Zam ve Tazminatlar
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
... Büyükşehir Belediyesinde, Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten bazı personele, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesinde sayılan şube müdürlüğüne atanabilme şartlarından, “son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak” şartını sağlamadıkları, İtfaiye Şube Müdürlüğüne vekâlet eden itfaiye eri unvanlı personelin de Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 19'uncu maddesinde belirtilen itfaiye şube müdürlüğüne atanabilmek için en az iki yıl süre ile itfaiye amirliği kadrosunda görev yapmış olmak şartını sağlamadığı halde şube müdürlüğü kadrosu için öngörülen zam ve tazminatların ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde,
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır. Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur'an Kursu öğreticiliği, imam- hatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara Maliye Bakanlığının izni (mahalli idarelerde izin şartı aranmaz) ile, açıktan vekil atanabilir. Aynı kurumdan birinci fıkrada sayılan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlara kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlarla göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir. Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler. Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir...”,
Aynı Kanunun “Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile Diğer Ödemeler” başlıklı 175’inci maddesinde,
“.......Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.
...”
hükümleri yer almaktadır.
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesindeki yetkiye istinaden düzenlenen ve ödemenin yapıldığı tarihte de yürürlükte olan 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 9’uncu maddesinde aynen,
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca,
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
...
cc)Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 nci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
.....vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.”
denilmektedir.
Öte yandan, 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin,
“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Bu yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, mahalli idarelerde görev yapan Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinde,
“(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yönetim hizmetleri grubu,
1) Müdür, şube müdürü,
2) Koruma ve güvenlik görevlisi amiri,
3) Şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi.
b) Hukuk hizmetleri grubu,
1) Hukuk müşaviri.
c) Bilgi işlem hizmetleri grubu,
1) Çözümleyici.
ç) Araştırma, planlama ve savunma hizmetleri grubu,
1) Uzman, sivil savunma uzmanı.
d) İdari hizmetler grubu,
1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,
2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, şoför.
…”
“Görevde Yükselme Sınavına tabi Olarak Atanacaklarda Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde,
“5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için,
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atabilmek için, yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
1) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,
… gerekir.”,
Geçici 1’inci maddesinde de, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilir.”,
denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları şarttır. Ayrıca teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında, diğer müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen ve muhasebeci kadrosunda çalışmış olunması şartı aranmaktadır. İtfaiye Şube Müdürlüğüne vekâlet eden itfaiye eri unvanlı personelin de Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 19'uncu maddesinde belirtilen itfaiye şube müdürlüğüne atanabilmek için en az iki yıl süre ile itfaiye amirliği kadrosunda görev yapmış olmak şartını sağlaması gerekmektedir.
... Büyükşehir Belediyesinde Şube Müdürü görevini vekaleten yürüten bazı personel, teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında, diğer müdürlükler için aranan son müracaat tarihi itibariyle iki yıl süreyle yukarıda açık olarak sayılmış olan görevlerde çalışmış olma şartını yerine getirmediklerinden ve İtfaiye Şube Müdürlüğüne vekâlet eden itfaiye eri unvanlı personelin de Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 19'uncu maddesinde belirtilen itfaiye şube müdürlüğüne atanabilmek için en az iki yıl süre ile itfaiye amirliği kadrosunda görev yapmış olmak şartını sağlamadığından Şube Müdürleri için öngörülen zam ve tazminatlar ödenemeyecektir.
Anılan vekalet görevlerinin zam ve tazminat farkı ödenmeksizin gerçekleştirilmesinin zorla çalıştırma kapsamına gireceğine dair savunmada sunulan mevzuat hükümleri, mahkeme kararları ve açıklamalara karşın savunmalarda emsal olarak gösterilen ve alıntılar yapılan Anayasa Mahkemesi'nin 14.01.2014 tarih ve 2013/5062 sayılı kararında, anılan görevin kendisine mesleki anlamda katkı ve deneyim sağlayacağının kuşkusuz olduğu belirtilerek vekaleten çalışmayla makul olmayan orantısız bir külfetin yüklendiğinin söylenemeyeceğine, daha fazla yetki sorumluluğu bulunan yeni görevin yürütülmesi nedeniyle ayrıca ücret ödenmemesinin Anayasa bağlamında zorla çalıştırma ve dolayısıyla angarya olarak nitelendirilemeyeceğine karar verilmiştir.
Ayrıca savunmalarda bahsedilen Danıştay 11’inci Dairesi Başkanlığının 22/12/2003 tarih ve E:2001/481, K:2000/506 sayılı kararında “…lise mezunu olan ve 1. derece kadrolu mal müdürlüğü görevini valilik oluru ile vekaleten yürüten davacıya üstlendiği sorumluluk dikkate alınarak yürütülen vekalet görevinden ötürü vekalet aylığına eşdeğer tutarda bir meblağın tazminat olarak ödenmesi, zam ve tazminatlara ilişkin talebinin ise reddi yolunda karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.” denilerek asilde aranan şartları taşımayan vekile zam ve tazminat ödenemeyeceğine karar verilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 28/12/2008 tarih ve E:2003/736 ve K: 2006/3361 sayılı kararında da özetle, asilde arana şartlara sahip olmadığı için görevini tedviren yürüten davacıya yan ödeme ve özel hizmet tazminatı ödenmesine imkan bulunmadığının, yine, Danıştay 2. Dairesinin 27/01/2009 tarih ve E:2008/4125 ve K: 2009/294 sayılı kararında özetle, asilde aranan şartlara sahip olmayan davacının Mal Müdürlüğü görevini tedviren yürütmesi nedeniyle kendisine tazminat şeklinde de olsa vekalet aylığı ödenemeyeceğinin belirtildiği görülmektedir.
Sorumluluk yönünden dosyada mevcut belgelerin incelenmesi sonucunda, söz konusu kişilerin vekaleten görevlendirilmelerine ilişkin Olur yazılarında, vekaleten görevlendirilen kişilerin Görevde Yükselme Yönetmeliği Esaslarında belirtilen şartları taşıdıklarının ve bu suretle vekalet görevinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86’ncı maddesi gereğince ücretli vekalet suretiyle yürütüleceğinin belirtildiği görülmüştür. Mevcut atama onay belgelerinde, Belediye Başkanının, Genel Sekreter ve Genel Sekreter yardımcısının imzaları bulunmaktadır. Söz konusu kişiler, harcamaya esas teşkil eden atama onay belgeleri ile mevzuata aykırılık taşıyan ve kamu zararı olan ödemenin yapılmasına olur verdikleri için oluşan kamu zararından sorumludurlar.
Ancak her ne kadar kamu zararı oluşmuşsa da 11.01.2018 tarihli duruşmada kamu zararının bir kısmının tahsil edildiğine dair kanıtlayıcı evraklar sunulmuştur.
Bu itibarla, anılan İlamın 1’inci maddesiyle verilen ...-TL’ye ilişkin hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve oluşan kamu zararından,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-.. TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-...TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL... tarih ve ... ödeme emri belgesi ile,
-... TL ... tarihinde ahiz tarafından banka hesabına yatırılıp ... tarih ve ... muhasebe işlem fişi ile gelir kaydedilerek,
hesap yılından sonra tahsil edildiğinden toplam ... TL hakkında ilişilecek husus kalmadığına, tahsil edilmeyen kamu zararı tutarı ... TL’nin,
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynaklan ve Eğitim Da. Bşk.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Maaş Tahk. Şube Müd.) ... ile vekaleten atamaya ilişkin onay belgelerinde imzaları bulunan (Büyükşehir Belediye Başkanı) ... ve (Genel Sekreter) ...’ya,
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynaklan ve Eğitim Da. Bşk.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Maaş Tahk. Şube Müd.) ... ile vekaleten atamaya ilişkin onay belgelerinde imzaları bulunan (Büyükşehir Belediye Başkanı) ..., (Genel Sekreter) ..., (Genel Sekreter) ... ve (Genel Sekreter Yrd.) ...’na,
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynaklan ve Eğitim Da. Bşk.) ... Gerçekleştirme Görevlisi (Maaş Tahk.Şube Müd.) ... ile vekaleten atamaya ilişkin onay belgelerinde imzaları bulunan (Büyükşehir Belediye Başkanı) ..., (Genel Sekreter) ...’ya,
- ... TL’sinin, Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynaklan ve Eğitim Da. Bşk.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Maaş Tahk.Şube Müd.) ... ile vekaleten atamaya ilişkin onay belgelerinde imzaları bulunan (Genel Sek.V.) ... ve (Genel Sekreter Yrd.) ...’na,
- ... TL’sinin, Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynaklan ve Eğitim Da. Bşk.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Maaş Tahk. Şube Müd.) ... ile vekaleten atamaya ilişkin onay belgelerinde imzaları bulunan (Genel Sek.) ..., (Genel Sekreter Yrd.V.) ...ve (Büyükşehir Belediye Başkanı) ...’e
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle