Vekaleten Atama
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
… tarih ve … sayılı asıl ilamın …’ncı maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan ilamın …’ncı maddesiyle, Yazı İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …’in genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları taşımadığının Denetçi tarafından tespit edilmesi ve sonucunda düzenlenecek ek raporun Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa konuya ilişkin düzenlenen ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda, Denetçi tarafından Dairemizin kararı doğrultusunda dosyadaki eksikliklerin tamamlandığı görülerek gereği düşünüldü:
Yazı İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …’e, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları taşımadığı halde asli kadrosu ile vekalet ettiği kadroya karşılık gelen ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminatlar arasındaki farkın ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler’ başlıklı 175’nci maddesinin ikinci fıkrasında kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un 152’nci maddesine istinaden 05.05.2006 tarihli ve 26159 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren ve ödemenin yapıldığı tarihte de yürürlükte bulunan “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”ın 9’uncu maddesinde,
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca,
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
bb) Mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs veya seminer nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere,
cc) Vekaletleri esnasında yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, vekalet görevine ilişkin olmayan geçici görev, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs, seminer ve benzeri nedenlerle vekalet görevine ara verenlere (ara verdikleri günler için),
çç) Diğer personel kanunlarına tabi olanlardan bu Kararname uyarınca zam ve tazminat ödenmesi öngörülen kadro veya görevlere vekalet edenlere,
dd) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerinde kadrosu bulunmayan okul müdürlüğü, okul müdür başyardımcılığı ve okul müdür yardımcılığı görevlerini yürütenlere,
ee) Bu Kararname uyarınca zam ve tazminat ödenmesi öngörülen kadro veya görevlere vekalet eden her statüdeki sözleşmeli personele (6/2/1997 tarihli ve 97/9021 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamındaki kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç),
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.
b) Bir göreve açıktan vekalet edenlere, bu göreve ait zam ve tazminatlar, 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın vekalet aylığıyla birlikte ödenir.”
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 9’uncu maddesinin 5’inci fıkrasında,
“Birinci fıkra kapsamına işren personelden, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu Kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin atanmada aranan tüm şartları ( asaleten aranmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınava girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesinde müdürlük kadrosu görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında sayılmıştır. Aynı Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde,
“(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.
a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
b) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen alt görevlerde toplam en az bir yıl çalışmış olmak. Ancak yeni kurulan mahalli idarelerde ilk yıl bu süre şartı aranmaz.
Anılan Yönetmelik’in 7’nci maddesinde ise,
“ (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için,
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için, yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,
….” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre vekalet eden kişiye asli kadrosu ile vekalet ettiği kadroya karşılık gelen ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminatları arasında kişinin aleyhinde bir fark olması halinde söz konusu farkın ödenmesi belirli şartlara bağlanmıştır. Bahse konu ödemenin yapılabilmesi için, kişinin vekaleten atanma onayının tabi olduğu usule ilişkin şartların yanı sıra, asilde aranan şartların taşınması yönündeki esasa ilişkin yeterlilik koşullarını da (varsa vekaleten atandığı kadro için öngörülmüş olan sınava girebilme hakkının elde edilmesi de dahil olmak üzere) sağlaması gerekmektedir.
Yazı İşleri Müdürlüğünü vekaleten yürüten kişiye asli kadrosu ile vekalet edilen kadro arasındaki ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminat farklarının ödenebilmesi için kişinin Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 7’inci maddesi uyarınca 657 sayılı Kanun’un 68’nci maddesinin (B) bendinde belirtilen atama şartlarını taşıması, fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması, bununla birlikte bahsi geçen müdürlük anılan Yönetmelik’in ekli (2) sayılı listesinde yer alan ‘diğer müdürlükler’den biri olduğundan, son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olması gerektiği görülmektedir.
Adı geçenin hizmet dökümü incelendiğinde, kişinin Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 7’nci maddesinde müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için sayılan şartlardan olan, “son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak” şartını sağlamadığı anlaşılmaktadır. Vekalet eden kişi asilde aranan şartları esas yönü ile sağlamadığından, vekalet ettiği kadro için ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminat farklarının kendisine ödenmesi mümkün değildir.
Konu sorumluluk yönünden değerlendirildiğinde,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinde,
“(Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Muhasebe hizmeti, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.
Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. (Ek cümle: 22/12/2005-5436/10 md., Değişik: 24/7/2008-5793/35 md.) Muhasebe yetkililerinin görev ve yetkilerinin yardımcılarına devredilmesine, muhasebe yetkililerinin herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmalarında muhasebe hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapmaya ve sertifika sınavlarına girmeye hak kazanılması bakımından muhasebe yetkilisi yardımcısı eşiti görevleri belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
…”
denilmektedir.
İlişikli ödeme emri belgelerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak isimleri bulunan kişilerin ödeme emri belgelerini imzalamamasına rağmen ödemenin yapıldığı görülmüştür. Bu durumda oluşan kamu zararından, yukarıda yer alan 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi uyarınca yetkililerin imzası olmaksızın ödemeyi yapan muhasebe yetkilisi tek başına sorumludur.
Denetçi tarafından vekaleten atamaya olur veren Belediye Başkanı …’un da oluşan kamu zararından sorumlu olduğu ileri sürülmüş ise de, vekaleten atamaya ilişkin olur yazısında, ilgilinin Yazı İşleri Müdürlüğüne vekaleten atanmasına olur verildiği, ancak vekalet ücreti ödenmesine veya vekalet nedeniyle zam ve tazminat farkı verileceğine ilişkin bir ibareye yer verilmediği görülmüştür.
Bu itibarla, … tarih ve … sayılı asıl ilamın …’ncı maddesiyle maddesi ile verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına, Yazı İşleri Müdürlüğüne vekaleten atanan …’e asilde aranan şartları taşımadığı halde asli kadrosu ile vekalet ettiği kadroya karşılık gelen ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminatları arasındaki farkın ödenmesi suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan …-TL’nin 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi uyarınca Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin imzalarını arama yükümlülüğünü yerine getirmeden ödeme yapan Muhasebe Yetkilisi …’a münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine,
Vekaleten atamaya onay veren Belediye Başkanı …’un yukarıda belirtilen gerekçelerle sorumluluğunun bulunmadığına,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye …’nun karşı oy gerekçesi:
“Yazı İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …’e, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları taşımadığı halde asli kadrosu ile vekalet ettiği kadroya karşılık gelen ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminatlar arasındaki farkın ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak,
Yazı İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …’in 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 175’inci maddesi, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 9’uncu maddesi, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesi ve 375 sayılı KHK’nın Ek 9’uncu maddesi uyarınca genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaktadır. Bunun yanı sıra, vekalet onayına ‘vekaletin 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden yapıldığı’ ibaresinin sehven yazılmadığı, … tarihli ve … sayılı yeni bir onay alınarak hatanın düzeltildiği savunma ve eki belgelerden anlaşılmaktadır.
Ayrıca, Yazı İşleri Müdürlüğü Yönetmelik’e ekli 2 sayılı listede sayılmadığından, son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışma şartını taşıma zorunluluğu da yoktur.
Bu itibarla, Yazı İşleri Müdürlüğü kadrosuna vekalet ettirilen memurun müdürlük kadrosuna atama şartlarını taşıdığı, vekalet onayına sehven 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden görevlendirme şeklinde yazılmadığı, … tarihli yeni bir onay alınarak hatanın düzeltildiği, personelin 2014 yılından beri fiilen yazı işleri müdürlüğüne vekalet ettiği savunmalardan anlaşıldığından, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.”