Özel Hizmet Tazminatı ve Ek Ödeme
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
....... Belediyesi Memur kadrosunda bulunan ve 6’ncı dereceden kazanılmış hak aylığı ile bu kadro ve derece için öngörülmüş ödemeler yapılan ……’ın 11.11.2015 tarihinde alınan Olur ile Özel Kalem Müdürlüğü görevinin yürütürken, Belediye Başkanı …….’un onayı ile İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü görevini vekaleten yürütmek üzere görevlendirildiği ve vekalet edilen göreve ilişkin şartları taşımadığı halde bu görevlendirilme nedeniyle kendisine vekalet ettiği göreve ait Özel Hizmet Tazminatı ve Ek Ödeme ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde,
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır. Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur'an Kursu öğreticiliği, imam- hatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara Maliye Bakanlığının izni (mahalli idarelerde izin şartı aranmaz) ile, açıktan vekil atanabilir. Aynı kurumdan birinci fıkrada sayılan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlara kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlarla göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir. Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler. Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir...”,
Aynı Kanun’un “Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile Diğer Ödemeler” başlıklı 175’inci maddesinde,
“.......Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.
...”
hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesindeki yetkiye istinaden düzenlenen ve ödemenin yapıldığı tarihte de yürürlükte olan 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 9’uncu maddesinde aynen,
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca,
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
...
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 nci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
…. vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.”
denilmektedir.
Vekalet edilen görev nedeniyle ek ödemeye hak kazanılmasına ilişkin usul ve esaslar ise 375 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname’nin Ek 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir,
“Birinci fıkra kapsamına giren personelden, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.”
Görüldüğü üzere zam ve tazminat ödemelerine ilişkin 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ve ek ödemeye ilişkin 375 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname’nin ilgili hükümlerinde vekalet nedeniyle söz konusu ödemelerin yapılabilmesi için vekilin asilde aranan tüm şartları taşıması gerektiği öngörülmüştür. Bu nedenle asilde aranan şartları taşımayan birisinin vekaleten atanması durumunda bu ödemelerden faydalanması mümkün değildir.
Belediyelerde İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne yapılacak atamalar görevde yükselme kapsamında olup bu göreve atanacaklara ilişkin şartlar Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’te düzenlenmiştir. 07.05.2014 tarih ve 28993 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 23’üncü maddesi ve eki liste ile Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’e Ek-1 Teknik Öğrenim Gerektiren Müdürlükler ve Ek-2 Diğer Müdürlükler listeleri eklenmiştir. İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü Ek-2’de yer alan Diğer Müdürlükler arasında 10’uncu sırada sayılmıştır. Yine aynı tarihte yapılan değişiklikle Yönetmelik’in “Görevde Yükselme Sınavına tabi Olarak Atanacaklarda Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinin 1’inci fıkrasının “Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için” başlıklı (a) bendinin 4 numaralı alt bendinde,“Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak ” düzenlemesi getirilmiştir.
Ancak İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne vekalet eden …….’ın Yönetmelik hükmünde sayılan kadrolarda çalışmadığı, Genel İdari Hizmetler Sınıfında Memur kadrosunda bulunduğu bu nedenle de (2) sayılı Diğer Müdürlükler listesinde düzenlenen İnsan Kaynakları ve Eğitim müdürlüğüne atanmak için aranan şartları taşımadığı anlaşılmaktadır.
Sorumlu savunmasında ilgili personelin daha önce özel kalem müdürlüğü yapmasından dolayı yukarıdaki hükümde belirtilen kadrolarda son iki yılını geçirmiş olma şartını taşımamasının vekalet aylığı almasına engel olmadığını belirtmiş ise de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 59’uncu maddesinin birinci fıkrasında istisnai memurluklar sayılmış, ikinci fıkrasında da birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadroların emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmayacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 60’ıncı maddesi uyarınca istisnai devlet memurluklarına 48’inci maddede belirtilen koşulları taşıyanların atanabileceği ve 61’inci madde uyarınca istisnai memurluklara atananlar hakkında bu Kanun’un sınavlarla ilgili hükümlerinin uygulanmayacağı ve istisnai memurluklara yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamında olmadığı öngörülmüştür.
Belirtilen hukuksal duruma göre, görevde yükselme kapsamında bulunmayan istisnai memurluklara sınavsız atama yapılacağı açıktır. Ancak istisnai memurluklarda görev yapan ve görev yapmış olanların görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan kadrolara sınavsız atama yapılabileceklerine ilişkin bir düzenlemeye Kanunda veya yönetmeliklerde yer verilmemiştir.
Diğer taraftan 657 sayılı Kanun’da devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiş, anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerde de görevde yükselme esaslarının aynı ilkelere dayandırılmış olması karşısında, istisnai memurluklarda çalışan veya çalışmış olanların görevde yükselme kapsamında bulunan bir kadroda çalışmış sayılabilmeleri veya sınavsız atanabilmelerine olanak tanınmasının, 657 sayılı Kanunda ve görevde yükselme yönetmeliklerinde belirtilen kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olacağı ve eşitlik ilkesine de uygun düşmeyeceği açıktır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine ve açıklamalara göre özel kalem müdürlüğünde daha önce çalışmış bir personelin bir müdürlüğe vekalet ettiğinde vekalet aylığı alabilmesi yine diğer şartları taşımasının yanında ilgili kadrolarda 2 yıl süre ile çalışmasına bağlıdır.
Belirtilen gerekçelerle, memur kadrosunda iken İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünü vekaleten yürüten ……’a uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrolarının herhangi birinde olmadığı halde bu kadroya ait özel hizmet tazminatı ödenmesi mevzuata aykırıdır.
Bu itibarla, asilde aranan şartları taşımadığı halde …….’a vekaleten yürüttüğü İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü kadrosunun ek ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu oluşan ve hesabı aşağıda yer alan kamu zararı tablosunda gösterilen toplam ....-TL’nin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdür V.) ….. ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.