Yeni Birim Fiyatın Hatalı Hesaplanması
….. tarihinde …. A.Ş’ye ihale edilen “…. ve …. Yapım İşi”nde YBF-67, YBF-68, YBF-107 ve YBF-112 kalemlerinin yeni birim fiyatlarının hatalı hesaplanarak ödendiği görülmüştür.
26.06.2010 tarih ve 27623 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği”nin Ek-8’de bulunan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde,
“(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.” denilmiştir.
Bu işte, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22 nci maddesi (b) fıkrasındaki hüküm gereğince, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (eski Bayındırlık ve İskan Bakanlığı) gibi diğer idarelerde mevcut olan rayiçlerin kullanıldığı görülmüştür. Söz konusu yeni birim fiyat kalemlerinin ihale yılı olan 2014 yılı fiyatları tespit edilmiş ve bu rakamlara göre hesaplama yapılmıştır. Ancak söz konusu hesaplama yapılırken ihale ayı (Şubat 2014) ile bakanlığın birim fiyatlarının yayınladığı tarihler arasındaki (Aralık 2013) fiyat indekslerine göre eskalasyon yapılarak yeni birim fiyatlar oluşturulmuştur.
Buna göre:
YBF-67 Beton yol kırılması,
YBF-107 El ile geri dolgu yapılması,
YBF-112 100 cm çapında, C 30/37 basınç dayanımında yerinde dökme betonarme fore kazık yapılması (18,01 m ile 36,00 m arası, 36,00 m dahil kalemleri için,
Pn=232,27/221,74=1,04749 hesaplaması yapılmış,
Bulunan yeni birim fiyatlar %04749 oranında artırılmıştır.
YBF-68 3(1x400/35 mm2) 20,3/35 kv YAXC7V-R (A2XSY), YAXC8VZ3V (A2XSEYFGY) alüminyum yeraltı suları dolabilecek toprak kanallar içinde kullanılabilecek yeraltı enerji kablosu temini ve montajı (tuvenan kablo kanalı içerisinden) kalemi için,
Oluşturulan yeni birim fiyatın 2014 yılı fiyatı olmadığı için 2015 yılı fiyatı Tedaş Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyat Kitabından alınmış ve Aralık 2013 ile ihale tarihi olan Şubat 2014 aylarının indeksleri arasında eskalasyon yapılmıştır. Ancak söz konusu eskalasyonun Ocak 2015 ile Şubat 2014 aylarının indeksleri arasında yapılması gerekir.
Pn= 235,84/232,27=1,0154 alınmış,
Birim fiyat kalemleri / 1,0154= güncellenmiş birim fiyat hesaplanmıştır.
Ancak,
Pn= 236,61/232,27=1,0187 alınarak,
Birim fiyat kalemleri / 1,0187= güncellenmiş birim fiyat hesaplanmalıdır.
Öncelikle yeni birim fiyat yapılması işlerini düzenleyen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde oluşturulan yeni birim fiyatların, fiyat indekslerine göre güncellemesine dair herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Böyle bir usul de söz konusu değildir.
Sorumlular savunmalarında özetle, birim fiyatların yılın tamamı için geçerli şekilde belirlendiğini ve yıl içerisinde güncellenmemesi gerektiğini düzenleyen herhangi bir mevzuat hükmü olmadığını, Fiyat Farkı Kararnamesine göre, fiyat farkı verilen işlerde "Temel endeks: İhale tarihinin içinde bulunduğu aya ait endeks" olarak kabul edildiğini, dolayısıyla fiyat farkı verilen teklif birim fiyatlı işler bakımından sözleşme fiyatları veya sözleşme fiyatlarının belirlendiği zaman diliminin, ihale tarihinin içinde bulunduğu ay olarak ortaya çıktığını, mevcut işte ihale tarihinin içinde bulunduğu ay Kasım 2014 olduğu için, yapılan YBF'lerin sözleşme fiyatlarını temin açısından, 2013 yılı Aralık ayında belirlendiğini ve bu tarihteki rayiçleri yansıtan 2014 yılı kamu birim fiyatlarının sözleşme fiyatlarının belirlendiği Kasım 2014 ayına çekilmesi gerektiğini ifade etmişlerse de,
Yeni birim fiyatlar sadece YİGŞ'deki madde hükümlerine göre hazırlanabilir ve mevzuat hükmünde güncelleme yoktur. Fiyat farkı kararnamesindeki hüküm ise hazırlanmış yeni birim fiyatlara nasıl fiyat farkı hesaplanacağının açıklanmasıdır. İhale tarihi de Şubat 2014 olup sorumluların savunmaları kabul etmek mümkün değildir.
Bu itibarla, yeni birim fiyatlar oluşturulurken fiyat indekslerine göre güncelleme yapılması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin Harcama Yetkilisi …… ile Gerçekleştirme Görevlileri …..'a müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye ….’ın karşı oy gerekçesi:
31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 27.06.2013 tarih ve 2013/5217 sayılı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında, sözleşmede birim fiyatı bulunmayan ve Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre sözleşme yılı fiyatı tespit edilemeyen iş kalemi için yeni birim fiyat yapılması halinde, bu fiyatın uygulama ayı rayiçlerine ve şartlarına göre tespit edileceği ve belirlenen bu yeni birim fiyatın, uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn)’ye bölünerek iş kaleminin sözleşeme yılı birim fiyatının tespit edileceği ve fiyat farkı hesabında da bu fiyatın esas alınacağı hükme bağlanmıştır.
Bahse konu iş kalemlerinin de sözleşme birim fiyatları bulunmadığına ve Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre de sözleşme yılı fiyatları tespit edilemediğine göre, bu iş kalemlerinin fiyatlarının da uygulama ayı rayiçlerine göre tespit edilip, bu yeni birim fiyatın uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn)’ye bölünerek sözleşme yılı fiyatlarının belirlenmesi ve fiyat farkında da bu fiyatların esas alınması gerekir.
Bu nedenle, Denetçi tarafından söz konusu yeni birim fiyatların anılan Esasların 6’ncı maddesi hükmüne göre tespit edilmesi ve idarece ödemede esas alınan birim fiyatlarla karşılaştırılması ve bu karşılaştırma sonucunda oluşan kamu zararı ile ilgili olarak sorumluların savunmalarının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.