Sosyal Denge Ödemesi.
…..Belediye Başkanlığı ile ….Sendikası (….) arasında imzalanan ve 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinde Belediyede çalışan memur personele mevzuatın öngördüğü tutardan daha fazla sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.
375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15 inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.
4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir…” hükmü mevcuttur.
Bununla birlikte 23.08.2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme"nin yerel yönetim hizmet koluna ait düzenlemeleri içeren dördüncü bölümünün 1’inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) %100'üdür.” denilmektedir.
…..Belediye Başkanlığı ile ….. Sendikası (….) arasında imzalanan ve 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olan toplu iş sözleşmesinin ‘’Mali Haklar‘’ başlıklı 6’ncı Bölümün 27'nci maddesine istinaden tüm çalışanlara 2016 yılında aylık …. TL iyileştirme zammı, 28'inci maddesine istinaden ramazan bayramında …. TL, kurban bayramında …. TL ikramiye, 30'uncu maddesine istinaden de aylık …TL yakacak yardımı ödemesi yapıldığı görülmüştür.
İkramiye tutarı olarak ödenen toplam tutar …TL olup aylık ödeme tutarı … TL’dir. Bu tutara aylık olarak belirlenen … TL iyileştirme zammı ile …TL yakacak yardımı eklendiğinde, her ay memur personele toplam …. TL ödendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda bahsi geçen ve 2016-2017 yıllarını kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşme Mutabakat metnine göre sosyal denge tazminatı tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının %100’ünden fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre 2016 yılının ilk altı aylık döneminde sosyal denge tazminatının tavan tutarı brüt 843,76 TL (9500 x 0,088817), ikinci altı aylık dönemde ise tavan tutarı brüt 885,96 TL (9500 x 0,093259) olarak belirlenmiştir. Oysa ….. Belediyesi memur personelinin tamamına aylık olarak ödenen sosyal denge tutarı … TL'dir.
Bu itibarla, …. Belediyesinde çalışan memur personele 2016 yılında mevzuatın öngördüğü tutardan fazla sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda neden olunan kamu zararı tutarı ….. TL’nin,
….. TL’sinin Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….., Harcama Yetkilisi (İns. Kayn. ve Eğit. Md. V.) …. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Eğitmen) ….’ye,
….. TL’sinin Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …., Harcama Yetkilisi (İns. Kayn. ve Eğit. Md. V.) ….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Eğitmen) ….’ye,
ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye Dr. ….’un karşı oy gerekçesi:
Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinde, “(1) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.
Bu bağlamda 4688 sayılı Kanun’un “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci ve Geçici 14’ncü maddesi ile 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde belediye personeline sosyal denge tazminatı ödenebilmektedir. Ancak, uygulamada belediye personeline ödenen sosyal denge tazminatının tavan tutarının belirlenmesine esas teşkil eden “aylık” kavramının dar anlamda yorumlanmasından kaynaklanan bir tereddüt meydana gelmektedir. Zira, toplu sözleşmede bahsedilen aylık kavramı sadece gösterge ve ek gösterge aylıklarının toplamını ifade etmemektedir. Bu tanıma taban aylık ve kıdem aylık tutarlarının da dahil edilmek suretiyle sosyal denge tazminatı ödemesine ilişkin tavan tutarın tespit edilmesi gerekir. Çünkü, aylık kavramı ve kapsamı 657 sayılı Kanun’un 50 yılı aşan uygulama sürecinde değişiklikler geçirmiştir. Aşınan aylık unsurunun yerine yeni ve ek unsurlar ilave edilmiştir. Günümüzde ise kamu görevlilerine genel olarak temel maaş, zam ve tazminatlar ile sosyal yardımlar adıyla üç başlık altında aylık ödemesi yapılmaktadır. Analitik bütçe sınıflandırmasında da temel maaş unsurları “Bir kadroya dayalı olarak istihdam edilenlere ilgili mevzuatına göre yapılan aylık, ek gösterge, kıdem aylığı ve taban aylığı ödemeleri, …” olarak tanımlanmıştır.
Buradan hareketle “en yüksek Devlet memuru aylığı” kavramını dar anlamda düşünmek ve değerlendirmek günümüz uygulamasındaki gerçekliğe uygun düşmez. Ayrıca, 4688 sayılı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesinde geçen, “ …Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. …” ibaresindeki “ortalama aylık ödeme” kavramının da sosyal denge tazminatı ödemelerinin değerlendirmelerinde dikkate alınması gerekir.
Özetle, “en yüksek devlet memuru aylığı”nın geniş anlamda ve güncel yorumu dikkate alındığında, ….. Belediyesi tarafından personeline ödenen sosyal denge tazminatı ödemesinin aylık tutarlarının kamu zararı meydana getirecek bir meblağa ulaşmadığı değerlendirilerek çoğunluk görüşüne katılmıyorum.