Fiyat farkı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Belediyenin…’ne ihale ettiği Belediye Sınırları İçerisindeki…’nde,
A) Fiyat farkının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesine aykırı hesaplandığı görülmüştür.
Belediye ile yüklenici firma arasında imzalanan sözleşmede fiyat farkı hesabının 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5’inci ve 6’ncı maddeleri uyarınca fiyat farkı ödeneceği ifade edilmiştir.
Söz konusu Esaslar’ın 5’inci maddesinde fiyat farkının hangi formüllerle hesaplanacağı, formüllerde yer alan parametrelerin neleri ifade ettiği detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Buna göre hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı formülü “F = An x B x ( Pn-1)” olarak ifade edilmiş, “Pn” parametresinin hesabı ise ayrıca gösterilmiştir. Formülde yer alan “B”nin 0,90 sabit katsayısını, “An”nin ise ilk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte, birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL) ifade ettiği belirtilmiştir.
Söz konusu işe ait hakediş ödemelerinde ise Pn katsayısının 15’inci hakedişten itibaren güncel endekslerin uygulama ayına ait endeksler yerine bir önceki ayın endeksleri alınarak hatalı hesaplandığı, An değeri hesaplanırken ise uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutardan, çalıştırılan personele ait eksik ve raporlu günlerin maliyetinin düşürülmediği ve An değeri ile a1 katsayısının çarpımı ve Fiyat Farkı Esaslarında yer almayan bir uygulama katsayısının çarpımı sonucu (An x a1 x uygulama katsayısı) bulunan tutarlardan Esasların 5’inci ve 6’ncı maddesine göre hesaplanan fiyat farkı tutarlarını düşerek aradaki farkların da ödendiği görülmüştür.
Bu itibarla, yükleniciye 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5’inci maddesine göre ödenecek fiyat farkının hatalı hesaplanması nedeniyle toplam …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak, bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın ..tarihli .. sayılı ve ..tarihli … sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
B) Personele ödenecek yol ve yemek bedellerinin, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil günleri(hafta tatili hariç) için de ödendiği görülmüştür.
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.9’uncu maddesinde, “İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.”,
78.13’üncü maddesinde, “Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.”,
78.14’üncü maddesinde ise, “İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır.”
hükümleri bulunmaktadır.
İlgili işe ait İdari Şartnamenin 25.3.2’nci maddesinde,
“Çalıştırılacak personellere yol ücreti 26 gün üzerinden brüt 4,58 TL nakdi olarak ödenecektir ve işçi bordrolarında gösterilecektir.
Çalıştırılacak personellere yemek ücreti 26 gün üzerinden brüt 11,96 TL nakdi olarak ödenecektir ve işçi bordrolarında gösterilecektir.” denilmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine çıkılırken, yaklaşık maliyet ve asgari işçilik maliyetin belirlenmesinde “KİK İşçilik Hesaplama Modülü” kullanılması zorunludur. KİK işçilik hesaplama modülünde sırasıyla,
1) Brüt asgari ücret ve varsa yüzde fazlası
2) Nakdi brüt yemek bedeli
3) Nakdi brüt yol bedeli
4) Varsa diğer ödemeler (brüt tutarları), girildikten sonra, İşveren SGK Primi ve %4 Sözleşme Giderleri eklenmiş birim fiyatlar hesaplanır. Özetle, KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapılan hesaplamalarda, brüt yemek ve yol ücretlerine ayrıca işveren maliyetleri eklenmektedir.
İlgili mevzuat ve idari şartname hükümlerine göre, yemek ve yol ücretlerinin personel iş başında ve işverenin emrinde olduğu günler için fiili çalışma karşılığında ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda çalışılmayan fakat işçi ücretinin ödenmesi öngörülen hafta tatili, ulusal ve genel tatil günleri ile izinli olunan günlerde yol ve yemek bedellerinin ödenmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, yıllık izin, ölüm izni, ulusal bayram ve genel tatil(hafta tatili hariç) günlerinde çalışmayan personel için yükleniciye yemek ve yol gideri ödenmesi neticesinde …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak, bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın …tarihli .. sayılı ve …tarihli .. sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
C) Asgari ücret fiyat farklarının hesaplanmasında eksik çalışılan günlerin dikkate alınmadığı görülmüştür.
Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen söz konusu işin Teknik Şartnamesinde toplam 289 personelin çalıştırılacağı belirtilmiştir. Bu iş için asgari ücret fiyat farkı hesaplanırken eksik çalışılan günlerin varlığına rağmen bu husus dikkate alınmamış ve asgari ücret fiyat farkının eksik gün sayıları, toplam gün sayısından düşülmeksizin yükleniciye tam olarak ödendiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla yükleniciye eksik çalışılan günler için tam çalışılmış gibi asgari ücret fiyat farkı ödenmesi sonucu 25.908,20-TL kamu zararına neden olunduğu görülmüştür. Ancak bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın …tarihli .. sayılı ve ..tarihli .. sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
D) 9 adet engelli personel için ödenen fiyat farklarının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesinin altıncı fıkrasında, özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na tabi engelli sigortalılar ile 5378 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanun’un 72’nci ve 73’üncü maddelerinde sayılan ve 78’inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının Hazinece karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda anılan Kanun hükmü uyarınca, engelli personel için işveren maliyetleri açısından teşvik uygulaması bulunmakta olup, asgari ücret tabanı üzerinden hesap edilen ve işveren işsizlik primine yer verilmeyen işveren maliyeti kadarlık tutar Hazinece karşılandığından dolayı, bu kısmın fiyat farkı hesaplamalarında dikkate alınmaması gerekmektedir.
29.11.2013 tarihinde yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” hükmü gereğince, Hazinece karşılanan prim tutarlarının yüklenicilerin hakediş ödemesinden fiyat farkı kesintisi olarak düşülmesi gerekmektedir.
Sorgu konusu edilen olayda ise engelli personel için asgari ücret fiyat farkı hesaplamalarının bu durum dikkate alınmaksızın yapıldığı tespit edilmektedir.
Bu itibarla yükleniciye 9 adet engelli personel için hesaplanan asgari ücret fiyat farklarının hatalı hesaplanması sonucu …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak, bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın …tarihli .. sayılı ve …tarihli .. sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
E) Fazla mesai ödemelerine ilişkin fiyat farklarının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
29.11.2013 tarihinde yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”
hükmü yer almaktadır.
İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde,
“İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti, fazla mesai ücreti ve ulusal bayram ve tatil günü çalışması:
6. 1.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası Saatlik Fazla Çalışma, 91 Kişi, 22 Saat, Toplam 72072 saat
7. 2.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %30 Fazlası Saatlik Fazla Çalışma, 180 Kişi, 22 Saat, Toplam 142560 saat
8. 3.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %50 Fazlası Saatlik Fazla Çalışma, 7 Kişi, 22 Saat, Toplam 5544 saat
9. 4.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %100 Fazlası Saatlik Fazla Çalışma, 2 Kişi, 22 Saat, Toplam 1584 saat” denilmektedir.
İhale dokümanında işçilerin unvanları, sayıları, asgari ücretin yüzde kaç fazlasından ücret alacakları, fazla mesai ücretleri ve fazla mesai yapılacak süreler belirtilmiştir. Fazla mesai ücretiyle ilgili olarak aynı Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanacağı belirtilmiştir. Sorgu konusu edilen olayda ise, saatlik fazla mesai asgari ücret fiyat farkının olması gerekenden daha yüksek hesaplandığı görülmüştür.
Bu itibarla, yükleniciye fazla mesai yapılan süreler için hatalı fiyat farkı ödenmesi nedeni ile …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın …tarihli … sayılı ve …tarihli … sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
F) Ulusal bayram ve genel tatil günleri ödemelerine ait fiyat farklarının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
29.11.2013 tarihinde yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”
hükmü yer almaktadır.
İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde,
“İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti, fazla mesai ücreti ve ulusal bayram ve tatil günü çalışması:
10. 1.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %10 Fazlası Ulusal Bayram ve Tatil Günü Çalışması, 70 Kişi, 43,5 gün, Toplam 3045 gün
11. 2.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %30 Fazlası Ulusal Bayram ve Tatil Günü Çalışması, 130 Kişi, 43,5 gün, Toplam 5655 gün
12. 3.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %50 Fazlası Ulusal Bayram ve Tatil Günü Çalışması, 4 Kişi, 43,5 gün, Toplam 174 gün
13. 4.Grup Elemanlar, Brüt Asgari Ücretin %100 Fazlası Ulusal Bayram ve Tatil Günü Çalışması, 1 Kişi, 43,5 gün, Toplam 43,5 gün” denilmektedir.
İhale dokümanında işçilerin unvanları, sayıları, asgari ücretin yüzde kaç fazlasından ücret alacakları, ulusal bayram ve tatil günü ücretleri ve ulusal bayram ve tatil günü çalışma yapılacak süreler belirtilmiştir. Ulusal bayram ve tatil günü ücretiyle ilgili olarak aynı Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanacağı belirtilmiştir. Sorgu konusu edilen olayda ise, saatlik ulusal bayram ve tatil günü asgari ücret fiyat farkının olması gerekenden fazla hesaplandığı tespit görülmüştür.
Bu itibarla yükleniciye ulusal bayram ve tatil günü çalışılan süreler için hatalı fiyat farkı ödenmesi sonucu 2.823,89-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak, bahse konu kamu zararının yüklenici firmanın belediye bünyesindeki alacaklarından mahsup edildiği ve tahsilatın 15.03.2018 tarihli 2194 sayılı, 14.05.2018 tarihli 4200 sayılı ve 09.08.2018 tarihli 7534 sayılı muhasebe işlem fişleri ile muhasebeleştirildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.