Avukatlık Vekalet Ücreti
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılan sorumlunun yapmış olduğu açıklamaların dinlenilmesi sonucunda,
A) Avukatlık vekâlet ücretinin mevzuatta belirtilen gösterge rakamına güncel memur aylık katsayısının uygulanarak hesaplanmasının yanında yeniden değerleme oranında artırıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 83’üncü maddesinde “Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin, avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.”,
659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18’inci maddesinin 1’inci fıkrasında “2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.”,
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediyeler 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye tabidir.
Anılan Kararname’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.
(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
a) Vekalet ücretinin, dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.
b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.
c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.
(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.”
“Parasal sınırlar” başlıklı 15’inci maddesinde, “Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan parasal sınırlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Bakanlar Kurulunca daha yüksek tutarlar belirlenmedikçe, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uygulanacak tutarlar her yıl Ocak ayı içerisinde Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme’nin Birinci Kısmı’nın “Avukatlık Vekalet Ücreti” başlıklı 22’nci maddesinde “659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 17’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen “10.000” gösterge rakamı “15.000” olarak uygulanır” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile avukatlara ödenecek vekalet ücretine aylık 10.000 gösterge rakamına memur aylık katsayısının uygulanması ile bulanacak tutarda üst limit getirilmiş, bu üst limit toplu sözleşme ile aylık 15.000 gösterge olarak belirlenmiştir.
659 sayılı Kararname’nin 15’inci maddesinde, Kararnamede yer alan parasal sınırların her takvim yılının başında yeniden değerleme oranı uygulanarak belirleneceği ifade edilmektedir. Kararnamede belirtilen 10.000 rakamı, sabit bir rakam olup gösterge rakamını ifade etmektedir. Gösterge rakamının parasal bir anlamı yoktur ve parasal bir sınırı ifade etmektedir. 2016 yılı için bu rakam toplu sözleşme ile 15.000 olarak belirlenmiştir. Bu gösterge rakamına yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunacak rakam esas alınarak vekalet ücretinin hesaplanması neticesinde mükerrerlik oluşmuştur. Zira memur aylıklarına uygulanan katsayı her yılın başında yeniden değerleme oranı da dikkate alınarak yeniden belirlenmektedir.
Bu itibarla, Avukatlık vekâlet ücreti ödemelerinde mevzuata aykırı olarak, mevzuatta belirtilen gösterge rakamına güncel memur aylık katsayısının uygulanarak hesaplanmasının yanında yeniden değerleme oranında artırılması sonucu …. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular savunmalarında her ne kadar Sayıştay ..’inci Dairesinin … tarih ve … sayılı ilamına atıfta bulunarak, … Su Ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğü Avukatlarına 2011 yılında Avukatlık vekalet ücretinin 659 sayılı KHK 15’inci maddesine istinaden yeniden değerlendirme oranında artırılmış olarak almasının kamu zararı oluşturmadığına, kanun gereği olduğuna karar verildiği ve bu nedenle de müşavirliklerince bu ilamdaki hükme dayalı olarak avukatlık vekalet ücretini ödediklerini belirtmişlerse de, Sorumluların belirtmiş oldukları Sayıştay ..’inci Dairesinin .. tarih ve .. sayılı ilamına ilişkin olarak Sayıştay Temyiz Kurulu .. tarih ve .. sayılı kararı ile “.. tarih ve .. sayılı İlamın .. maddesiyle verilmiş olan "kamu zararının bulunmadığı ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu" yönündeki kararın Bozularak, yargı raporunda kamu zararı olarak tespit edilen …… TL’nin sorumlular adına tazmini yönünde hüküm kurulmasını teminen, dosyanın Dairesine Gönderilmesine,” şeklindeki karar vererek yapılan ödemenin mevzuata uygun olmadığı yönünde hüküm tesis etmiştir.
Ayrıca sorumlular Sayıştay ..inci Dairesinin .. tarih ve .. sayılı ilamının bozulmuş ise bundan haberlerinin olmadığını, söz konusu hüküm bozulmuş olsa dahi bozma kararı tarihine kadar ilama uygun bir ödeme yapılmasında kamu zararına neden olacak kast ve kusurlarının mevcut olmadığını belirtmişlerse de, Sayıştay Dairelerinin vermiş olduğu kararlar olaya özgüdür ve sorumlular Sayıştay ilamına dayanarak yapmış oldukları ödemelerin mevzuata uygun olduğunu iddia edemezler. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “İçtihatların birleştirilmesi” başlıklı 58’inci maddesine göre, Sayıştay dairelerince ve/veya Temyiz Kurulunca verilen kararların bağlayıcılığı ancak Sayıştay Genel Kurulu tarafından içtihatların birleştirilmesi kararı ile mümkün olmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü yer almaktadır. Sorumlular yapacakları ödemelerde mevzuata uymak zorundadırlar.
Diğer yandan Sorumlular avukatlık vekalet ücreti emanet hesaplarda yer aldığından ve bütçe gideri olmadığından kamu zararı olamayacağını belirtmişlerse de, avukatlık vekalet ücretinin emanet hesapta tutulması kamu zararını ortadan kaldırmaz. Çünkü bu emanet hesapta bulunan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda idarenin bütçesine gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Sorumlulardan, .. (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı) ve .. (Şef) göndermiş oldukları ortak savunmada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesini ve aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesini gerekçe göstererek, avukatlık vekalet ücreti ödemesinin hukuk müşavirliğince mali hizmetler dairesi başkanlığından talep edildiğini ve ödemenin yapılmasına ilişkin mali hizmetler dairesi başkanlığı tarafından insan kaynakları ve eğitim dairesi başkanlığına bir yazı ile gönderilerek ödenecek vekalet ücreti olarak tahsil edilen tutarın ve kişilere ödenecek avukatlık vekalet ücreti ödemelerinin vergilendirilerek net tutarlarının belirlenmesi amacıyla gönderildiğini, vergilendirme işleminin taraflarınca yapıldığını ve ödeme emri üzerinde gerçekleştirme görevlisi ya da harcama yetkilisi olarak imzalarının bulunmadığını ve bu nedenlerle sorumluluklarının olmadığını belirtmişlerse de,
Avukatlık vekalet ücretinin ödenmesine ilişkin muhasebe işlem fişlerinin eklerinin incelenmesi neticesinde, ….’un avukatlık vekalet ücretinin hesaplanmasını yaptığı, bu hesaplamada ödenebilecek üst limitten ödeme yapıldığı, üst limit hesabında, mevzuata aykırı olarak güncel memur aylık katsayısına ilaveten yeniden değerleme oranında artış uygulanarak kamu zararına neden olunduğu, … ’ın ise yapılan bu yanlış hesaplama sonucunda bulunan fazla tutarın ödenmesi gerektiği konusunu Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığına … tarihli ve …sayılı yazı ile bildirdiği görülmüştür. Yine, Mali Hizmetler Daire Başkanlığı tarafından … tarih ve …sayılı yazıda 1. Hukuk Müşavirliğine naklen tayin olan ve müşavirlikte geçen çalışma süresi 6 ayı tamamladığından Avukat …..’un 2016 yılına ait vekalet ücreti alacağının değerleme oranları ile birlikte hesaplanmasının talep edilm….. sayılı yazı ile Avukat …..’un 2016 yılına ilişkin vekalet ücreti alacağının yeniden değerleme oranı da göz önünde bulundurularak hesaplandığının ve söz konusu tutarın vekalet ücreti emanetinden ilgiliye ödenmesi gerektiğinin Mali Hizmetler Daire Başkanlığına bildirildiği anlaşılmıştır.
Sorumluların sorumlu olmadıklarına dayanak gösterdikleri 5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde “… Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler ...” hükmü yer almaktadır. Sorumlular da ödeme için gerekli belgeleri düzenlemişler ve fiilen gerçekleştirme görevi yürütmüşlerdir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.6.2007 tarih ve 5189 sayılı ve Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüt konulu kararının “Sorumlular” başlıklı III kısmının “4- Gerçekleştirme Görevlileri” bölümünün “b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk” bendinde,
“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.
Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine”
karar verilmiştir.
Anılan Kararda ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisi kısmında ismi yazan görevli dışında ödeme emri belgesine eklenen belgeleri düzenleyen ve bunları kabul edenlerin gerçekleştirme görevlisi olduğu ve sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.
Sorumlulardan,(Mali Hizmetler Daire Başkanı) savunmasında 5018 sayılı Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesini, “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesini dayanak göstererek sorumluluğunun olmadığını ve “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesini dayanak göstererek ödeme emrinde yapılan kontrollerde herhangi bir eksikliğe rastlanmadığını bu nedenle sorumlu olmadığını belirtmiş ise de, söz konusu kamu zararından muhasebe yetkilisi olarak değil gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulduğu, Avukatlık vekalet ücreti ödemesine ilişkin Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından … imzalı … tarihli .. sayılı yazı ve .. tarih ve .. sayılı yazı ile İnsan Kaynakları Eğitim Dairesi Başkanlığından hesaplama yapılması istendiği, bu yazılarda 2016 güncel memur maaş katsayısına ilaveten yeniden değerleme oranının uygulanarak hesaplama yapılması gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde yer alan “… Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler ...” hükmüne göre .. gerçekleştirme görevlisi olarak ortaya çıkan bu kamu zararından sorumludur.
Diğer yandan sorumlular tarafından Kamu Zararı tablosunda … tarih ve …sayılı muhasebe işlem fişi hesabında Av. …dışındaki tüm avukatların kamu zararı 892,08-TL olarak gösterildiği halde Av….’in doğum izinleri nedeniyle geçmiş yıllarda alamadığı farklardan kaynaklı olarak topluca aldığı fark vekalet ücretinin de …-TL olarak kamu zararı gibi yansıtılmasının yerinde olmadığı, Zira 2016 yılı itibariyle tüm avukatların alacağı vekalet ücretleri aynı olup farklı kamu zararının doğduğunun kabul edilemeyeceği, Av. …’ in 2014 ve 2015 yıllarında doğum izninde olmasından dolayı önceki yıllara ait olan vekalet ücreti fark bedellerinin tamamının geri istenmesinin doğru görülmediği, zira bütün avukatların sorumlu olduğu meblağ …-TL iken (2016 yılı vekalet ücreti yönünden) Av. … yönünden sadece doğum izninden döndükten sonra geçmiş yıllara ait fark ödemesini toplu bir şekilde almasından dolayı toplam …-TL’nin geri istenmesinin aynı işi yapanlar arasında haksızlığa yol açacağı, dolayısıyla …-TL olarak gösterilen zararın en azından …-TL dışında kalan kısımları açısından düzeltilmesi gerektiğinin düşünüldüğü belirtilmiş ise de, Av. ….’e geçmiş yıllara ait avukatlık vekalet ücreti 2016 yılında ödenmiş olup, mevzuata aykırılıklar da bu ödemede yapıldığından, mevzuata aykırı ödemenin tamamının 2016 yılı hesabı ile ilişkilendirilmesi zorunludur.
Bu itibarla, Avukatlık vekâlet ücretinin mevzuatta belirtilen gösterge rakamına güncel memur aylık katsayısının uygulanarak hesaplanmasının yanında yeniden değerleme oranında artırılması sonucu oluşan ….-TL kamu zararının
…-TL’sinin Harcama Yetkilisi (1. Hukuk Müşaviri) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Avukat) … ile Diğer Sorumlular: (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı) …, (Şef) …ve (Mali Hizmetler Daire Başkanı) ….’ya
…-TL’sinin Harcama Yetkilisi (Avukat) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Avukat) … ile Diğer Sorumlular: (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı) … ve (Mali Hizmetler Daire Başkanı) ….’ya
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 01.02.2016 tarihinde avukatlık vekalet ücreti 15.000 gösterge rakamına memur aylık katsayısı uygulanarak ve yeniden değerleme oranında artırılarak ödenmesine karşın 08.08.2016 tarihinde memur aylık katsayısının 2016 yılının ikinci altı aylık döneminde artması nedeniyle katsayı farkı ödendiği görülmüştür.
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin 2’nci fıkrasının (b) bendinde “b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” hükmü yer almaktadır. Mevzuatta ödeme zamanına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak ödemenin memur aylık katsayısı uygulanmak suretiyle hesaplanacağı belirlenmiştir.
Şubat ayında hakedilen ve ödenen vekalet ücretine 2016 yılının ilk 6 aylık dönemine ilişkin katsayı uygulanması gerekir. 2016 yılının ikinci altı aylık dönemine ilişkin katsayı ile artırılması mümkün değildir. Ancak 01.02.2016 tarihinde ödeme yapılmış olmasına rağmen 08.08.2016 tarihinde 2016 yılının ikinci 6 aylık dönemine ilişkin katsayı uygulanarak fark ödemesinde bulunulduğu görülmüştür.
Bu itibarla, 2016 yılının Şubat ayında hakkedilen ve yapılan vekalet ücreti ödemesine, 2016 yılının ikinci altı aylık döneminde katsayı artışı nedeniyle fark ödenmesi neticesinde …-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular 659 sayılı Kararname ve 2016-2017 dönemi toplu sözleşme hükümlerine uygun olarak, (15.000 x memur maaş katsayısı x 12) formülünün uygulandığını, vekalet ücretinin yıl başında değil de Temmuz ayında alınsa yine artış oranının dikkate alınarak hesaplanacağını, dolayısıyla yıl başında yapılan ödemeye yılın ikinci yarısındaki katsayı artışı düzenlemesine uygun olarak vekalet ücretinin hesaplanmasının kamu zararına neden olmadığını, bu şekilde yapılan uygulamanın sadece … Büyükşehir Belediyesi değil tüm kamu kurumlarında aynı şekilde devam edegeldiğini, vekalet ücreti olarak değil kamu görevlileriyle ilgili tüm mali düzenlemeler ve maaş farklarının da aynı uygulama sonucu ortaya çıktığını, yılın ikinci altı ayı için bir artış öngörülmüş ise kamu görevlilerine bu artışa bağlı ödemelerin yapılması gerektiğini ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12’nci maddesi ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesini dayank göstererek kurumlarda alınan vekalet ücretinin emanet hesabında toplandığını ve yasaya getirilen limit dahilinde 659 sayılı Kararname’nin 14’üncü maddesine göre dağıtıldığını ve bu dağıtım sonunda kalan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedildiğini, bu nedenlerle 5018 sayılı Kanun’da ifade edilen anlamda bir kamu zararının söz konusu olmadığını belirtmişlerse de,
Sorumlular vekalet ücretinin hesaplanmasında 659 sayılı Kararname ve 2016-2017 dönemi Toplu Sözleşme hükümlerine uygun formülü (15.000 x memur maaş katsayısı x 12) kullanmışlardır. Ancak 01.02.2016 tarihinde (yılın ilk 6 ayına ilişkin memur aylık katsayısını kullanarak) mevzuata uygun olarak hesapladıkları ve üst sınırdan ödedikleri avukatlık vekalet ücretine 08.08.2016 tarihinde ikinci 6 aylık memur maaş katsayısını uygulamak suretiyle katsayıdan doğan fark ödemesinde bulunarak kamu zararına neden olunmuştur. Sorumluların iddiasının aksine memur maaş katsayısına bağlı hiçbir doğru hesaplanmış ödemede katsayı artışından kaynaklı fark ödenmemektedir. Örneğin kamu görevlilerine yapılan maaş ödemelerinde yılın ilk 6 ayı boyunca toplu sözleşme hükümlerine bağlı olarak Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen memur aylık katsayısı uygulanmak suretiyle ödenecek tutar hesaplanır. Yılın ikinci 6 aylık döneminde ise yine Maliye Bakanlığı tarafından toplu sözleşmede belirlenen oran ve varsa enflasyondan doğan fark birlikte hesap edilerek yeni katsayı belirlenir ve bu yeni katsayı ikinci 6 aylık dönemde ödenecek maaşlara uygulanır. Başka bir deyişle ikinci 6 aylık memur maaş katsayısı geriye dönük olarak yılın ilk 6 ayına ilişkin ödenmiş maaşlara uygulanmaz, herhangi bir fark ödenmez. Memurlar maaşlarını peşin yani çalışılacak dönemin başında aldıkları için Haziran ayının 15’inde (15 Haziran- 15 Temmuz dönemi maaşı) ödenen maaşa, ilk 6 aylık enflasyonun memurlara toplu sözleşme ile verilen maaş zammının üzerinde olması halinde, 1 Temmuz – 15 Temmuz tarihleri arasındaki maaş ödemesinin 2’nci 6 aylık katsayıya tabi tutulması gerektiğinden aradaki katsayı farkı ödenmektedir. Ancak Sorumlular tarafından bu istisnai ödemenin ilk 6 aya ilişkin fark olarak algılanarak yanlış değerlendirildiği görülmüştür. Oysa, örnekten de anlaşılacağı üzere memurlara verilen ilk 6 aylık maaş zammının enflasyonun altında kalması halinde geçmişe yönelik herhangi bir ödemede bulunulmamakta, bu fark ikinci 6 aylık memur maaş katsayısı hesabına ilave edilerek verilmektedir.
Sorumlulardan, … (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı) savunmasında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesini ve aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesini dayanak göstererek, avukatlık vekalet ücreti ödemesinin hukuk müşavirliğince mali hizmetler dairesi başkanlığından talep edildiğini ve ödemenin yapılmasına ilişkin mali hizmetler dairesi başkanlığı tarafından insan kaynakları ve eğitim dairesi başkanlığına bir yazı ile gönderilerek ödenecek vekalet ücreti olarak tahsil edilen tutarın ve kişilere ödenecek avukatlık vekalet ücreti ödemelerinin vergilendirilerek net tutarlarının belirlenmesi amacıyla gönderildiği, vergilendirme işleminin tarafınca yapıldığını ve ödeme emri üzerinde gerçekleştirme görevlisi ya da harcama yetkilisi olarak imzasının bulunmadığını ve bu nedenlerle sorumluluğunun olmadığını belirtmişse de,
Avukatlık vekalet ücretinin ödenmesine ilişkin muhasebe işlem fişinin eklerinin incelenmesi neticesinde, Hukuk Müşavirliği tarafından … ve …yazı ile Mali Hizmetler Daire Başkanlığından 2016 yılına ait vekalet ücreti alacaklarının Temmuz Ayı Memur Maaş Katsayı farkının hesaplanarak avukat personele ödenmesinin talep edildiği, 2016 yılı ikinci altı aylık memur aylık katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek katsayı farkı ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu, …….’ın ise yapılan bu yanlış hesaplama sonucunda bulunan fazla tutarın ödenmesi gerektiği hususunu Mali Hizmetler D……. sayılı yazı ile bildirdiği görülmüştür.
Sorumluların sorumlu olmadıkları yönünde gerekçe gösterdikleri 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde “… Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler ...” hükmü yer almaktadır. Sorumlular ödeme için gerekli belgeleri düzenlemişler ve fiilen gerçekleştirme görevi yürütmüşlerdir. Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.6.2007 tarih ve 5189 sayılı ve Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüt konulu kararının “Sorumlular” başlıklı III kısmının “4- Gerçekleştirme Görevlileri” bölümünün “b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk” bendinde “5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.
Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine” karar verilmiştir.
Kararda ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisi kısmında ismi yazan görevli dışında ödeme emri belgesine eklenen belgeleri düzenleyen ve bunları kabul edenlerin gerçekleştirme görevlisi olduğu ve sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.
Sorumlulardan,(Mali Hizmetler Daire Başkanı) savunmasında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun Harcama talimatı ve sorumluluk başlıklı 32’nci maddesini, "Giderin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33’üncü maddesini gerekçe göstererek sorumluluğunun olmadığını ve “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesini dayanak göstererek ödeme emrinde yapılan kontrollerde herhangi bir eksikliğe rastlanmadığını bu nedenle sorumlu olmadığını belirtmiş ise de, ……..’nın söz konusu kamu zararından muhasebe yetkilisi olarak değil gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulduğu görülmüştür. Avukatlık vekalet ücreti ödemesine ilişkin Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından “Vekalet Ücretinin Temmuz Ayı Katsayı Farkı” konulu … imzalı 29/07/2016 tarihli ve 133043 sayılı yazı ile İnsan Kaynakları Eğitim Dairesi Başkanlığından Vekalet ücretinin Temmuz ayı maaş katsayı farkının hesaplanmasının istendiği görülmüştür.
5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde “… Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler ...” hükmü yer almaktadır. Mevzuat hükmüne göre kişi gerçekleştirme görevlisi olarak ortaya çıkan bu kamu zararından sorumludur.
Bu itibarla, avukatlık vekalet ücreti ödemesi 01.02.2016 tarihinde güncel memur aylık katsayısı ile hesaplanarak mevzuatta belirlenen üst sınırdan ödenmesine karşın 08.08.2016 tarihinde 2016 yılına ikinci altı aylık memur aylık katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek katsayı farkı ödenmesi neticesinde ortaya çıkan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (1. Hukuk Müşaviri) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Avukat) …, Diğer Sorumlular: (İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı) … ve (Mali Hizmetler Daire Başkanı) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.