Gecikme cezası
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Belediyeye ait hizmet araçlarının muayenelerinin zamanında yapılmaması nedeniyle oluşan gecikme cezasının belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ‘Muayeneye Yetkili Kuruluşlar’ başlıklı 35’inci maddesinin 2’inci fıkrasında,
“...
Muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücreti, yetki verilen gerçek veya tüzelkişi ya da alt işleticiler tarafından, % 5 fazlası ile tahsil edilir. Ay kesirleri tam ay olarak hesap edilir. Cumhurbaşkanı, uygulanmakta olan muayene ücretlerini her beş yılda bir % 20'ye kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir.”
hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan hüküm uyarınca, muayene süresinin geçirildiği her ay için muayene ücreti %5 fazla tahsil edilmektedir. Muayene ücretinde süreye bağlı olarak ortaya çıkan artış, muayenenin gecikmesine bağlanmış bir ceza mahiyetindedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ‘Kamu Zararı’ başlıklı 71’inci maddesinin 1’inci fıkrasında, kamu zararı “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” olarak tanımlanmaktadır.
Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in ‘Kamu Zararının Belirlenmesi’ başlıklı 6’ncı maddesinde ise,
“(1) Kamu zararının belirlenmesinde,
a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) İlgili mevzuatında öngörülen haller dışında, iş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
ç) İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması,
d) Kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı ve elden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
e) Görevlilere teslim edilen taşınırların zarara uğraması,
f) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,
ğ) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Sorgu konusu olayda ise, belediyeye ait araçların muayenelerinin geç yaptırılması suretiyle …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmekle birlikte, bahse konu kamu zararı tutarının … tarih ve … sayılı makbuzla tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, belediyeye ait araçların muayenelerinin geç yaptırılması suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan …-TL’nin tahsil edilmesi sebebiyle konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye …’in karşı oy gerekçesi:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 35’inci maddesinin 2’inci fıkrasında, muayene süresinin geçirileceği her ay için muayene ücretinin gecikilen aybaşına %5 oranında artırılacağı ifade edilmiştir. Kanun’da söz konusu %5 artışın gecikme cezası olarak düzenlenmediğine ve bu tutarın güncellenmiş muayene ücreti olduğuna dikkat etmek gerekir. Muayene tarihinin geciktirilmesi konusunda kanun koyucunun yaptırımı, Kanun’un 34’üncü maddesinde düzenlendiği üzere aracın trafikte tespit edilmesi halinde trafikten men edilmesi ve idari para cezasıdır. Hukuk devleti ilkesi ve ceza hukukunun temel ilkeleri arasında yer alan “aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz (ne bis in idem)” ilkesi gereğince, kişi aynı eylem nedeniyle birden fazla yargılanamaz ve cezalandırılamaz. Dolayısı ile muayene tarihinin geciktirilmesine ilişkin esas yaptırımın trafikten men etme ve idari para cezası olduğu dikkate alındığında, 2918 sayılı Trafik Kanunu’nun da ifade edilen %5 artırımlı muayene ücretinin gecikme cezası olarak değerlendirilmemesi gerekir. Bahse konu tutar esas itibari ile muayene tarihi itibariyle geçerli olan güncel muayene ücretini ifade etmekte olup aradaki fark uzayan süreye ilişkin muayene ücret bedelidir.
Ödenen tutarın esas itibariyle uzatılan muayene süresine ilişkin hizmet bedeli olması nedeniyle ilişilecek husus bulunmadığı ve tahsilatın iadesine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.