müdürlüğü Ünvanlı Kadroya atama işleminin, görevde yükselme mahiyetinde bir atama olmadığının ifade edildiği,
Ayrıca, yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, atama yapılan kişinin kötüniyeti veya hilesinin, ilamda sorumlu tutulan kişilerin bu işlemlerde kusurlarının da bulunmadığı, atama açısından, söz konusu görevde yükselme yönetmeliğinin 20/ç maddesinin yürürlüğünün durdurulması/iptal edilmesinin anılan kişinin Şube Müdürlüğüne atanmasına bir engeli olmadığı, ödemeler açısından ise ödemenin yapıldığı dönemde, ödeme yapılan kişinin Şube Müdürlüğü görevi yapmış olduğu ve kendisine de bu görev sebebiyle yapılabilecek ödemelerin yapıldığı, bu itibarla bu kişilere her hangi bir kusur atfedilemeyeceği,
gerekçeleriyle, kamu zararı bulunmadığından 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen söz konusu tazmin hükmü bozularak, dosyanın Dairemize tevdiine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Dairemize gönderilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü;
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 20’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (ç) bendinin yürütmesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (YD. İtiraz No:2010/70) 01.04.2010 tarihli kararı ile durdurulmuştur. 14.11.2011 tarihli Danıştay Beşinci Daire (Esas No:2009/4677- Karar No:2011/6294) kararı ile de anılan Yönetmeliğin 20’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (ç) bendi iptal edilmiştir.
.... ise 24.01.2011 tarih ve …. sayılı personel hareket onayı ile anılan Yönetmeliğin 20’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (ç) bendine dayanılarak Şube Müdürü olarak atanmıştır. Ancak atamanın gerçekleştiği 24.01.2011 tarihinde söz konusu maddenin yürütmesi durdurulmuş olduğu için atamanın bu maddeye göre yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
…. tarih ve …. sayılı …. Yönetim Kurulu kararında da atamanın sehven yapıldığı, usul ve mevzuata uymadığı gerekçesi ile ....’un Şube Müdürlüğü kadrosuna atanması işlemi iptal edilmiştir.
Ancak 2013 yılında ....’a Şube Müdürü olarak ödenen maaş tutarlarının atama işleminin iptaline rağmen geri alınmadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Temyiz Kurulunun anılan bozma kararında atamanın Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine tabi olmaması, Devlet Personel Başkanlığının 01.10.2009 tarih ve 21326 sayılı görüş yazısında da, Özel Kalem Ünvanlı Kadrodan, Şube Müdürlüğü Ünvanlı Kadroya atama işleminin, görevde yükselme mahiyetinde bir atama olmadığına dayandırılmış ise de; ilamın konusu şube müdürü olarak ödenen maaş tutarının atama işleminin iptaline dayanarak geri alınmasıdır. Asıl ilamda belirtildiği üzere, …. yönetim kurulu kararında da atamanın sehven yapıldığı, usul ve mevzuata uymadığı gerekçesiyle şube müdürlüğü kadrosuna atanması işlemi iptal edilmiştir. Kaldı ki; Devlet Personel Başkanlığının anılan görüşü merkezi idaredeki bir atamaya ilişkin olup, Danıştayın iptal kararından öncedir. 2009 tarihinde merkezi idaredeki bir atama için ve Danıştayın İptal kararından önce verilen görüşün kesin yargı kararından sonra geçerliliği bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Temyiz Kurulunun anılan bozma kararında; idarenin söz konusu iptal işleminin idari bir işlemin geri alınması mahiyetinde olduğu, geri alma işleminin, geri alınan idari işlemi, yapıldığı tarihten itibaren yürürlükten kaldıracağı, geri alınan idari işlem sebebiyle iyiniyetli memura yapılan ödemeler konusunda yargı organlarının yerleşik içtihatlarının dava açma süresi geçtikten sonra idareler yanlış tasarrufunu geri alsa bile, bu geri alma işleminin ödemeler konusunda ileriye doğru hüküm ifade edeceği, geçmişteki durumun artık kazanılmış bir durum niteliğinde olduğu, yanlış işleme dayanılarak yapılan ödemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenemeyeceği yönünde olduğu, geri alma işleminin geçmişe etkili olmasının, eski halin aynen geri gelmesi demek olduğu, özellikle hukuka aykırı işlem geri alındığında, geri alınan bu işlem nedeniyle kaybedilen hakların iade edilmesi gerektiği, yani geri alınan işlemin kişi aleyhine doğurduğu sonuçların giderilmesi, idarenin etkiyi giderme görevi olduğu, İdarenin burada geri aldığı işlemden sonra söz konusu kişiyi eski görevine veya dengi bir göreve ataması gerektiği, oysa idarenin bu görevine aykırı işlem yapmak suretiyle, anılan personeli daha alt bir göreve atamak suretiyle hukuka aykırı işlem gerçekleştiği, bu nedenlerle, burada bir kamu zararının değil, geri alınan işlem sebebiyle zarar uğrayan bir kamu görevlisinin bulunduğu, belirtilmiş ise de;
Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 28.12.2006 tarih ve 2003/477 Esas , 2006/3355 sayılı Kararında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararına atfen, idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine idare edilenlerin gerçek dışı beyanı ve hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denecek kadar sakatlık taşımakta ise; hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmakta ise ve idare bu konuda haberdar edilmemişse, memurun iyi niyetinden söz edilemeyeceği ve dolayısıyla bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemelerin her zaman geri alınabileceği, ancak bu istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak ödemenin yapıldığı günden itibaren dava açma süresi içerisinde (90 günlük dava açma süresi içerisinde) istirdat edilebileceği karara bağlanmıştır.
Anayasanın 160’ncı maddesine göre Sayıştay kararları kesin hüküm taşımaktadır. Sayıştay ilamı ile tazmin tutarının maddede ilişik tutulan ödeme emri belgelerinin üzerinde imzası bulunan görevlilerden tahsiline karar verilmiş olup, 6085 sayılı Kanunun 53’üncü maddesi hükmü uyarınca bu miktarın İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre bu görevlilerden tahsil edilmesi gerektiği gibi, tazminle yükümlü tutulan görevlilerinin haksız ödemeden yararlanan ilgililere özel hukuk hükümleri çerçevesinde rücu etmeleri mümkündür.
Söz konusu olayda, sorumlu harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri, elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle Bordroları Düzenleyenler ihmalleri nedeniyle, yürütmesi durdurulan ve daha sonra da kaldırılan mevzuat hükmüne dayanılarak ataması yapılan personele, 2013 yılında şube müdürü olarak ödeme yapmak suretiyle ....-TL kamu zararına sebep olmuşlardır.
Öte yandan, Temyiz kurulu bozma kararında kamu zararının oluştuğu varsayılsa bile kamu zararı hesabının kişinin Şube müdürlüğü kadrosuna atanmadan önceki görevi nedeni ile almış olduğu maaş ile şube müdürü olarak almış olduğu maaş arasındaki farkın esas alınarak hesaplanması gerektiği belirtilmiş ise de; anılan kişinin Şube müdürlüğüne atanması işlemiyle Özel kalem müdürlüğü görevi bittiğinden, yeni atandığı kadro ile şube müdürlüğü için yapılan ödemeler arasındaki fark kamu zararını oluşturmaktadır. Bu nedenle; asıl ilamda belirtilen kamu zararı tutarının hesaplanmasında hata bulunmamaktadır. Zira, Sorumlular dilekçelerinde, kamu zararı tutarına itiraz etmemişler ve ....’a ödenen söz konusu hatalı maaş ödemesinden kaynaklanan kamu zararının, ahizi ....’un maaşından aylık olarak faizi ile birlikte tahsil edilmekte olduğunu ve …. tarihi itibariyle ….-TL borcu bulunduğunu belirterek dilekçe ekinde cari durum kartını sunmuşlardır. Ancak, bu cari durum kartında ilgilinin maaşında kesinti olarak gösterilen tutarların tahsilat kaydını gösteren ödeme emri belgesi ve muhasebe işlem fişi vb. tahsile ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir. Dolayısıyla oluşan kamu zararının …. TL’sinin tahsil edildiğini ve muhasebeleştirildiğini gösterir kanıt mevcut değildir.
Açıklanan gerekçelerle, Yönetim Kurulunun …. tarih ve …. sayılı kararı ile Şube Müdürlüğüne atama işlemi iptal edilerek Bilgisayar İşletmeni kadrosuna atanan ....’dan Şube Müdürlüğü için ödenen maaş tutarlarının tahsil edilmesi gerektiğinden; asıl İlamın 10’uncu maddesi ile verilen tazmin kararında ısrar edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, ....’a Şube Müdürü olarak ödenen maaş tutarlarının atama işleminin iptaline dayanılarak geri alınmaması sonucu oluşan ....-TL kamu zararının;
….- TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşlem Dai.Bşk.V.) …., Düzenleyenler: (İnsan Kay. Görevlisi) …. ve (İnsan Kay.Şube Md.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (CBS Şube Müdür V.) ….,
….- TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşlem Dai.Bşk.V.) …., Düzenleyenler: (İnsan Kay. Görevlisi) …., (Şef) …. ve (İnsan Kay.Şube Md.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (CBS Şube Müdür V.) ….,
….- TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşlem Dai.Bşk.V.) …., Düzenleyenler: (Şef) …. ve (İnsan Kay.Şube Md.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (CBS Şube Müdür V.) ….,
….- TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşlem Dai.Bşk.V.), …., Düzenleyenler: (İnsan Kay. Görevlisi) …. ve (İnsan Kay.Şube Md.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (CBS Şube Müdür V.) ….,
….- TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşlem Dai.Bşk.V.) …., Düzenleyenler: (İnsan Kay. Görevlisi) …. ve (İnsan Kay.Şube Md.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (CBS Şube Müdür V.) ….’ya,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.