Hakediş Ödemesi
…. A.Ş. yüklenimindeki …. TL ihale bedelli "….. Sağlıklaştırılması İkmal İşi”nde,
A) Yüklenici tarafında ödenmesi gereken “mesleki kontrolörlük” ücretinin İdare tarafından ödendiği görülmüştür.
İşe ait Özel Teknik Şartnamenin “Mesleki Kontrollük Hizmetleri ve Ücreti” başlıklı 2.33. maddesinde aynen,
“Mimari Mesleki Kontrollük Hizmetleri Pursantajı:%1.65 x %60 = %0.99
…. Sağlıklaştırması Uygulama İşi kapsamında, projenin özelliklerinden dolayı proje müellifi tarafından Mimari Mesleki kontrollük hizmetlerinin yürütülmesi gerekmektedir. Mimari Mesleki kontrollük hizmetleri proje müellifi mimarlar tarafından organize edilecek ve elektrik, mekanik projelerin mimari projeyle uyumluluğu ve koordinasyonu sağlanacaktır. Bu hizmetler karşılığı olarak, Mesleki Kontrollük Hizmetleri için teklif edilen toplam bedelin pursantajı olan %0.99 ile çarpılması neticesinde elde edilecek miktara KDV nin de ilave edilerek her hakedişte, inşaat ödeneği içerisinde işin yüklenicisi tarafından proje müellifine ödenecektir.
Yüklenici tarafında mimari proje müellifine Mesleki Kontrollük ücreti ödenmediği takdirde, belgelenmek kaydıyla, İdare tarafından yüklenicinin alacağından kesilerek, (alacağı bulunmaması halinde teminatından kesilerek ) ilgiliye ödenir. Mesleki Kontrollük Hizmeti ücreti için ayrıca bir ödenek söz konusu olmayıp, yüklenicinin teklif ettiği toplam bedele Mesleki Kontrollük Hizmeti ücreti de dahildir.” denilmektedir.
Teknik şartnamenin bu açık hükmü karşısında, birim fiyat teklif cetvelinde de yer verilmeyen söz konusu hizmet için İdare tarafında herhangi bir ücret ödenmemesi gerekirken ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular savunmalarında özetle, “mesleki kontrolörlük” ücretinin proje müellifine ödenmesinin özel teknik şartnamede belirtildiğini, ikmal inşaatı öncesindeki “…. Sağlıklaştırma” işinde söz konusu mesleki kontrollük bedelinin birim fiyat teklif cetveline konulduğunu, aynı işin devamı niteliğindeki sorguya konu ikmal inşaatı işinde ise ilgili pozun sehven birim fiyat teklif cetveline dahil edilmediğini, teklif cetvelinde bulunmayan iş kalemlerinin hakedişe dahil edilmesine engel yasal bir hükmün bulunmadığını ve idari şartnamede, bu kalemin bedelinin İdare tarafından yükleniciye ödenmeyeceğine dair bir hükmün de bulunmadığını ifade etmişlerse de, “…. Sağlıklaştırma” işinin birinci aşamasında, mesleki kontrolörlük ücreti yaklaşık maliyette ve birim fiyat cetvelinde bağımsız bir kalem olarak yer almış, yüklenici de proje müellifine ödediği ücreti teklif ettiği birim fiyat teklifi üzerinden İdareden almıştır. Söz konusu sağlıklaştırılma işinin bitirilmemesi üzerine çıkılan ikmal işinde ise “mesleki kontrolörlük” ücretinin proje müellifine ödenmesine özel teknik şartnamede yer verilmiş ancak yaklaşık maliyette ve birim fiyat cetvelinde bu kalem için ayrı bir satır açılmamıştır. Ayrıca yükleniciye ödemede bulunmak için işe ait ihale dokümanında bu ödemeye cevaz veren bir hükmün bulunması da gerekeceğinden sorumluların savunmaları kabul edilmemiştir.
Kamu zararından sorumluluğa ilişkin yapılan değerlendirmede Makine Mühendisi …., Elektrik Teknisyeni …. ve Elektrik Mühendisi …’ın sorumluluğu bulunmadığına,
Buna göre, yüklenici tarafından ödenmesi gereken “mesleki kontrolörlük” ücretinin İdare tarafından ödenmesi sonucunda neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin,
….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yapı İşl. Dai. Bşk.) …., Gerçekleştirme Görevlisi (Sanat Yapı Şb. Md.) …. ile Diğer Sorumlular (Şehir Plancısı) …. ve (İnş. Müh.) ….’a,
….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Dai. Bşk.) …., Gerçekleştirme Görevlisi (Sanat Yapı Şb. Md.) …. ile Kontrol Görevlileri (Şehir Plancısı) ….. ve (İnş. Müh.) ….’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …. ve Üye …..’un karşı oy gerekçeleri:
İşe ait Özel Teknik Şartname’nin “Mesleki Kontrollük Hizmetleri ve Ücreti” başlıklı 2.33’üncü maddesinde Belediyece bu ücret için ayrı bir ödenek tahsis edilmemiş olması yükleniciye ödeme yapılmayacağı anlamına gelmemektedir.
Mesleki Kontrollük Ücreti için müeellife borçlu olan Belediyedir. Ancak belediye ihaleden önce müellif için ne kadar borçlu olduğunu ve ne kadar ödenek tahsis edeceğini tam olarak bilememektedir. Tahsis edilecek ödenek ihaleden sonra yapılacak sözleşme bedeli üzerinden ortaya çıkacaktır.
Uygulama esnasında, mesleki kontrollük ücreti olarak her hakediş tutarının %0,99’u yüklenici firmaya ödenmiş, yüklenici firma da ödenen bu bedeli ilgili müellife ödemiştir.
Belediye tarafından ödenmesi gereken bir tutar hakediş bazında hesaplanarak yüklenici aracılığı ile ödenmiş olup bütçeden yapılmış fazla bir ödeme söz konusu değildir. Bu nedenle ….. TL için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
B) Denetçi tarafından 27.581/MK poz nolu “200kg çimento dozlu tesviye tabakası yapılması” imalata ait metraj cetvelinin ( syf 374 ) incelenmesinde, 8.530,77 m2, 3.101,70 m2 ve 729,76 m2’lik taş döşenen alanlar için mükerrer şekilde tesviye tabakası pozundan ödemede bulunulması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Gönderilen savunmalardan, döşeme yapılan alanlar arasında kot farklarının bulunduğu, çarşıdaki ticari faaliyetler ve trafik akışı nedeniyle nihai entegrasyon ve kotlama işlemlerinin işin sonlarına ertelenmesinin zorunlu hale geldiği, geçen bu sürede tüm sokakların alt yapısı yenilendiğinden kazılan bu yerlerin işin sonunda belli olacak entegrasyon ve kotlama beklenilmeden kapatılması zorunluluğu bulunduğundan koruma amaçlı 1.aşama tesviye tabakası yapıldığı, yapılan bu 1. aşama tesviye tabakasının kaldırım, sokak ve caddelerin nihai döşeme kaplaması altında yapılan 2. aşama (esas) tesviye tabakası olmadığı, ancak alanın büyüklüğü ve caddelerin uzunluğu göz önünde bulundurulduğunda 3 cm kalınlığındaki 2.aşama tesviye tabakasında yüzey suyunun toplanması için gerekli eğimi sağlayamadığının görüldüğü, engelsiz erişilebilirliğin sağlanması amacıyla pozun tanımında ifade edilen 3 cm den daha kalın tesviye tabakası yapıldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, tesviye tabakası imalatında mükerrer ödeme bulunmadığından …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
C) 18.194 poz nolu “Her türlü ahşap çatı sökülmesi” imalatında, çatı üzerinde bulunan her türlü kaplama malzemesinin sökümü birim fiyata dahil olduğu halde 18.198/03 poz nolu “Her türlü kiremit çatı örtüsü sökülmesi, toplanması, temizlenmesi ve istif edilmesi” imalatı için ödemede bulunulması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
18.194 poz nolu “her türlü ahşap çatı sökülmesi” “Her türlü ahşap çatının ve çatı örtüsü malzemelerinin itinalı bir şekilde sökülmesi, çıkan malzemelerin cins ve ebatlarına göre ayrı ayrı, boy boy muntazam bir şekilde tasnif edilmesi, istifi, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, yüklenici genel giderleri ve kârı dâhil, her türlü ahşap çatı sökülmesinin 1 m2fiyatı:
ÖLÇÜ: Sökülen yatay alan üzerinden hesaplanır.” şeklinde tanımlanmıştır.
18.198/03 poz nolu “Her türlü kiremit çatı örtüsü sökülmesi, toplanması, temizlenmesi ve istif edilmesi” pozunun tanımı ise “Mevcut her türlü kiremitin (mahya dâhil) çatı yüzeyinden sökülmesi, kırık ve çatlak olanlarının ayrılması, sağlam çıkan malzemelerin istifi, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, yüklenici genel giderleri ve kârı dâhil, her türlü kiremit çatı örtüsü sökülmesinin 1 m2 fiyatı:
ÖLÇÜ: Sökülen çatı yüzeyi izdüşümü üzerinden hesaplanır. Bütün boşluklar düşülür.
NOT: Sökümden çıkan malzemeler idareye aittir.” şeklinde ifade edilmiştir.
Yukarıdaki poz tanımlarından da görüleceği üzere 18.194 poz ile 18.198/03 poz birbirinden farklıdır. 18.194 nolu poz her türlü ahşap çatı sökülmesine ait olmasına rağmen 18.198/03 poz kiremit çatı örtüsü sökümü ve istiflenmesidir.
Bu itibarla, kiremit toplanması ve sökülmesi ayrı bir uygulama olduğundan 18.98/03 imalatı için ödeme yapılabileceğinden …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
Ç) Denetçi tarafından, analiz ve birim fiyat tariflerinde, imalatta kullanılan her türlü malzemenin inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımasının birim fiyata dahil olduğu belirtilen demir pozlarına yeni fiyat yapılarak taşıma bedeli ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
…. Sağlıklaştırması işi çalışma alanı içerisinde çeşitli faaliyet kollarında iş yerleri bulunmakta olup tamamı işler durumdayken inşaat çalışmaları yapıldığı, şantiye sahası içerisinde malzeme depolanması mümkün olmadığı, bu nedenle idare işyerine gelen malzemelerin inşaat sahası dışında gösterilen yere depolanmasını istemiş, imalatlar yapılırken sadece gerekli miktardaki malzeme depodan çalışma alanına taşındığı, bu durumda, İdare tarafından yer gösterilen depolama sahasına getirilen malzemelerin lazım oldukça inşaat sahasındaki imalat mekanına taşındığı, bu nedenle de depo ile çalışma alanındaki ikinci taşıma bedelinin tespiti için ilgili pozun birim fiyatı analizinden faydalanılarak yeni fiyat oluşturulduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, malzemelerin çalışma sahası dışındaki depodan inşaat sahasına nakli fiyatlara dahil olmadığından taşınan malzeme için yeni birim fiyattan ödeme yapılabileceğinden …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
D) Denetçi tarafından 23.152 poz nolu “Kare ve dikdörtgen profillerle pencere ve kapı yapılması ve yerine konulması” , 23.176 poz nolu “ Lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” ve 23.202 poz nolu “İşlenerek dekore edilmiş her çeşit demirden parmaklık, korkuluk v.b. dekoratif imalat yapılması” demir imalatlarında, ağırlıklar demir ağırlık cetvelinden alındığı halde tüm imalatın fiilen tartılması neticesinde ödenebilecek olan %7 ağırlık fazlasının ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Gönderilen savunmalardan, çalışma yapılacak olan işyerlerinin ölçülerinin rölöve aşamasına elde edilemediği, bunların uygulama projelerinin olmadığı birçok imalatın nasıl ve hangi ölçüde yapılacağına uygulama aşamasında sökümler yapıldıktan sonra elde edilen verilere göre müellif kararı doğrultusunda yön verildiği, imalatların neredeyse tamamı işyerinde karşılaşılan duruma göre müellifçe anlık verilen kararlara göre yapıldığı, söküm sonrasında demir imalatın yerine monte edilebileceği sağlam bir taşıyıcının olmadığı yerlerde ilave malzemelere ihtiyaç duyulduğu ancak her yapıda farklılıklar gösterdiğinden dolayı bu ek malzemeler montaj esnasında yerinde kesilerek imal edildiği, dolayısıyla bunların işyerinde parça parça tartılmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, yerinde montajı yapılan imalatların ölçüleri yerinde alınarak imalata başlanmış ve yapılan tüm imalatlar ölçülerine %7 ilave edilerek ödeme yapıldığından …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
E) 25.015/1 poz nolu “Demir imalatın bir kat antipas, iki kat boya ile boyanması” pozunda minha edilmesi gereken 437,50 m2( metraj syf 189 ) imalat miktarının, metrajında minha edilmesi belirtildiği halde toplam imalat miktarından düşülmesi gerekirken toplama ikinci defa dahil edildiği görülmüştür.
Kamu zararından sorumluluğa ilişkin yapılan değerlendirmede Makine Mühendisi …., Elektrik Teknisyeni …. ve Elektrik Mühendisi ….’ın sorumluluğu bulunmadığına,
Bu itibarla, 25.015/1 poz nolu “Demir imalatın bir kat antipas, iki kat boya ile boyanması” pozunda minha edilmesi gereken 437,50 m2 düşülmemesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Dai. Bşk.) …., Gerçekleştirme Görevlisi (Sanat Yapı Şb. Md.) …. ile Diğer Sorumlular (Şehir Plancısı) …. ve (İnş. Müh.) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
oy birliğiyle karar verildi.
F) Denetçi tarafından 25.015/1 poz nolu “Demir imalatın bir kat antipas, iki kat boya ile boyanması” pozunun, birim fiyat tarifinde belirtilmediği halde 2.100,20 m2 imalat için (metraj syf 233,234) miktarın %20 artırılarak ödemede bulunulması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Metraj cetvelinde yer alan 0.20 değeri, 40 mm x60 mm profillerin çevre hesabını (0.4+0.6+0.4+0.6=0.20) ifade ettiğinden …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
G) 21.065 poz nolu “0-12,5 m arası yükseklikte duvarlar için iş iskelesi kurulması” pozunda minha edilmesi gereken 471,78 m2’si marsilya kiremit alanı ( ada …. ataşman ….), 341,97 m2’si pencere alanı( ada 920 ) olmak üzere toplam 813,75 m2 imalat miktarının, metrajında minha edilmesi belirtildiği halde toplam imalat miktarından düşülmesi gerekirken toplama ikinci defa dahil edilmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu ifade edilmişse de,
“Marsilya kiremit alanı" ve "pencere alanı" yazılarının metraj cetvelinde sehven hatalı yazıldığı, ilgili pozun metraj hesabında kiremit alanı ve pencere alanına ait bir ödeme söz konusu olmadığından ….. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
H) Denetçi tarafından aynı alana yapılan boya imalatları için 21.065 poz nolu “0-12,5 m arası yükseklikte duvarlar için iş iskelesi kurulması” pozundan birden fazla ödemede bulunulması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Gönderilen savunmalardan, uygulama esnasında çalışma alanının dağınık şekildeki birçok bölgesindeki işyerlerinin kısmi imalatlar için yükleniciye teslim edildiği zaman dilimlerinde kurulan iskelelerin kısa süre sonra tekrar sökülmesinin zorunlu olduğu, ileriki aşamalarda ikinci hatta üçüncü kez iskele kurulduğu, işyerlerinin önünde yer alan saçaklar, çıkmalar ve esnafın sokak işgalleri nedeniyle kurulan iskelenin iş sonuna değin sabit bekletilmesinin mümkün olmadığı, böyle olunca da sabit iskele kurulamayan yerlerde idare tarafından yükleniciye talimat verilerek motorize, hareket kabiliyeti olan, ve hidrolik platformlu vinç temin edilmesi istendiği ve bu iskelenin bedelinin de ödendiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, zorunlu nedenlerle birden fazla iskele kurularak bedeli ödendiğinden ….TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
I) Denetçi tarafından Tavanlar için 21.066 nolu “0-12,5 m arası yükseklikte tavanlar için iş iskelesi kurulması” pozundan iskele bedeli verildiği halde ise tavanı çevreleyen duvarlar için ayrıca 21.065 pozundan iskele bedeli ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Gönderilen savunmalardan, tavan iskelesi yıkılıp yeniden yapılmak zorunda kalınan zemin kat seviyesindeki tavanların kaplamalarında ve yine zemin kat seviyesinde yer alan saçak imalatlarında kullanıldığı, yapı iç cepheleri ihale kapsamında yer almadığından bu cephelerde yapılmış herhangi bir imalat bulunmadığı, dolayısıyla tavanı çevreleyen duvarlar için tekrar eden duvar iskelesi hesaplanmamış ve ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, tavan iskelesi pozu ile duvar iskelesi pozunda ödeme yapılan alanlarda tekrar ödeme yapılmadığından …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.
İ) 25.060/3 poz nolu “Dolap, kapı lambri, mömble v.b. sert ağaç imalatın renkli ahşap koruyucu ile boyanması” pozunda minha edilmesi gereken 1176,65 m2 ( metraj syf 257,258) imalat miktarının, metrajında minha edilmesi belirtildiği halde toplam imalat miktarından düşülmesi gerekirken toplama ikinci defa dahil edildiği görülmüştür.
Sorumlular savunmalarında kesin hesap yapılırken hesapların birleştirilmesi neticesinde 1176,65 m2 hesaba dahil edilmediğini belirtmekle birlikte kamu zararının tahsil edildiğine ilişkin belge göndermemişlerdir.
Kamu zararından sorumluluğa ilişkin yapılan değerlendirmede Makine Mühendisi …., Elektrik Teknisyeni …. ve Elektrik Mühendisi ….’ın sorumluluğu bulunmadığına,
25.060/3 poz nolu “Dolap, kapı lambri, mömble v.b. sert ağaç imalatın renkli ahşap koruyucu ile boyanması” pozunda minha edilmesi gereken 1176,65 m2 düşülmemesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı ….TL’nin Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Dai. Bşk.) ….., Gerçekleştirme Görevlisi (Sanat Yapı Şb. Md.) …. ile Kontrol Görevlileri (Şehir Plancısı) …. ve (İnş. Müh.) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
oy birliğiyle karar verildi.