Vekâlet Ücreti, İcra Masrafı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan….’nin sözlü açıklamalarının dinlenilmesi sonucunda,
“…. Yılları Arası …Belediyesi …İşi” kapsamında çalıştırılan işçilerin ücretlerinin ödenmesi ile ilgili kontrollerin yapılmaması nedeniyle ücretlerini alamayan işçiler tarafından açılan davalar sonucu idare tarafından tazminat ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların hakları ve çalışma şartları” başlıklı 34’üncü maddesinde,
“…
(2) Yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36 ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur. İlanın yapıldığı, yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderilir.
(3) Yükleniciden alacağı olan işçi, personel ve teknik elemanlar, ilan tarihinden başlamak üzere bir hafta içinde yapı denetim görevlisine başvurabilirler. Alacaklar, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez.
(4) Bildirilen alacak iddiaları, yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları ile varsa puantaj ve daha önceki hesap pusulalarından incelenip anlaşmaya varılan miktarların (üç aylık ücret tutarını geçmemek üzere) yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Yüklenicinin hakedişinin ödenmesi gereken kısmından indirilen bu bordro tutarı ayrı bir çekle ödeme biriminin ilgili mutemedine verilir ve bordroda gösterilen alacaklar ilgililere yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin önünde ödenir, bu husus ayrıca bir tutanakla tespit olunur. Yapılacak tebligata rağmen yüklenici veya vekili ödemede hazır bulunmazsa bu husus tutanakta belirtilir.
…
(6) Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve idareci personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer suretini, bordroların düzenlenme tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, yapı denetim görevlisine verecek ve bu bordrolarda teknik ve idareci personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır.”
hükümleri yer almaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücreti kesme yükümlülüğü” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, “Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar, asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hakedişlerinden öderler.” denilmektedir.
Sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerden,
…. Yılları Arası …Belediyesi ….İşi için 2012 yılı sonunda hakedişler düzenlenirken yüklenici firmanın mali durum sıkıntısına düşmesi sonucu çalışan işçilerin ücretlerini alamadıklarının Park ve Bahçeler Müdürlüğü ve Kontrol Teşkilatı tarafından tespit edildiği, 06.10.2012 tarihinde yüklenici …..şantiyesi ilan panosuna söz konusu işçilerin ücretlerini almaları amacıyla duyuru asıldığı,
Bu suretle, işçi ücret alacaklarının yüklenicinin hakediş alacağı üzerinden kesildiği, ancak hakediş bakiyesinin tüm işçilerin alacağını karşılayamadığı, ücretlerini alamayan işçiler tarafından asıl işveren konumundaki Belediyeye davalar açıldığı, ilgili mahkemelerce ödenmeyen ücretlerin ….Belediyesince ödenmesine karar verildiğinden söz konusu ücretlerin Belediye bütçesinden ödendiği, bu işlemin akabinde ödenen işçi alacaklarının tahsili amacıyla icra takibinin başlatıldığı ve icra takibinin devam ettiği,
Belediye tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan söz konusu işe ait kesin teminat mektubunun irat kaydedilmek üzere ….Bankası …..Şubesi Belediye hesabına nakit olarak yatırılmasının istenildiği, Belediyece yapılan …..TL tutarındaki alacak talebinin İstanbul 1. İflas Müdürlüğünce kabul edilerek sıra cetvelinin dördüncü sırasına kaydına karar verildiği,
anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, yukarıda yer verilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların hakları ve çalışma şartları” başlıklı 34’üncü maddesinin 6’ncı fıkrasında yer alan, “Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve idareci personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer suretini, bordroların düzenlenme tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, yapı denetim görevlisine verecek ve bu bordrolarda teknik ve idareci personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır.” hükmüne göre, kontrol teşkilatı tarafından personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için ön şart, yüklenicinin ihale kapsamında çalışanlara yaptığı ödemelere ilişkin bordolardan birer kopyasını, bordroların düzenlenme tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde kontrol teşkilatına vermesi olarak belirlenmiştir. Başka bir anlatımla, yüklenici tarafından işçilerin maaş bordroları İdareye tevsik edilmemesi, idarenin iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol etme sorumluluğunu kaldırmaktadır.
Bu minvalde, duruşmaya katılan …..tarafından yapılan sözlü savunmada, kontrol teşkilatı tarafından işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğine yönelik kontrolün, yüklenici tarafından işçi bordrolarının kontrol teşkilatına verilmemesi nedeniyle zamanında yapılamadığı belirtilmiştir. Dosya kapsamının tetkikinde de işçi bordrolarının İdareye verildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.
Dolayısıyla, “… Yılları Arası …Belediyesi …İşi” kapsamında çalıştırılan işçilerin ücretlerinin ödenmesi ile ilgili kontrollerin zamanında yapılamaması konusunda Denetçi sorgusuyla sorumlu tutulan personelin kasıt veya ihmali olduğuna hükmedilmesinin hakkaniyete uygun olmayacağı değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte 2012 yılı sonunda hakedişler düzenlenirken yüklenici firmanın mali durum sıkıntısına düşmesi sonucu çalışan işçilerin ücretlerini alamadıklarının Park ve Bahçeler Müdürlüğü ve Kontrol Teşkilatı tarafından tespit edildiği ve 06.10.2012 tarihinde yüklenici …şantiyesi ilan panosuna söz konusu işçilerin ücretlerini almaları amacıyla duyuru asıldığı ve bu hususun savunma eklerinde tevsik edildiği görüldüğünden, İdarece yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği yapılması gerekenlerin yerine getirildiği anlaşılmış olup, ilgili kişilerin sorumluluklarının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin (j) bendinde dava takip ve icra giderleri, Belediyelerin giderleri arasında sayılmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış olup, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması belirtilmiştir. Dolayısıyla, yüklenici hakedişinin gecikmeli olarak ödenmesi sonucu başlatılan icra takibi neticesinde, Belediye bütçesinden gerçekleştirilen mahkeme masrafı ve karşı taraf avukatlarına yapılan vekâlet ücreti ödemesinin, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ….TL ödeme ile ilgili olarak ilişecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.