Emekli personel Sigorta primi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda
……Belediyesince yüklenici …... A.Ş’ye ihale edilen …… Belediyesine ait mevcut ve yeni yapılacak olan park ve yeşil alanların bakım ve onarımı hizmet alımı işinde emekli personel çalıştırıldığı halde emekli personel ile diğer personel maliyeti arasındaki sigorta priminden doğan fark dikkate alınmadan ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sosyal Güvenlik Destek Primine İlişkin Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 14’üncü maddesinde,
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malûllük ve yaslılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Ancak,
a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen prim oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır. Yüzde 30 oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir. Bu kapsamda sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme yükümlüsü bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.”
Aynı Kanun’un “Prim Oranları ve Devlet Katkısı” başlıklı 81’inci maddesinde,
“Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:
a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20’sidir. Bunun % 9’u sigortalı hissesi, % 11’i işveren hissesidir.
b) (Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) Bu Kanunda belirtilen fiilî hizmet süresi zammı uygulanan işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının,
1) (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranına, 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1 puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1,5 puan, 180 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 3 puan,
2) (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için ise uygulanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranına, 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 3,33 puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 5 puan, 180 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 10 puan, eklenmesi suretiyle belirlenir ve bu şekilde bulunan oran ile bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranı arasındaki farka ait primin tamamı işveren tarafından ödenir.
c) (Değişik: 10/1/2013-6385/9 md.) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %2’sidir. Bu primin tamamını işveren öder. Bu oranı %1,5 oranına düşürmeye ya da %2,5 oranına artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(…)”
hükmü yer almaktadır.
31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 27.06.2013 tarih ve 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na ekli 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a göre "İşçilik maliyetlerindeki değişiklik" başlıklı 6’ncı maddesinde,
"(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.
(3) Uygulama ayma ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oram ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oram arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır."
denilmek suretiyle prim oranları değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek farkların yüklenicinin hakedişinden kesileceği ifade edilmiştir.
Yasal düzenlemede belirtildiği üzere, 01 Ekim 2008 tarihinden sonra emekli olup da çalışmaya başlayan kişilerin prime esas kazançları üzerinden hesaplanan oranlar bakımından farklılık bulunmuyorken, bu tarihten önce emekli olup da, belirtilen tarihten sonra çalışmaya başlayanlar hakkında geçici 14’üncü madde hükümleri uygulanacaktır. Dolayısıyla emekli personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna (Kısa Vadeli Sigorta Kolları Primi Hariç) % 7,5 oranında sigortalı ve % 22,5 oranında işveren hissesi olmak üzere toplam % 30 oranında “sosyal güvenli destek primi” ödenmekte ve işsizlik sigortası primi ödenmemektedir. Halbuki İdare tarafından yüklenici firmaya çalıştırılacak personel için ödenene sigorta prim tutarı (Kısa vadeli sigorta kolları hariç): İşveren Sigorta Primi:%18,5 + İşveren İşsizlik Primi %2 + İşçi Sigorta Primi %14 + İşçi İşsizlik Primi %1 olmak üzere toplam %35,5’tir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 78’inci maddesinin 7’nci bendinde, “İdarelerce yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak, çalıştırılacak personel için brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası ücret belirlenebilecek, ancak “brüt asgari ücretin işverene maliyetinin (%) fazlası” şeklinde bir belirleme yapılmayacaktır. Tekliflerin eşit şartlarda değerlendirilmesi amacıyla, istekliler tarafından yaşlılık aylığı veya emekli aylığı bağlanmış olan personel çalıştırılacağı belirtilmiş olsa dahi işveren paylarının hesabında bu hususlar dikkate alınmaz.” denilmektedir.
Yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri uyarınca personel istihdamına yönelik hizmet alımlarında söz konusu prim oranlarının farklılaşması, ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyet ile uygulama ayındaki brüt maliyet arasında bir fark meydana getireceğinden aradaki farkın hakkedişlerden kesilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, çalıştırılan emekli personel ile diğer personel maliyeti arasında sigorta priminden doğan %5,5’lik fark dikkate alınmadan yüklenici firmaya ödeme yapılması sonucu ……… TL kamu zararına neden olunmuştur
Bununla birlikte söz konusu kamu zararı tutarı ……. TL’nin 17.07.2018 tarih ve 1783 numaralı ödeme emri belgesi ile tahsil edildiği anlaşıldığından, konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,