Yersiz Ödeme
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
… tarihli ve … sayılı ilamın …’ inci maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan ilamın …’inci maddesiyle, Büyükşehir Belediyesinin yetki ve görev alanında bulunan mahalde, söz konusu yere ilişkin herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi yapılmaksızın … tarih ve … sayılı Encümen Kararına istinaden imal edilen ve ilgili mevzuat uyarınca yıkımı gereken büfeler için yükleniciye yapılan ödemenin kamu zararı oluşturduğu iddiasına ilişkin olarak,
… adreslerinde iki adet ikiz büfe yapılması ile ilgili … tarih ve … sayılı Encümen Kararının Fen İşleri Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı talep yazısına istinaden alındığı savunma eki belgelerden anlaşıldığından Fen İşleri Müdürlüğünün söz konusu yazısında imzası bulunan kişilerin de savunmalarının alınması gerektiği kanaatine varılmış ve talep yazısında imzası bulunan kişilerin de savunmalarının alınarak, sonucunda düzenlenecek ek raporun Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa konuya ilişkin düzenlenen ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda, Denetçi tarafından Dairemizin kararı doğrultusunda ek savunmaların alındığı ve böylece dosyadaki eksikliklerin tamamlandığı görülerek gereği düşünüldü:
02.11.1985 tarih ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde,
“İlgili idareler, tasarrufu altındaki yol, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli büfe, hela, trafo merkezi gibi tesisleri, ulaşım ve haberleşme noktaları, sinyalizasyon ve aydınlatma elemanları, çöp kutusu, bank, reklam ve bilgilendirme levha ve panoları gibi kent mobilyaları ile peyzaj elemanlarını Türk Standartları Enstitüsü standartlarına da uymak koşuluyla yapar veya yaptırır.
…”
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinde,
“…
g) (Değişik: 12/11/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek, kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak, ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek, meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.
…”
… Büyükşehir Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde,
“(1) Ek-1 de belirtilen veya ek-1 de bulunmayan ancak Uygulama İmar Planlarına göre en az 17 metrelik yollara, meydanlara cephesi bulunan yapılara ilişkin kentsel tasarım projelerine uygun olarak yükümlülükler koymak Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetkisindedir.”
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
…” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, belediye kendi yetki ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan bir bölgede idari işlem, eylem ve karar alamaz veya herhangi bir yapı tesis edemez. Söz konusu işlem, eylem veya kararın, belediyeye gelir getirici nitelikte olması bu durumu değiştirmez.
… Belediyesi tarafından yaptırılan büfelerin … Belediyesi Kıyı ve Sahil Şeridi Yol Meydan ve Yeşil Alan Yetki ve Görev Uygulama Yönetmeliği’nin … Büyükşehir Belediyesi sorumluluğundaki yol ve meydanları gösteren ek-1 sayılı listesinde yer alan … sokakta inşa edildiği görülmüştür. Anılan sokak … Belediyesi yetki ve sorumluluğunda olmadığından, herhangi bir taşınmaz devri ya da tahsisi olmaksızın veya konuyla ilgili Büyükşehir Belediyesinin muvafakati alınmaksızın büfe yaptırılması mümkün değildir. Ayrıca sorumlular savunmalarında, yapım işi öncesinde Büyükşehir Belediyesinden muvafakat istendiğini ifade ettiklerinden, yapılan işlemin mevzuata aykırı olduğunun başlangıçtan itibaren bilindiği de anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, kamu kaynağında neden olunan eksilmenin öngörülebilir nitelikte olduğu ve sorumluların ortaya çıkan durumda ihmallerinin bulunduğu da açıktır.
Bu itibarla, … tarihli ve … sayılı asıl ilamın …’inci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisinde yer almayan mahalle yaptırılan ve ilgili mevzuat uyarınca yıkımı gereken büfelerin inşası için belediye bütçesinden ödeme yapılması sebebiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan … TL’nin Harcama Yetkilisi (Destek Hizmetleri Müdür V.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …, Diğer Sorumlular (Belediye Başkan Yrd.) …, (Yazı İşleri Müdürü) …, (Emlak Ve İstimlak Müdür V.) …, (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) …, (Belediye Başkan Yrd.) …, (Encümen Üyesi) …, (Encümen Üyesi) … ve (Encümen Üyesi) …’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye …’in karşı oy gerekçesi:
“Günümüzde kentsel nüfusun hızlı bir biçimde artış göstermesi, belediye tarafından sağlanan mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin artan talebi karşılayacak biçimde yeniden tasarlanmasını zorunlu hale getirmektedir. Ancak, söz konusu hizmetlerin sağlanması için gerekli olan mali kaynaklar talepteki artışı karşılamada yetersiz kalmaktadır. Bu noktada, atıl durumdaki kamu kaynaklarından yararlanılması belediyelerce yerine getirilen kamusal hizmetlerin kaliteli ve kapsayıcı biçimde sağlanması bakımından önem arz etmektedir. Öz gelirleri yetersiz olan ancak kamusal hizmetleri üretme konusunda zorunluluğu bulunan kurumlar olarak belediyelerin, yerel düzeyde gelir elde etmek üzere kamu kaynaklarını en etkin biçimde kullanmaya yönelmesi kaçınılmazdır.
Bahse konu olayda, … Büyükşehir Belediyesinin görev ve sorumluluk alanı içerisinde olan bir alanda, söz konusu yerin hastaneye yakın olması nedeniyle gerek hasta ve hasta yakınlarının ihtiyaçlarının karşılanması, gerekse alanın konum itibariyle potansiyelinin değerlendirilmesi amacıyla … Belediyesi tarafından büfe inşa ettirildiği ve büfelerin kiraya verilmek üzere ihalesinin gerçekleştirilmiş olduğu görülmektedir. Bahse konu büfelerin yıkılmamış olması halinde, sağlanacak bir yıllık kira gelirinin kamusal hizmetlerin üretimi açısından önemli bir finansman kaynağı yaratacağı sorumluların savunmalarından anlaşılmaktadır. Dolayısı ile olayda kamu yararı mevcuttur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Maliyesinin Temel İlkeleri” başlıklı 5’inci maddesinin (g) bendinde, “Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu durum, kurumlar itibari ile değil, bir bütün olarak kamunun mali kaynakları açısından değerlendirildiğinde, büfelerin yapılmasından ziyade yıkılmasının kamu finansmanı açısından olumsuz sonuçları ortaya çıkmıştır.
5018 sayılı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” hükmüne yer verilmiştir. Kamu kaynağında eksilmeye neden olma iradesinin mevcudiyeti söz konusu olmadığı gibi büfelerin yapımının Fen işleri Müdürlüğünün talebi, Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün görüşü üzerine Başkanlık oluruna istinaden alınan Encümen Kararı ile yaptırıldığı, büfenin yapım işlerine ilişkin harcamanın ise Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiği görülmektedir. Sorumluların savunmalarından, Destek Hizmetlerine iletilen harcama talimatında hizmetin gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin hususların ve yapılacak işle ilgili gerekli müsaade yazılarının ve Encümen kararının alınıp resmi yazışma kanalı ile müdürlüğe gönderildiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu Müdürlüğün, konu kendi birimlerine iletilene kadar yapılması gereken ve teknik bilgi gerektiren bir konu olan büfenin yapılacağı mahallin hangi belediyenin görev ve sorumluluk alanında olduğu konusunda yeniden değerlendirme yapması beklenmemelidir. Dolayısı ile kamu zararının oluşması konusunda kurucu bir unsur niteliğinde olan kamu görevlisi ile yapılan işlem arasındaki illiyet bağı kesildiğinden, bahse konu kişilerin sorumlu tutulmaması gerekir.
Yukarıda ifade edilen gerekçelerle, konunun kamu zararı oluşturmadığı düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. “