Asgari Ücret Fiyat Farkının Hatalı Ödenmesi
…. tarih ve …. sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan İlamın 4’üncü maddesiyle, …. Belediyesi tarafından ….. Ticaret’e (….) …. tarihinde ihale edilen ….TL Sözleşme Bedelli “…. ... Hizmet Alımı İşi”nde asgari ücret fiyat farklarının hatalı ödenmesi sonucu, sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu …. (Muhasebe Yetkilisi) tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …. tarih ve …. tutanak nolu ilamın 4’üncü maddesinde “Sorumluluk itirazına ilişkin olarak,
…..
muhasebe yetkilileri, ödeme aşamasında ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını kontrol etmekle yükümlü olup eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir ve hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir. Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin anılan hükümlerine göre ise, hizmet alımlarına ilişkin giderlerin ödenmesinde Hizmet İşleri Hakediş Raporunun ödeme emri belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu belirlenmiştir. Bahse konu olayda ise, hak ediş raporu ve fiyat farkı ödeme emri belgelerine eklenmediği tespit edilmiştir. Bu sebeple, Muhasebe Yetkilisi ….’nın sorumlulukla ilgili itirazı yerinde görülmemiştir.
İlam hükmünün esası ile ilgili olarak,
24.12.2002 tarih ve 2002/5037 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 28.04.2004 tarih ve 2004/7221 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 8. maddesinde,
“İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla,
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda, asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı, 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.”
Denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel ücretleri ile ilgili fiyat farkı hesabı” başlıklı 83. maddesinin birinci fıkrasında,
“Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin fiyat farkı esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.”
Denilmektedir.
Söz konusu hizmet işinin sözleşmesi …. de imzalanmıştır. İşe ilişkin sözleşmenin 14. Maddesinde, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri gereği asgari ücrete gelecek olan farkın yansıtılacağı, 25. maddesinde, 4 yıllık lisans veya 2 yıllık ön lisans mezunu 10 personel için asgari ücretin %20 fazlasının, lise ve dengi okul mezunu 25 personel için asgari ücretin %15 fazlasının, ilkokul mezunu 5 personel için asgari ücretin %10 fazlasının ödeneceği, personelin tamamına 26 gün üzerinden günlük 6,00 TL yemek ve 3,00 TL yol parasının aylık olarak ödeneceği belirtilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğine ve Fiyat Farkı Esaslarının 8. maddesine göre, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde sadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı ödenmesi gerekirken, bu tutardan fazla fiyat farkının hak ediş raporu ve fiyat farkı hesap cetveli olmaksızın ödeme emri belgesi eki fatura ile ödendiği tespit edilmiştir
İlamda, fiyat farkının artırımlı brüt asgari ücrete göre hesaplanması gerektiği ifade edilmişse de, anılan mevzuat hükümlerine göre fiyat farkı yalnızca brüt asgari ücretteki artış miktarı kadar hesaplanması gerekmektedir. Şöyle ki, 24.12.2002 tarih ve 2002/5037 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda ve 22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halindesadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı ödeneceği belirlenmiştir. Bununla birlikte, İlama konu işin ihale tarihinden çok sonra, 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda, fiyat farkının artırımlı brüt asgari ücrete göre hesaplanacağı belirtilmiştir. Yine 28.11.2013 tarih ve 28835 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile Kamu İhale Genel Tebliğindeki fiyat farkı hesabını düzenleyen 83. Madde değiştirilmiş, brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret alan personel için fiyat farkının, temel asgari ücretin yüzde fazlası ile güncel asgari ücretin yüzde fazlası arasındaki farkın işverene maliyeti kadar hesaplanacağına dair düzenleme yapılmıştır. Fakat her iki mevzuat değişikliğinde, bunların yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı ve duyurusu yapılmış olan ihalelerde fiyat farkının, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Tebliğ ve Esasların hükümlerine göre hesap edileceği açık olarak belirtilmiş olduğundan ihalesi 2012 yılında yapılmış olan İlam konusu işte bu değişikliklerin uygulanması mümkün değildir. Dolayısıyla, sadece artırımsız asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı ödenmesi mümkün olup, İlamda yer alan kamu zararı hesabındaki gibi fiyat farkının artırımlı brüt asgari ücrete göre hesaplanması mümkün değildir.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak kamu zararı tutarının yeniden belirlenmesi için …. sayılı İlamın 4. maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine” karar verilmiştir.
Gerçekleştirme Görevlisi …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvuru üzerine anılan Kurulca ….. tarih ve ….tutanak nolu, Gerçekleştirme Görevlisi …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvuru üzerine anılan Kurulca …. tarih ve …. tutanak nolu, Gerçekleştirme Görevlisi …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvuru üzerine anılan Kurulca …. tarih ve …. tutanak nolu Harcama Yetkilisi …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvuru üzerine anılan Kurulca …. tarih ve …. tutanak nolu İlamlarda söz konusu tazmin hükmünün Temyiz Kurulunun yukarıda yer alan …. tarih ve …. tutanak nolu İlamıyla bozulduğundan yapılacak işlem olmadığına ancak mahiyette olan bu dosyaların da …. tarih ve …. tutanak nolu İlama ilişkin dosya ile birleştirilerek karara bağlanması amacıyla Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararlarına istinaden Denetçisince düzenlenen Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda,
Yükleniciye asgari ücret fiyat farkının hatalı ödendiği görülmüştür.
24.12.2002 tarih ve 2002/5037 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların28.04.2004 tarih ve 2004/7221 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 8 inci maddesinde , “ İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla,
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda, asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı
(a), (b) ve (c) bentleri toplamı, 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” Denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel ücretleri ile ilgili fiyat farkı hesabı” başlıklı 83’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin fiyat farkı esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.” denilmektedir.
Söz konusu hizmet işinin sözleşmesi …. tarihinde imzalanmıştır. İşe ilişkin sözleşmenin 14. Maddesinde, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri gereği asgari ücrete gelecek olan farkın yansıtılacağı, 25. maddesinde, 4 yıllık lisans veya 2 yıllık ön lisans mezunu 10 personel için asgari ücretin %20 fazlasının, lise ve dengi okul mezunu 25 personel için asgari ücretin %15 fazlasının, ilkokul mezunu 5 personel için asgari ücretin %10 fazlasının ödeneceği, personelin tamamına 26 gün üzerinden günlük 6,00 TL yemek ve 3,00 TL yol parasının aylık olarak ödeneceği belirtilmiştir
Kamu İhale Genel Tebliğine ve Fiyat Farkı Esaslarının 8’inci maddesine göre, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde sadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı ödenmesi gerekirken, bu tutardan fazla fiyat farkının hak ediş raporu ve fiyat farkı hesap cetveli olmaksızın ödeme emri belgesi eki fatura ile ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını kontrol etmekle yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.
15.08.2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin,
“Hakediş raporu” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) İhale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ile hizmet alımlarında, sözleşme ve/veya şartname hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıda belirtilen hakediş raporları düzenlenir.
…
b) Hizmet İşleri Hakediş Raporu (Örnek: 5): Bu rapor, hizmet işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluşur. Hizmet türüne ve işin özelliğine göre yalnızca ilgili sayfaları ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve kontrol elemanlarınca imzalanır, yetkili makamca onaylanır.”,
“Çeşitli hizmet alımları” başlıklı 36’ncı maddesinde,
“(1) İhale veya doğrudan temin usulüyle yapılan bakım, onarım, danışmanlık, araştırma ve geliştirme, muhasebe, anket, temizlik, tarımsal mücadele, ağaçlandırma, erozyon kontrolü, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, kurs, sergi, organizasyon, koruma ve güvenlik, sigorta, etüt ve proje, harita ve kadastro, plân, imar uygulama, basım ve yayım, fotoğraf, film alımları, bilgisayar hizmet alımları (gayrimaddi hak olarak alınan yazılım ve donanımlar hariç) ve benzeri hizmet alımlarına ilişkin giderlerin ödenmesinde,
a) Taahhüt dosyası,
b) Fatura (sigorta giderlerinin ödenmesinde sigorta poliçesi veya zeyilname),
c) Hizmet İşleri Hakediş Raporu (Örnek: 5)
ödeme belgesine eklenir.”
denilmektedir.
Muhasebe yetkilileri, ödeme aşamasında ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını kontrol etmekle yükümlü olup eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir ve hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir. Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin anılan hükümlerine göre ise, hizmet alımlarına ilişkin giderlerin ödenmesinde Hizmet İşleri Hakediş Raporunun ödeme emri belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu belirlenmiştir. Bahse konu olayda ise, hakediş raporu ve fiyat farkı cetvelinin ödeme emri belgelerine eklenmediği tespit edilmiştir. Bu sebeple, muhasebe yetkilisi neden olunan ……TL kamu zararından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte sorumludur.
Ayrıca sorumlular temyiz dilekçelerinde, 6385 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 9’uncu maddesi uyarınca 01.09.2013 tarihinden itibaren kısa vadeli sigorta kolları prim oranının, sigortalının prime esas kazancının %2’si oranında sabitlendiğinden, ihaleye %2’nin altındaki oranlar üzerinden teklif veren firmaların maliyetinin arttığını ve bu hususun kamu zararı hesabında dikkate alınmadığını ifade etmişlerse de, anılan mevzuat hükümleri uyarınca prim oranları değişikliği sebebiyle meydana gelen fark fiyat farkı hesabında dikkate alınarak kamu zararı hesabı yapılmıştır.
Bu itibarla, asgari ücret fiyat farkının hatalı ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı ….. TL’nin,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi …., Gerçekleştirme Görevlisi ….ile yapılan ödemelere ilişkin hakediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdür Yrd.) …..’ya,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi …., Gerçekleştirme Görevlisi …. ile yapılan ödemelere ilişkin hakediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi ( Mali Hizmetler Müdür Yrd.) …..’ya,
müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.