Bina İnşaat Harcı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan Avukat ….tarafından yapılan sözlü açıklamaların dinlenmesi sonucunda,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre bina inşaat harcı tahsil edilmesi gereken bazı yapı ruhsatlarından, bina inşaat harcı tahsil edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Bina İnşaat Harcı” başlıklı Mükerrer Yedinci Bölümünün “Konu, vergiyi doğran olay” başlıklı Ek 1’inci maddesinde,
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil) inşaat veya tadilat ruhsatın alınmasında Ek Madde 6 da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.
Konut veya işyerlerinin kullanış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine ve harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır.
Bu hükümlerin yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş olan binaların yüzölçümlerine ilave veya binada tadilat yapılması halinde harç, binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınarak ve yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır.
Bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra inşa edilmiş olan binalarda, tadil veya ilaveler yapılması halinde harç, binanın önceki yüzölçümü ile ilave kısmın yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplanır. Ancak, daha önce aynı konut ve işyeri birimleri için ödenmiş bulunan bina inşaat harcı yeniden hesaplanan harçtan mahsup edilir.”,
“İstisnalar” başlıklı Ek 2’nci maddesinde,
a) İnşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan her türlü binalar,
…”,
“Mükellef” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde,
“Bina inşaat harcını inşaat, ilave veya tadilat için inşaat ruhsatı alanlar.
…”,
hükümleri yer almaktadır.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Harçlardan müstesna tutulan işlemler” başlıklı 59’uncu maddesinde ise,
“Aşağıda belirtilen işlemler harçtan müstesnadır:
a) Genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin vesair ayni hakların tescili, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri,
…,
Yukarıda yer alan istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümler saklıdır.” denilmektedir.
Dosya kapsamının tetkikinden, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale edilerek üst hakkı verilen söz konusu taşınmazlara ait yapı ruhsatlarının ….Belediyesi adına düzenlendiği, bu yapıların üst hakkı sahibi tarafından inşa edileceği ve mezkûr üst hakkı sözleşmeleri uyarınca da üst hakkı süresinin bitiminde bu yapıların Belediyeye bedelsiz olarak verileceği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, gerek belediyelerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin harçlardan istisna olduğunu belirten 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Harçlardan müstesna tutulan işlemler” başlıklı 59’uncu maddesi hükmü, gerekse inşaat giderleri belediye bütçesinden karşılanan inşaatların yapı ruhsatı harcından istisna olduğunu hükme bağlayan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Ek 2’nci maddesinin (a) bendi uyarınca, mülkiyeti belediyeye ait olan bu yapıların inşaat ruhsatı harcından muaf olduğu değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ….TL ile ilgili olarak, ilişecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …ve Üye…’… karşı oy gerekçesi:
Sorumlular savunmalarında, 4721 sayılı Medeni Kanunu’na göre, üst hakkının, bir arazinin altında veya üstünde kalıcı bir yapı gerçekleştirerek o yapının mülkiyetinin kazanılmasına olanak sağlayan bir sınırlı ayni hak olduğunu, üst hakkı ile arazinin mülkiyetinin malikte kaldığını, ancak araziye inşa edilen taşınmazın irtifak hakkı sahibinin olduğunun kabul edilmesinin gerektiğini, ..... Belediye Meclisi tarafından alınan kararlar ile Belediye tüzel kişiliğine ait bazı parsellerin bölgenin ihtiyacı doğrultusunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale işlemleri gerçekleştirilerek üst hakkı verildiğini, arazi mülkiyetinin ..... Belediyesinde kaldığından bina inşaat ruhsatı harcı alınmadığını belirtmişlerse de,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı Ek 1’inci maddesinde, “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatı alınmasının bina inşaat harcına tabi olduğu" belirtilmiş, aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı Ek 2’nci maddesinde de, “İnşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan her türlü binanın" bina inşaat harcından müstesna olduğu ifade edilmiştir.
Anılan Kanun hükümlerinde bina inşaat giderleri belediye bütçesinden karşılanan her türlü bina inşaatı söz konusu harçtan müstesna kılınmıştır.
Oysa somut olayda, Belediyenin bir kısım gerçek veya tüzel kişilere taşınmazını verdiği, bu kişilerin ise bu taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olarak kendi binalarını yapıp işlettikleri anlaşılmaktadır. Ancak, Kanun’da getirilen istisna Belediye bütçesinden karşılanarak yapılan inşaat harç bedelleri için geçerlidir. Dolayısıyla, söz konusu özel hukuk kişilerinin bina inşaat harcıyla ilgili bu istisnadan yararlanmaları mümkün değildir.
Bu itibarla, üst hakkı verilen parseller üzerinde, üst hakkı sahiplerince yapılan binalardan bina inşaat harcı tahsil edilmemesi sonucu oluşan …..TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.