121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında yer alan idari para cezalarına ilişkin 2009 yılında tahakkuk etmiş alacakların 2012 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zaman aşımına uğratılması
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında yer alan idari para cezalarına ilişkin 2009 yılında tahakkuk etmiş alacakların 2012 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zaman aşımına uğratılması sonucu kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Kanunun şümulü" başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında,
"Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.",
"Cebren tahsil ve şekilleri" başlıklı 54’üncü maddesinde,
"Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Cebren tahsil aşağıdaki şekillerden herhangi birinin tatbiki suretiyle yapılır:
1.Amme borçlusu tahsil dairesine teminat göstermişse, teminatın paraya çevrilmesi yahut kefilin takibi,
2.Amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki malların haczedilerek paraya çevrilmesi,
3.Gerekli şartlar bulunduğu takdirde borçlunun iflasının istenmesi.",
"Ödeme emri" başlıklı 55’inci maddesinde,
"Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarım ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir "Ödeme emri" ile tebliğ olunur.
Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunun 114 üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.
Belediye hududu dışındaki köylerde bulunan borçlulara ödeme emirleri muhtarlıkça tebliğ olunur. Ödeme emirlerinin muhtarlığa tevdii tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleri tebliğ edilmemiş olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir "ödeme cetveline" alınarak borçlular borçların ödemeye ve mal bildiriminde bulunmaya çağırılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kurulu kapısına bir örneği de köyde herkesin görebileceği umumi bir mahalle 10 gün müddetle asılmak suretiyle tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı Köy muhtarlığı münadi vasıtasiyle ilan olunur. Cetvel asılırken ve indirilirken keyfiyet muhtarlıkça zabıt varakasıyle tesbit edilir. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihinde başlamış olur.
Borcunu vadesinde ödemeyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şahıslardan bu malları 7 gün içinde bildirmeleri istenir.",
"Teminatlı alacaklarda takip" başlıklı 56’ncı maddesinde,
"Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan amme alacağı vadesinde ödenmediği takdirde, borcun 7 gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerle cebren tahsil devam olunacağı borçluya bildirilir. 7 gün içinde borç ödenmediği takdirde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek amme alacağı tahsil edilir.",
"Mal bildirimi" başlıklı 59’uncu maddesinde,
"Mal bildirimi, borçlunun gerek kendisinde, gerekse üçüncü şahıslar elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın, nevini, mahiyetini, vasfını, değerini ve her türlü gelirlerin veya haczi kabil mal veya geliri bulunmadığını ve yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna nazaran borcunu ne suretle ödiyebileceğini yazı ile veya sözle tahsil dairesine bildirmesidir.
Köylerde mal bildirimi, Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek vergiler dışında kalan amme borçlan için köy muhtarlığına da yapılabilir.
Sözle bildirim halinde keyfiyet bir zabıtla tesbit edilir. Her iki halde bildirimin yapıldığına dair amme borçlusuna pulsuz makbuz verilir.",
"Mal bildiriminde bulunmayanlar" başlıklı 60’ıncı maddesinde,
"Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 7 günlük müddet içinde borcunu ödemediği ve mal bildiriminde de bulunmadığı takdirde mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus olmak ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur.
Hapisle tazyik kararı, ödeme emrinin tebliğini ve 7 günlük müddetin bitmesini mütaakıp tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine icra tetkik mercii hakimi tarafından verilir.
Bu kararlar Cumhuriyet Savcılığınca derhal infaz olunur.
İcra tetkik mercii hakimi tarafından verilen hapsen tazyik kararları her türlü harç ve resimden muaftır.",
"Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102’nci maddesinde,
"Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvimi yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.
Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.",
"Zamanaşımının işlememesi" başlıklı 104’üncü maddesinde,
"Borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı müddetince zamanaşımı işlemez.
Zamanaşımı, işlememesi sebeplerinin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış olan cereyanına devam eder." hükümleri bulunmaktadır.
Diğer taraftan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu "Yerine getirme zamanaşımı" başlıklı 21’inci maddesinde aynen:
" (1) Yerine getirme zamanaşımının dolması halinde idari para cezasına veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar artık yerine getirilemez.
(2) Yerine getirme zamanaşımı süresi,
e) Ellibin Türk Lirası veya daha fazla idari para cezasına karar verilmesi halinde yedi,
f) Yirmibin Türk Lirası veya daha fazla idari para cezasına karar verilmesi halinde beş,
g) Onbin Türk Lirası veya daha fazla idari para cezasına karar verilmesi halinde dört,
h) Onbin Türk Lirasından az idari para cezasına karar verilmesi halinde üç, Yıldır." denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, tahakkuk etmiş idari para cezası ilgili vade sonuna kadar ödemeyen mükelleflere, durum 7 gün içerisinde bir ödeme emri belgesi ile bildirilerek idari para cezası ödemesi veya idari para cezası borcuna karşılık gelmek üzere teminat göstermesi istenecektir. Sonuç itibariyle, idari para cezası borcunu ödemeyen mükelleflerden, söz konusu idari para cezası cebren tahsil yoluyla tahsil edilecektir. Şayet ilgili takvim yılı içerisinde tahakkuk etmiş amme alacağı aynı yıl içerisinde ödenmez ve bir sonraki yılın başından itibaren 3 yıl içerisinde de cebren tahsil yoluyla gerekli tahsilât yapılmazsa, söz konusu amme alacağı zamanaşımına uğrayacaktır. Dolayısıyla tahsil zamanaşımına uğramış amme alacağının ilgili mükelleflerden de tahsil edilme imkânı ortadan kalkacaktır.
İdari para cezası için tahsil zamanaşımı, idari para cezası vadesinin rastladığı takvimi yılını takip eden takvim yılı başından itibaren üç yıl içinde tahsil edilmemesi halinde alacağın ortadan kalkmasını ifade etmektedir. Zamanaşımını kesen nedenlerin olması halinde de, olayın vuku bulduğu takvim yılından sonraki takvim yılının başından itibaren 3 yıllık zamanaşımı süresi yeniden başlayacaktır. Vadesinde ödenmeyen idari para cezası için, vadeyi müteakip 7 gün içerisinde ödeme emri ile mükelleften idari para cezası ödemesi veya yeterli tutarda teminat göstermesi istenecektir. İdari para cezası ödenmemesi üzerine, mükellefin sahip olduğu taşınmaza tapu kaydına haciz konulması sağlanmışsa, haczin yerine getirilmesi gerekmektedir. Yani taşınmaz haczedilerek paraya çevrilmesi gerekmektedir. Bu işlemin de aynı şekilde 3 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde yapılması zorunludur. Aksi halde 3yıllık sürenin bittiği tarihten sonra, tahakkuk eden idari para cezası tahsil imkanı ortadan kalkmaktadır. İlk ödeme emrinden sonra gönderilmiş olan ödeme emirleri hiçbir hukuki sonuç doğurmadığı gibi hukuki dayanağı bulunmadığı halde tekrar tekrar gönderilen ödeme emirlerinin, zamanaşımı açısından da hukuki sonucu bulunmamaktadır.
6183 sayılı Kanunun "Zamanaşımının işlememesi" başlıklı 104’üncü maddesi,
"Borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi dolayısiyle hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı müddetince zamanaşımı işlemez.
Zamanaşımı, işlememesi sebeplerinin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış olan cereyanına devam eder." hükmü gereği ödeme emri gönderilmesi ve tebliğlere rağmen ödenmeyen idari para cezalarının teminat altına alınması için taşınmazların tapu kayıtlarına haciz konulması işlemlerinin zamanaşımını durduran durumlardan olmadığı görülmektedir.
Bu nedenle maddeye konu 2009 yılında tahakkuk etmiş idari para cezalarının, 2012 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratılması ve tahsil imkanının belediyece kanunen ortadan kalkmış olmasından dolayı gecikme faizi dahil toplam … TL kamu zararının, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) … ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd.) …’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.