Hakediş
… Belediyesi tarafından 07.01.2013 tarihinde ihalesi yapılan … Yapılması İşi”ne ilişkin dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
A) Söz konusu Yapının “Binaların Yangından Korunmasına İlişkin Yönetmelik”te yer alan koşulları taşımayan imalatlar içermesi sebebiyle kullanıma uygun olmadığı,
B) … binası bodrum kat ısıtma sistemlerinin bulunduğu B08 mekanik tesisat odasında bulunan ısıtma sistemi kazanlarının bacalarının mevcut olmadığı,
Ve bu nedenlerle de binanın kullanılabilir duruma getirilmesi için Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılması gereken imalatlar sebebiyle Belediyenin ek mali külfete katlanmak durumunda bırakıldığı anlaşılmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 471’inci maddesinde,
“Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menffatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.
Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.”
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında,
“Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.”
Aynı Şartname’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında,
“Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.”
hükümleri yer almaktadır.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yüklenicinin üstlendiği işleri fen ve sanat kurallarına uygun olarak yerine getirmek zorunda olduğu açıktır. Bu kapsamda kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bu sorumluluktan kurtulabilmesi için kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde idareye yazı ile bildirmek zorundadır.
Oysa … Yapım İşi İhalesinde yangın merdivenine ilişkin uygulama projesinde “Binaların Yangından Korunmasına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine göre eksiklikler olduğu halde, yüklenici firma söz konusu eksiklikler için yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde idareye itirazda bulunmamıştır. Bu nedenle de söz konusu Yapım İşini, anılan Yönetmelik hükümlerinde öngörülen imalatları içerir şekilde yapmak zorundadır.
Yine uygulama projesinde ısıtma kazanlarının nereye konulacağına ilişkin yer belirtilmemesine karşın yüklenici kendi belirlediği yere ısıtma kazanları sistemlerini yerleştirmiş, ancak proje detayında baca imalatının yer almadığı gerekçesiyle baca imalatını gerçekleştirmemiştir.
Halbuki yüklenici firma anahtar teslim götürü bedel ihalelerde teklif hazırlarken sadece uygulama projelerinde yer alan imalatları değil, bu imalatların fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yapılacağına ilişkin maliyetleri de hesaba dahil ederek teklif verdiğinden, bu nedenle de söz konusu yapım işini fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak zorundadır.
Sonuç olarak, (A) ve (B) bentlerinde belirtilen eksik imalatların yüklenici firmaya tamamlattırılması veya söz konusu tutarın yükleniciye ödenen hakediş ödemelerinden düşülmesi gerekirken, bu işlemlerin hiçbirinin yapılmaması suretiyle ayrıntılı hesabı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam …-TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.
Her ne kadar Harcama Yetkilisi … ve Gerçekleştirme Görevlisi … ile Diğer Sorumlu … tarafından gönderilen savunmalarda, bahse konu Yapım İşinin Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olmamasında bu Yönetmelik’in 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, “projenin eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde proje müellifleri ve yapımın eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde ise müteahhit veya yapımcı firma sorumludur” hükmü gereğince proje müellifinin sorumlu tutulması gerektiği belirtilmişse de,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince, proje müellifinin sorumlu tutulabilmesi için yüklenicinin süresi içinde idareye projedeki hata ve eksiklikleri bildirmesi gerekir. Ancak yüklenici idareye bu konuda herhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Bu nedenle adı geçen sorumluların bahse konu savunmalarının kabulü mümkün değildir.
Diğer Sorumlulardan … ve… ’un ise, sorguya konu edilen hususlar nedeniyle hakedişleri şerhli olarak imzaladıkları anlaşıldığından, kamu zararının oluşmasından sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Öte yandan sorguda, (A) bendine konu edilen imalat eksiklikleri nedeniyle …-TL, (B) bendine konu edilen imalat eksikliği nedeni ile ise …-TL olmak üzere toplam …-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu belirtilmişse de, yapılan incelemede, (B) bendine konu edilen kamu zararının …-TL olduğu, bunun…-TL’sinin (A) bendine konu edilen kamu zararı toplamına sehven dahil edildiği ve ayrıca (A) bendine konu edilen kamu zararı toplamının da hatalı alındığı, gerçek kamu zararı tutarının sorumluların da savunmalarında belirttiği ve ayrıntılı hesabı aşağıda gösterildiği üzere (A) bendi için …-TL, (B) bendi için ise …-TL olmak üzere toplam …-TL olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar sorumluların savunmalarında söz konusu kamu zararının anılan yapım işine ilişkin kesin hesap hakedişinden mahsup suretiyle tahsil edileceği belirtilmişse de, tahsilata ilişkin kanıtlayıcı belgeler gönderilmemiştir.
Açıklanan gerekçelerle, sorgunun (A) ve (B) bentlerine konu edilen toplam …-TL’nin,
…-TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,
Geriye kalan kamu zararı olduğu anlaşılan …-TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (Daire Başkanı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Müdür) … ile Diğer Sorumlu (Mühendis)…’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine,
Sorguda Diğer Sorumlular sıfatıyla sorumlu tutulan … ve…’un ise, sorguya konu edilen hususlar nedenleriyle hakedişleri şerhli olarak imzaladıkları anlaşıldığından, oluşan kamu zararından sorumlu tutulmamalarına,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
Karar verildi.