Sözleşme Damga Vergisi Kesintisi Yapılmaması
…. Belediyesi ile gerçek kişiler arasındaki davaların davacılar lehine sonuçlanması üzerine davacılar tarafından başlatılan icra takibine konu tazminat alacaklarının Belediye tarafından ödenerek borcun sona erdirilmesine ilişkin düzenlenen sözleşmelerden sözleşme damga vergisi kesintisinin yapılmadığı görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun,
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinin ilk fıkrasında, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.”,
3’üncü maddesinde, “Damga vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların Damga Vergisini kişiler öder.”
“Resmi Daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise, “Bu kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve özel bütçeli idarelerle il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir.”
denilmektedir.
Anılan Kanuna ekli I sayılı Cetvelde de mukavelenamelerin, sözleşmelerin, taahhütnamelerin ve temliknamelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.
….. tarafından …. Belediyesi aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma davasında …. 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin …. tarih ve … Esas …. Karar nolu kararı ile davacı lehine ödenmesine karar verilen …. TL’nin yapılan protokol ile …. TL olarak Belediye tarafından ödendiği,
…. tarih ve … nolu ödeme emrine ekli protokolün 1’inci maddesinde tarafların karşılıklı olarak mutabakata varması sonucu bu sözleşmenin akdolunduğu, 4 üncü maddesinde ise belirtilen şekilde protokol yapılması nedeniyle ve taraflar taahhütlerine uyduğu sürece icra dosyasında aleyhe işlem yapılmayacağına ilişkin taahhüde yer verildiği,
…. tarafından …. Belediyesi aleyhine açılan tazminat davasında …. 1. İdare Mahkemesinin …. Esas …. Karar nolu kararı ile davacı lehine ödenmesine karar verilen …. TL’nin yapılan protokol ile …. TL olarak Belediye tarafından ödendiği,
…. tarih ve …nolu ödeme emrine ekli protokolün 1’inci maddesinde tarafların karşılıklı olarak mutabakata varması sonucu bu sözleşmenin akdolunduğu, 4’üncü maddesinde ise belirtilen şekilde protokol yapılması nedeniyle ve taraflar taahhütlerine uyduğu sürece icra dosyasında aleyhe işlem yapılmayacağına ilişkin taahhüde yer verildiği,
anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, …..Belediyesi ile davacılar arasında imzalanan sözleşmelerden, sözleşmeye esas tutar üzerinden binde 9,48 oranında damga vergisi kesilmesi gerekmektedir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda protokollerin akit mahiyetinde değil, ibra mahiyetinde olduğu ifade edilmişse de, söz konusu protokoller ile idare ile davacı gerçek kişi avukatları belirli şartları ihtiva eden birer sözleşme imzalamışlardır. Bu sözleşmelerin yukarıda da bahsedildiği üzere birer taahhütname niteliğinde olduğundan sözleşmeye esas tutarlar üzerinden Kanuna ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması gerekirken tutulmaması sonucu ….. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Söz konusu kamu zararından, sözleşmeleri Belediye adına imzalayan Belediye Başkanı ve bu tutarların hak sahiplerine ödenmesi için düzenlenen ödeme emri belgelerini imzalayan harcama yetkilisi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesi uyarınca yetkili gerçekleştirme görevlisinin imzasını kontrol etmekle görevli bulunan muhasebe yetkilisi (Avukatlık sözleşmesi kapsamında Belediye bünyesinde çalışan avukat gerçekleştirme görevlisi olamayacaktır) sorumludur.
Bu itibarla, düzenlenen sözleşmelerden sözleşme damga vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin,
…. TL’sinin Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …., Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Müd.) …. ile Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd. V.) ….’ya,
…. TL’sinin Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …., Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müd.) …. ile Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd. V.) …..’ya,
müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …..’un karşı oy gerekçesi:
…. tarafından …. Belediyesi aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma davasında ….1. Asliye Hukuk Mahkemesinin …. tarih ve …. Esas …. Karar nolu kararı ile davacı lehine ödenmesine karar verilen …. TL’nin yapılan protokol ile …. TL olarak ödendiği ve …. tarih ve ….nolu ödeme emrine ekli protokolün 1’inci maddesinde tarafların karşılıklı olarak mutabakata varması sonucu bu sözleşmenin akdolunduğu, 4’üncü maddesinde ise belirtilen şekilde protokol yapılması nedeniyle ve tarafların taahhütlerine uyduğu sürece icra dosyasında aleyhe işlem yapılmayacağına ilişkin taahhüde yer verildiği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinde, bu Kanuna ekli (2) sayılı Tabloda yazılı kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu ifade edilmiş ve (2) sayılı Tablonun “I. Resmi işlerle ilgili kağıtlar” başlığı altında yer alan “A) Resmi daireler arasında kullanılan kağıtlar” bölümünün 9’uncu sırasında da “Resmi daireler lehine yapılan istimlaklerde düzenlenen kağıtlar” istisnalar arasında gösterilmiştir. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle ödenen bedel de Kamulaştırma Kanunu gereğince tespit edilen bedelle aynı mahiyette olduğundan, bu bedelin ödenmesine ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar da istisna kapsamında kabul edilmelidir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “(Ek: 18/6/2010-5999/1 md., Değişik: 24/5/2013-6487/ 21 md.) Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle, mülkiyet hakkından doğan talepler, bedel talep edilmesi hâlinde bedel tespiti ve diğer işlemler bu madde hükümlerine göre yapılır.....” denilerek kamulaştırmasız el atma karşılığı yapılan ödemenin gayrimenkulün bedeli olduğu hükme bağlanmıştır.
Esasında kamunun hukuksuz bir eylemi sonucu ödemeye mahkum olduğu bir bedeli ödemek üzere düzenlenen kağıtlardan haksız eyleme maruz kalmış gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerin bir de vergi ödemeye mecbur tutulması hakkaniyete uygun düşmemekte olup, Anayasa'nın “Kanun önünde eşitlik” ilkesini içeren 10’uncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Kamu yararı gözetilerek yapılan kamulaştırmada düzenlenen kağıtlar damga vergisinden muaf ise, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tahsiline karar verilen bedelin ödenmesine ilişkin bu tür kağıtların da damga vergisinden muaf tutulması gerekir.
Kaldı ki, kamulaştırmasız el atma hukuksuz bir yöntem olduğundan kişi açısından kamulaştırma işlemine göre daha ağır sonuçları olduğu halde, kamulaştırmasız el atma karşılığında yapılan ödemenin kamulaştırma işlemi karşılığı yapılan ödemeden farklı değerlendirilerek damga vergisine tabi tutulması hukukun temel ilkesi olan eşitlik ve adalet ilkesi ile de bağdaşmaz.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle Kamulaştırmasız el atmaya ilişkin verilen mahkeme kararı üzerine …. ile …. Belediyesi arasında düzenlenen protokolden damga vergisi alınmaması gerekir.
Bu itibarla, ….. TL’nin,
…. TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,
…. TL’sinin de sorumlularına ödettirilmesine,
karar verilmesi gerekeceğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.