Yemek Yardımı
.... tarih ve …. sayılı İlamın 1’nci maddesi ile hüküm dışı bırakılmasına karar verilen konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
.... tarih ve …. sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; 19.11.1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; yemek verme hizmetinin ihale yoluyla alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olması sebebiyle, memurların ek göstergeleri, sözleşmeli personelin ise ücret düzeyleri dikkate alınarak Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınması uygun görüldüğünden Belediye personeli olan memurlar ve sözleşmeli personelden alınması gereken yemek bedelinin yeniden hesaplanması amacıyla konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu ilam hükmünden sonra Denetçisince düzenlenen …. tarihli ek raporda, hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin olarak .... Belediye Başkanı adına .... Belediye Başkan Yardımcısı …. tarafından gönderilmiş olan …. tarih ve …. sayılı yazıda, memurların ek göstergeleri, sözleşmeli personelin ise ücret düzeyleri dikkate alınarak ilgili yılın Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında belirlenen tutarlar üzerinden hesaplanan yemek bedellerinin (….-TL) aktif personelin maaşından kesilerek; aktif olmayan, nakil giden, emekli olan, ücretsiz izne ayrılan vb. personelden de kurumları ve şahısların kendileriyle irtibata geçilerek (….-TL) tahsil edilerek emanet hesabına alındığı; kamu zararına konu toplam tutar olan ….-TL’nin …. tarihinde gelir kaydı yapılmak suretiyle tahsil edilerek söz konusu kamu zararının giderildiğinin bildirdiği, Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatına göre 2014 yılında …. adet belediye personelinden ek göstergelerine göre kesilmesi gereken toplam tutarın ….-TL olduğu, anılan yazıda yapılan açıklama ve ekli belgelerden bu tutarın tamamının tahsil edildiğinin anlaşıldığı belirtilerek söz konusu tahsilatın 2014 yılından sonra gerçekleşmesi nedeniyle bu tutarın ilamda gösterilmesi istenilmişse de; bu Ek Rapor’un Dairemizde görüşülmesi sonucunda alınan …. tarih ve D6/2017-…. sayılı kararla;
.... Belediyesinde çalışan ve yemek yiyen memur ve sözleşmeli personelden yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının tahsil edilmemesiyle ilgili olarak;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesi hükmüne göre, yemek maliyet bedelinin yarısının kurum personelinden alınması gerekirken, memurların ek göstergeleri, sözleşmeli personelin ise ücret düzeyleri dikkate alınarak Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alındığı,
Ancak, 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde, (sıra no 1) öğle yemeğinden faydalanacak olanlardan en az alınacak bedel belirlendiği, oysa, Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği hükümleri gereğince, kuruluşlar hizmetlerinin özelliğini, yemek maliyetlerini ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarla sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebildikleri,
Diğer yandan, Denetçi esas sorguda kamu zararı tutarını günlük yemek bedelini ….-TL olarak kabul edip, bunun yarısı üzerinden kamu zararı hesaplamışsa da; bahse konu işte, günlük yemek ihale bedeli ….-TL olup, kamu zararının bu yemek bedelinin yarısı esas alınarak hesaplanmasının zorunlu olduğu,
gerekçeleriyle, yemek ihale bedelinin yarısının yemek yiyen memurlardan karşılanmaması sonucu doğan kamu zararının, tahsil edilen miktarlar da dikkate alınarak yeniden tespit edilmesi ve sonucunun Dairemize intikalinin sağlanması için söz konusu ek rapor ve eklerinin Denetçisine iadesine ve keyfiyetin Başkanlık Makamına sunulmasına karar verilmişti.
Bu defa anılan ara karar üzerine Denetçi tarafından sorumlulukların genişletilerek, yemek yardımına ilişkin hakediş belgelerini düzenleyenlerin tamamına ek sorgu gönderilerek tahsil edilen miktarlar da dikkate alınarak …. tarihli ek raporun düzenlendiği anlaşılmakla dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmaya katılan sorumluların dinlenmesi sonucunda;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”
hükmü yer almaktadır.
.... Belediyesi, anılan madde hükümlerini uygularken, yemek maliyet bedelinin yarısını kurum, diğer yarısını yemek yiyen personel karşılaması gerekirken, yaklaşık maliyetin yarısına ihale edilerek, belediye personelinden 2014 yılı için Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında belirlenen ek göstergeleri üzerinden kesinti yapmıştır.
Ancak, 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (sıra no1) Öğle yemeğinden faydalanacak olanlardan en az alınacak bedelin belirlendiğini, kuruluşlar hizmetlerinin özelliğini, yemek maliyetlerini ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebileceklerini öngörmektedir.
Denetçi ek sorguda, esas sorguda olduğu gibi kamu zararı tutarını bahse konu işte günlük yemek bedelini ….-TL olarak kabul edip, bunun yarısı üzerinden kamu zararını ….-TL olarak hesaplamışsa da; ek raporun sonuç bölümünde, Dairemizin …. tarih ve D6/2017-…. sayılı Kararı doğrultusunda günlük yemek ihale bedeli ….-TL olarak esas alınarak, kamu zararı bu yemek bedelinin yarısı üzerinden ….-TL olarak hesaplanmıştır.
Diğer yandan, Sorumlular tarafından anılan Yönetmeliği’nin “Yemek Maliyetinin Hesabı” başlıklı 9’uncu maddesinde “Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmü doğrultusunda elektrik, doğalgaz, su, kira ve personel giderlerinin maliyet hesabında dikkate alınmaması gerektiği, yemek servis hizmetinde, 1adet gıda mühendisi, 1 adet aşçı, 1adet aşçı yardımcısı, 2 adet bulaşıkçı, 2 adet yemek dağıtım elemanı ve en az 3 adet salon servis görevlisi çalıştırıldığı, kadrolu personelle kıyaslandığında bu personel için firmaya yapılan ücret ödemelerinin daha düşük olduğu, bu nedenle kamu zararı hesabında maliyete dahil edilmeyeceği belirtilen hususların dikkate alınması ve hesaplamanın buna göre yapılması talep edilmiş ise de;
Yemek hizmeti kurum tarafından veriliyor olması halinde, yemek maliyet bedeline anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesine göre, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilemeyeceği belirtilmekte ise de söz konusu yemek hizmeti, ihale yoluyla satın alındığından, ihale şartnamesinde idarenin ve yüklenicinin sorumlulukları önceden belirlenerek, yükleniciler teklifini ona göre verdiğinden, konu edilen giderlerin kamu zararı miktarından indirilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, bahse konu işte yemek maliyeti …. (öğün başına firmaya ödenen) olup, bu bedelin yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekirken memurlardan ve sözleşmeli personelden herhangi bir kesinti yapılmaması suretiyle ayrıntısı kamu zararı tablosunda gösterilen ….-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Her ne kadar sorumluların savunmalarında göstergelere göre tahsil edilmesi gereken ….-TL tutarın ….-TL’si …. tarih …. nolu muhasebe işlem fişiyle, …. TL’si makbuz /dekontlar ile olmak üzere ….-TL olarak tahsil edildiği bildirilmiş ise, 2014 yılı aralık hakedişi firmaya 2015 yılı ocak ayında ödendiğinden ve yargılamaya konu hesap yılı olan 2014 yılında söz konusu tutar firmaya ödenmediğinden, denetçi tarafından sorguda ve ek raporda yer verilmediği, dolayısıyla personelden aralık 2014 yılı hakedişine ilişkin tahsil edilen miktarın (….-TL) dikkate alınmayarak ….-TL’nin tahsilat olarak kabul edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, asıl ilamin 1’inci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve
Ek sorgu konusu ….-TL’nin;
….-TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,
….-TL’sinin tahsil edildiği anlaşıldığından bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına,
Kalan ….-TL’sinin;
….-TL’sinin; Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müd.) …., Gerçekleştirme Görevlileri (V.H.K.İ.) …., (Bilg.İşlt.) …. ve (V.H.K.İ.) ….’a,
….-TL’sinin; Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müd.) …., Gerçekleştirme Görevlileri (V.H.K.İ.) …., (Bilg.İşlt.) …., (V.H.K.İ.) …. ve (Memur) ….’e,
….-TL’sinin; Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müd.) …., Gerçekleştirme Görevlileri (V.H.K.İ.) …., (Memur) …., (V.H.K.İ.) …. ve (Memur) ….’e,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy;
Üye ….’un karşı oy gerekçesi;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirleyen Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği’nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesine göre; yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, kurum bütçelerine konulacak ödenekler ve yemek yiyenlerden alınan bedelle karşılanacaktır.
Anılan Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde ise; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı ve bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağı hususuna dikkat çekilmiştir. Ayrıca 9’uncu maddesinde de; kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilmeyeceği belirtilmiştir.
Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliği’nin anılan hükümlerinden yemek yardımının çalışılan kurumda kurulan yemek servisi kanalı ile yapılacağı ve yemek maliyetinin bu servis tarafından hesaplanarak kurumdan ödenek ve yemek yiyenden de katkı şeklinde alınacağı anlaşılmaktadır.
.... Belediyesi hizmet alımı ile çalışanlarının yemek ihtiyacını karşılamıştır. Dolayısıyla, çalışanların yemek ihtiyacı kurum içinde hazırlanarak karşılanmamıştır. Bu nedenle, ihale yoluyla kurum çalışanlarına temin edilen yemek yardımının Yönetmelik kapsamında olmadığı düşünülmektedir.
Sonuç olarak, Yönetmelik kapsamında temin edilmeyen, ihale usulü ile alımı sağlanan ve idare çalışanlarına sunulan yemek nedeniyle, yemek yiyenlerin katkı sağlaması gerektiği hususu yasal dayanaktan yoksun kalmakta ve dolayısıyla söz konusu katkı tutarının da kamu zararı olduğu yönündeki iddia da dayanaksız kalmaktadır.
Bu bağlamda, .... Belediyesinin çalışanlarına sağladığı yemek nedeniyle sorguda yiyenlerden katkı payı alınmaması nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen kamu zararına ilişkin şartların ve dolayısıyla da sorumluluğun doğmadığı değerlendirildiğinden, sorgu konusu husus hakkında ilişilecek husus olmadığı gerekçesiyle, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye ….’ın karşı oy gerekçesi;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde; “Devlet Memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar, Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelikle tespit olunur” hükmü yer almaktadır. Dikkat edilirse bu maddede “memurların hangi hallerde ve ne şekilde yiyecek yardımından faydalanacakları ve bu hususun hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunacağından” bahsedilmekte olup, her hal ve şartta bu yardımın yapılması mümkün değildir.
657 sayılı Kanun’un yukarıda yer alan 212’nci maddesi hükmü uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Yardımın Şekli” başlıklı 3üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, ”Yemek Servisi Giderleri “ başlıklı 4’üncü maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, ödenek dağıtımının yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacağı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamının kendilerinden alınacağı, “Yardımın şartları” başlıklı 5’inci maddesinde kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödeneğin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda bahsedilen hükümlerden anlaşılacağı üzere, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği, 657 sayılı Kanun’a tabi memurlara yapılacak yemek yardımının kurumlarca memurlara yemek vermek üzere kurulmuş yemek servisleri aracılığıyla yemek verme şeklinde sağlanması esasına göre düzenlenmiştir. Bu nedenle yiyecek yardımının, yemek servisi birimi kurulmaksızın kurumca doğrudan dışarıdan kupon, kart, ticket, fiş gibi para temsili araçlar ve hizmet alımı ihalesi suretiyle sağlanması mümkün değildir.
Bununla birlikte, yiyecek yardımının kurumlarca kurulan yemek servisi birimlerince 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak hizmet alımı ihalesi suretiyle sağlanması mümkündür.
Bu itibarla, yiyecek yardımının raporda belirtilen şekilde hizmet alımı suretiyle dışarıdan temini, yiyecek yardımı yönetmeliğine aykırı olduğundan, bu işlem sonucu yapılan ödeme mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle kamu kaynağında bir azalma meydana gelmiş ve 5018 sayılı Kanun’un 71’nci maddesi uyarınca kamu zararı oluşmuştur.
Sonuç olarak; yukarıda açıklanan nedenlerle idarece yemek servisi birimi kurulmaksızın doğrudan ihale ile sağlanan yemek yardımı bedelinin tamamının raporda belirtilen sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.