Gecikme Cezası
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
…. yüklenimindeki … TL sözleşme bedelli “… İşi”nin zamanında bitirilememesine rağmen yükleniciye gecikme cezası uygulanmaması suretiyle … TL kamu zararına neden olunduğu iddia edildiği görülmüşse de,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesi,
“(1) İşin, sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her gün için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır.
(2) Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller aşağıda sayılmıştır:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı.
d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
(3) İkinci fıkrada belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve Yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun,
a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,
b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,
c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi,
ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması,
d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,
zorunludur.
(4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.”,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen mücbir sebep halleri” başıklı 25.3’üncü maddesi ise,
“…
25.3.4. Kamu İhale Kurumu tarafından anılan Kanun maddesinin (e) bendi çerçevesinde mücbir sebep olarak kabul edilebilecek benzeri diğer hallere ilişkin olarak genel bir belirleme yapılmaktadır. 4735 Sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a), (b), (c), (d) bentlerinde sayılan mücbir sebep hallerine bakıldığında bu durumlarda hem öngörülmezlik, hem de önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerektiği açıktır. Anılan maddenin (e) bendi çerçevesinde Kurumca belirlenecek “benzeri diğer haller” için de bu iki kriterin bir arada sağlanması şartı aranmaktadır. Buna göre idarelerce yapılacak başvurularda mücbir sebep olarak belirlenmesi istenilen durumun öngörülmezlik ve önlenemezlik kriterlerini birlikte taşıması gerekmektedir.
…”,
şeklindedir.
Yukarıdaki yer verilen mevzuat düzenlemelerine göre, 4735 sayılı Kanun ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sayılan durumların mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve bu nedenlere dayalı olarak yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, a) Bu durumların yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması, b) Yüklenici tarafından taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması, d) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması, e) Yetkili merciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi gerekmektedir.
4735 sayılı Kanunda düzenlenen haliyle mücbir sebepler, yüklenicinin sözleşme konusu işi sözleşmede belirtilen şartlarda yapmasını engelleyen durumlardır. Yukarıdaki maddelerde sayılan hallerin taahhüdün ifasını engellemesi durumunda, yüklenici tarafından süresi içerisinde idareye mücbir sebep başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Yüklenicinin talebinin mevzuat çerçevesinde sonuçlandırılması hususundaki yetki ve sorumluluk idarededir. Anılan Kanun maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartların varlığı durumunda, idarece yapılan değerlendirme sonucunda mücbir sebep nedeniyle süre uzatımı verilmesi veya sözleşmenin feshi yönünde karar alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, süre uzatımına ilişkin başvurularda, yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen 20 gün içinde idareye başvurması, mücbir sebep oluşturan olayları belgelemesi ve idare tarafından, meydana gelen olayın iş üzerinde gecikmeye tesiri olup olmadığı ve bu gecikmenin yüklenici kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının incelenmesi ve buna göre karar verilmesi gerekmektedir.
Dosya kapsamının tetkikinden ve sorumluların savunmalarından, İdare tarafından yükleniciye 18.04.2017 tarihinde yer tesliminin yapıldığı ve yüklenici tarafından fiilen işe başlanıldığı, 17.07.2017 tarihli “Süre Uzatımı Kararı” nda, yüklenici…’ın şantiye sahasında trafik kazası geçirmesi sebebiyle 29.06.2017 tarihinde süre uzatımı verilebilmesi için Belediyeye yazılı dilekçe ile başvuruda bulunduğu, İdare tarafından yapılan incelemede meydana gelen olayın işin süresinde bitirilmesine engel teşkil ettiğinin değerlendirildiği ve söz konusu yüklenici tarafından sunulan polis tutanakları ile hastane raporları ışığında yükleniciye 44 takvim günü süre uzatımı verildiği, söz konusu işin ise 43 takvim günü içerisinde bitirildiği, dolayısıyla, tüm bu süreçlerin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri mucibince, mücbir sebep olarak atfedilen bir durumun, yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi ve durumun yetkili mercilerce belgelendirilmesi ile yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen 20 gün içinde idareye başvurması süreçlerine uygun olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, Denetçi tarafından, doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi durumlar dışındaki mücbir sebep olarak atfedilen bir durumun, yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi ve durumun yetkili mercilerce belgelendirilmesi gibi diğer şartları karşılaması halinde dahi, ihaleyi yapan idare tarafından süre uzatımı verilebilecek mücbir sebep hali olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmişse de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 25.3.4’üncü maddesine göre Kamu İhale Kurumu tarafından mücbir sebep olarak kabul edilebilecek benzeri diğer hallerde, hem öngörülemezlik hem de önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleşmesinin gerektiği, dolayısıyla, 4735 sayılı Kanun’nu 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde hem öngörülemezlik hem de önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleştiği durumların mücbir sebep olarak dikkate alındığı, zira Kamu İhale Kurumunca (d) bendi çerçevesinde belirlenecek “benzeri diğer haller” için de bu iki kriterin bir arada bulunmasının gerektiği, somut olayda söz konusu iki şartın da sübut bulduğu, zira bu hususun yüklenici tarafından öngörülemez ve önlenemez olduğu için sözleşmenin ifasını geçici olarak imkansız kıldığı anlaşılmıştır.
Açıklanan gerekçelerle, …yüklenimindeki, … TL sözleşme bedelli “… İşi”nde yükleniciye süre uzatımı verilmesi ve süre uzatımı için gecikme cezası uygulanmaması ile ilgili kamu zararı oluşmayan ..TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.