Fiyat Farkı
… Belediyesi tarafından … ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve … gerçek kişi taciri ile sözleşme imzalanan “… Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinde,
A) Denetçi tarafından yalnızca mal alımı ihalelerinde uygulanabilecek olan fiyat farkına ilişkin esasların uygulanması suretiyle … -TL kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
İdari Şartnamenin 46’ncı ve sözleşme tasarısının 14’üncü maddesinde yer alan akaryakıt fiyat farkı için belirlenen formülün zeyilname ile değiştirilerek hizmet alımları için uygulanması gereken fiyat farkı formülü ile değiştirildiği ancak değişikliğin sehven ilgili yerlere kaydedilmediği, fiyat farkının yalnızca akaryakıt için verilmiş olduğu, idare tarafından sabit katsayılar ve endekslerin belirlendiği, bu çerçevede idare tarafından sabit katsayılar ile endekslerin belirlenmemiş olması nedeniyle Hizmet Alımlarında Uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 10’uncu maddesi olan ’’İhale dokümanında fiyat farkı verileceği öngörülmesine rağmen idare tarafından sabit katsayılar ile endekslerin belirlenmediği durumlarda ,temel endeks ve güncel endeks olarak, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak yayınlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun ‘’ÜFE GENEL’ ’sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır’’ hükmü uygulanarak hak ediş düzenlenmiş olsaydı yükleniciye ödenecek tutarların yaklaşık iki kat daha yüksek çıkacağı savunmalardan anlaşılmıştır.
Bu itibarla, uygulamanın kamu zararına sebep olmadığı görüldüğünden konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Ulaşım Gideri
B) Denetçi tarafından ihale dokümanında belirtilen hükümlere aykırı olarak Otomatik Geçiş Sistemi (OGS), Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) gibi ulaşıma ilişkin giderlerin idare tarafından ödenmesi suretiyle … -TL kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
“… Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinin Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde,
“8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.
8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir:
1) Hizmet İşleri Genel Şartnamesi,
2) İdari Şartname,
3) Sözleşme Tasarısı,
4) Birim fiyat tarifleri (varsa),
5) Özel Teknik Şartname (varsa),
6) Teknik Şartname,
7) Açıklamalar (varsa),” hükmü yer almaktadır.
04.03.2009 tarih ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık Maliyete İlişkin İlkeler” başlıklı 7’nci maddesinde,
“İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda, yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.” denilmekte,
Mezkur Yönetmelik’in “Yaklaşık Maliyetin Hesaplanması ve Güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde,
a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.
b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.
(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.
…”
hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in ekleri arasındaki fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kaleminin adı, birimi ve miktarına ilişkin sütunlar ise, idarece yaklaşık maliyette yer alan iş kalemleri ve miktarlarına göre idarelerce doldurulmakta, bahse konu iş kalemleri için ise isteklilerce teklif verilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, yaklaşık maliyetin ihale dokümanının bir parçası olduğu, idarelerin yaklaşık maliyet cetvellerini hazırlarken isteklilerce yüklenilmesi planlanan iş kalemlerini esas aldığı, isteklilerce verilen tekliflerin ise söz konusu iş kalemlerine göre hazırlandığı anlaşılmaktadır.
Sorgu konusu işin Sözleşmesi’nin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7 nci maddesinde, “Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce sözleşme bedeline dahildir. (…)” hükmü yer almakta ise de, burada yükleniciye inat edilebilecek olan ulaşım giderinin, ihale kapsamında kullanılacak olan araçlarda yer alması gereken HGS/OGS sistem kurulumu giderleri olduğu ve bu çerçevede, HGS/OGS geçişlerine ilişkin olan, doğrudan idarenin kullanımına bağlı olarak değişen, kaç defa kullanılacağı belli olmadığından yaklaşık maliyete de dahil edilmeyen, dolayısı ile zımni olarak idarece karşılanacağı kabul edilmiş olan bir giderin yükleniciye atfedilmesinin hakkaniyete de uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, Otomatik Geçiş Sistemi (OGS), Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) geçiş ücretlerinin idare tarafından ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Yersiz tahsil edildiği anlaşılan … -TL’nin ilgililerine iadesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
“… Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinin Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde,
“8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.
8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir:
1) Hizmet İşleri Genel Şartnamesi,
2) İdari Şartname,
3) Sözleşme Tasarısı,
4) Birim fiyat tarifleri (varsa),
5) Özel Teknik Şartname (varsa),
6) Teknik Şartname,
7) Açıklamalar (varsa),” hükmü yer almaktadır.
İşe ait sözleşmenin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde, “Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce sözleşme bedeline dahildir. (…)” hükmü yer almaktadır. Anılan işin İdari Şartnamesi’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde de, “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.” denilmektedir.
Ayrıca söz konusu işin Teknik Şartnamesi’nde de sürücülü olarak kiralanan araçlara ilişkin ortaya çıkan OGS ve HGS giderlerinin, idare tarafından ödeneceğine veya idareye ait olduğuna dair bir hükme yer verilmemiştir.
Gerek ulaşım bedellerinin sözleşmeye dahil olduğunun sözleşmede belirtilmiş olması, gerekse sözleşme veya diğer ihale dokümanı belgelerde OGS ve HGS giderlerinin, idare tarafından ödeneceğine veya idareye ait olduğuna ilişkin açıkça bir ifade yer almaması, söz konusu giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı biçiminde değerlendirilmelidir.
Bu itibarla, ihale dokümanında belirtilen hükümlere aykırı olarak Otomatik Geçiş Sistemi (OGS), Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) gibi ulaşıma ilişkin giderlerin idare tarafından ödenmesi suretiyle neden olunan … -TL’ye ilişkin olarak sorumlularca gerçekleştirilen tahsilatın ilamda gösterilmesi ve konunun ilişiği kalmadığına hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.