Fiyat Farkı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
.........................ile sözleşme imzalanan “……………” işinde,
A) Fiyat farklarının hesabında ihale tarihinde geçerli olan brüt asgari ücretin esas alınmadığı ve yemek bedelinden (yemek bedelinin sigorta primine dahil olan ve olmayan tutarlarındaki değişme) kaynaklanan maliyet değişikliklerinin dikkate alınmadığı görülmüştür.
31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”
hükümleri yer almaktadır.
Anılan hükümler değerlendirildiğinde işçilik maliyetlerindeki değişiklik, işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark olarak hesap edilerek yükleniciye ödenmekte veya kesilmektedir. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde temel asgari ücret, ihale tarihinde geçerli olan brüt asgari ücret olarak tanımlanmış olup işçilik maliyetlerindeki değişiklik hesaplanırken ihalenin gerçekleştirildiği döneme isabet eden asgari ücret tutarının dikkate alınması gerekmektedir.
Ayrıca yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde işçilik maliyetlerinden kaynaklanan maliyet farklarında, fiyat farkı ödenmesi veya kesilmesi toplam maliyet değişikliklerine göre belirlenecektir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’inci maddesine dayanılarak hazırlanan 01.09.2012 tarih ve 28398 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşveren Uygulama Tebliğinin 7’nci maddesinde yemek paralarının kısmen prime tabi tutulacağı belirtilmiş olup uygulama için belirlenen formüle göre brüt asgari ücret arttığında yemek bedelinden istisna edilen prim tutarı da artmaktadır. Bu değerlendirmeler ve hükümlere istinaden işin İdari Şartnamesinin “Yemek ve yol giderleri” başlıklı 25.3.2’nci maddesinde aylık gün sayısı 26 gün esas alınarak yüklenici tarafından nakdi olarak ödeneceği belirtilen günlük brüt 6,38 TL bir öğün yemek bedelinin de ihale tarihi ve uygulama ayı itibarıyla hesaplanan brüt maliyette dikkate alınması gerekmektedir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise, uygulama ayında personele fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyetin bulunacağı ve fiyat farkının bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanacağı belirtilmektedir. Ayrıca maddede ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak da fiyat farkının aynı şekilde hesaplanacağı belirtilmektedir.
İdare tarafından işin ihalesi, idari şartname hükümleri doğrultusunda ……….tarihinde gerçekleştirilmiştir. Ancak idare tarafından yükleniciye ödenen fiyat farkının hesabında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda yer alan hükümlerin aksine ……tarihleri arasında belirlenmiş olan …..TL brüt asgari ücret esas alınmıştır. Bu nedenle ay içinde eksiksiz çalışan personel için ay bazında ödenen fiyat farkında, eksik gün çalışması olan personel için gün bazında ödenen fiyat farkında, bu fiyat farklarının usullerine göre hesap edilen ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma fiyat farkında mevzuat hükümlerinin hatalı uygulanması ve düzenlenen hakedişlerin fiyat farkı hesaplamalarında sadece ilgili personele ödenen asgari ücretin belli oranda artırımlı tutarındaki maliyet değişiklikleri dikkate alındığından yemek bedelinden (yemek bedelinin sigorta primine dahil olan ve olmayan tutarlarındaki değişme) kaynaklanan maliyet değişikliklerinin dikkate alınmaması nedeniyle yükleniciye olması gerekenden fazla ödemede bulunularak …………TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Ancak kamu zararı tutarı ……….TL ahizi………...’den …….tarihli …….. mahsup alındısı ile hesap yılından sonra tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) İdari Şartnamenin 25.3.1’inci maddesinde yer alan işçilik ücretlerine ilişkin asliye hukuk mahkemesinin 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere verdiği karar uyarınca asgari ücret fazlalarının, %30 oranından %24 oranına, %50 oranından %40 oranına uyarlanmasına karşın ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyetlerde de sırasıyla %24 ve %40 oranında asgari ücret fazlalarının esas alındığı görülmüştür.
31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”
hükümleri yer almaktadır.
“………..” işinin İdari Şartnamesinin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde ve ilgili işin Sözleşmesinin 14.2’nci maddesinde, fiyat farkında 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesi çerçevesinde uygulama yapılacağı belirtilmektedir.
Söz konusu işin İdari Şartnamesinin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin “İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti”ne ilişkin 25.3.1 inci maddesinde,
“1-Vasıflı İşçi Asgari Ücretin % 30 Fazlası 9 Kişi,
2-Vasıflı İşçi Asgari Ücretin % 50 Fazlası 1 Kişi” hükmü yer almaktadır.
Dolayısıyla ihale konusu işin yaklaşık maliyeti bu hükme istinaden hazırlanmış, istekliler de teklif ettikleri bedelleri birim fiyat teklif cetvellerinde de görüldüğü üzere İdari Şartnamenin 25.3.1’inci maddesini dikkate alarak asgari ücretin %30 fazlası ve %50 fazlasını dikkate alarak oluşturmuştur. Bu itibarla 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesine göre, işçilik maliyetlerindeki değişikliğin bir başka deyişle fiyat farkının hesap edilebilmesi için işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyetinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat ve ihale dokümanı hükümleri uyarınca fiyat farkının hesabında esas alınması gereken ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyet, işin İdari Şartnamesinin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde yer alan asgari ücretin %50 fazlası ve %30 fazlası dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu nedenle fiyat farkı hesabının yönteminde uygulama ayındaki brüt maliyetten çıkarılacak tutar da (ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyet) ihalenin gerçekleştirildiği döneme isabet eden asgari ücret tutarının (1.201,50) %30 fazlası ve %50 fazlasının yüklenici açısından brüt maliyetidir.
Öte yandan … 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ……….. kararında, davanın kabulü ile taraflar arasında akdedilen …….tarihli “………..”na dair sözleşmenin eki olan İdari Şartnamenin, “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25.3.1’inci maddesindeki asgari ücret fazlaları için 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 2015 yılı için %50 olan oranın 2016 yılında %40 olarak, 2015 yılı için %30 olan oranın 2016 yılında %24 olarak uyarlanmasına hükmedilmiştir.
Dolayısıyla yüklenici tarafından ………tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hizmet alımı işi kapsamında istihdam edilen personele yapılan ödemelerde brüt asgari ücretin …..ve …fazlası esas alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat, mahkeme kararı ve ihale dokümanı hükümleri uyarınca fiyat farkının hesabında esas alınması gereken uygulama ayındaki brüt maliyet, ……tarihli mahkeme kararı ile ……tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hükmedilen asgari ücretin …. fazlası ve … fazlası dikkate alınarak belirlenmelidir.
Sonuç olarak fiyat farkı hesabının yönteminde ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyet ile farkı alınması gereken tutar (uygulama ayındaki brüt maliyet), uygulama ayındaki döneme isabet eden asgari ücret tutarının (1.647,00) %24 fazlası ve %40 fazlasının yüklenici açısından brüt maliyetidir. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak da aynı usullerin esas alınarak fiyat farkı hesaplanacağına hükmedilmiştir. Ancak idare tarafından asgari ücretin %50 ve %30 fazlası alınarak hesap edilmesi gereken ihale tarihi itibarıyla brüt maliyetin, hatalı bir şekilde mahkemenin 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yaptığı değişiklik uyarınca asgari ücretin %40 ve %24 fazlası alınarak hesap edilmesi suretiyle yükleniciye olması gerekenden fazla ödemede bulunulmuş ve ……..TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Ancak kamu zararı tutarı …..TL ahizi…………….’den ……… tarihli ….. mahsup alındısı ile hesap yılından sonra tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.