Mahkeme Harçları
Asıl ilamın …’inci maddesi ile hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan İlamın …’inci maddesi ile, …………’a ait mahkeme işlerinin takibi sırasında muhtelif harç tutarlarının mevzuata aykırı olarak ödendiği iddiasına ilişkin olarak,
Sorgunun dayanağı olan 2560 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin Anayasa’ya uygunluğunun denetlenebilmesi için somut norm denetimi yoluna başvurulması ve konu hakkında Anayasa Mahkemesi tarafından verilecek karar üzerine denetçisince düzenlenecek ek raporun Dairemize intikaline değin bahse konu hususun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa Anayasa Mahkemesi tarafından verilen 2560 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına dair 29.03.2017 tarih ve 2016/1 Esas ve 2017/81 sayılı karar üzerine Denetçi tarafından Sayıştay Denetim Yönetmeliğine uygun bir şekilde Ek Raporun düzenlenerek Dairemize intikal ettirildiği anlaşılmakla dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
………… Genel Müdürlüğü tarafından 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesine aykırı olarak mahkeme işlerinin takibi sırasında muhtelif harç tutarlarının ödendiği görülmüştür.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz.” denilmekte, maddenin son paragrafında ise, “Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı Tarifesinin “(A) Mahkeme Harçları” bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki “keşif harcı” ve (1) sayılı Tarifesinin “B) İcra ve iflas harçları” bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki “haciz, teslim ve satış harcı” bakımından uygulanmaz.” denilmektedir. 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesinin (a) bendindeki hüküm özel kanunla getirilmiş bir muafiyettir. 2560 sayılı Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesinde,
“a) İSKİ'nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetleri her türlü vergi resim ve harçtan muaftır…” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümlerden açıkça görüldüğü üzere su ve kanalizasyon idareleri keşif harcı, haciz, teslim ve satış harcı dışında diğer mahkeme harçlarından muaftır.
Sorguya konu edilen harçlardan “tahsil harcı”, İcra ve İflas Kanunu’nun 15/I maddesine göre borçluya aittir. İcra dosyasının borcunun ödenip hukuken muameleden kaldırılması için bu harcın ödenmesi gerekmektedir. Bu harç icra dairesine yapılan ödemelerde icra müdürlüğü tarafından borçludan alınmakta, haricen alacaklıya yapılan ödemelerde ise alacaklı tarafından borçludan alınmakta ve daha sonra ödeme icra dairesine bildirilerek ve borçludan alınan bu harç da icra dairesine ödenerek dosyanın muameleden kaldırılması sağlanmaktadır. Dolayısıyla sorguda bahsi geçen “tahsil harçları”, alacaklı İdare tarafından borçlulardan tahsil edilerek ilgili icra dairesine ödenmiştir. Yani İdare, sadece harcın ödenmesine aracılık etmiş, borçludan aldığı tahsil harcını icra dairesine ödemiştir. Bu nedenle bu harç bakımından bir fazla ödeme bulunmamaktadır. Buna göre sorgu konusu yapılan toplam …………-TL tahsil harcı borçlulardan tahsil edilerek icra dairesine yatırılmış paralar olup kamu zararı oluşturmamaktadır.
Sorgu üzerine sorumlularca yatırılan harcın iadesine ilişkin girişimlerde bulunulduğu, Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı’nın …………tarihli ve …. sayılı özelgesi ile fazla ödemenin …………TL’sinin geri alındığı, kalan kısmın tahsiline ilişkin işlemlerin devam ettiği savunma ve eki belgelerden anlaşılmıştır.
Bu itibarla, asıl İlamın …’inci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve sorgu konusu …………TL’nin,
- Tahsil harcı olduğu ve açıklanan gerekçelerle kamu zararı oluşturmadığı anlaşılan …………TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
…………TL için ilişilecek husus kalmadığına,
- Geriye kalan ve 2560 sayılı Kanun’un 21’inci maddesine aykırı olarak mahkeme işlemlerine ilişkin muhtelif harç tutarlarının ödenmesi nedeniyle kamu zararı oluşturan …………TL’sinin …………müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.