Eksik ve Kusurlu İmalat/İş Artışından Damga Vergisi Kesintisinin Yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, ... ... Belediyesine katılan ... Belediyesi tarafından anahtar teslimi götürü bedelle ihalesine çıkılmış olan … ihale kayıt numaralı “… Yapım İşi”nde,
A) İhale kapsamında alımı öngörülen ve ödemesi yapılan makine ve ekipmanın bir kısmının fiziki olarak tesiste bulunmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde,
“(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.
(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”
denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, geçici hakedişlerde ödenen eksik işlere ilişkin bedellerin sonraki hakedişlerde kesilmesi gerekmektedir. Ancak, anılan iş kapsamında bir takım imalatların yerinde olmadığı görülmüştür.
Yapılan incelemede, “… Yapım İşi'ne ait makine ve tesisat pursantajının %24,93, imalat tutarının … TL olduğu, işe ait hakediş ödemelerinin ayrıntılı raporları incelendiğinde toplam … TL tutarındaki ödemenin 3. ve 4. hakedişte makine pursantajı üzerinden hesaplandığı, söz konusu hakedişlere girilen bu değerin makine pursantajının % 54,62’sine denk geldiği, fiilen gerçekleşen makine iş kalemi üzerinden toplam %95,00-%54,62=%40,38 oranının ise tesiste bulunması gereken makine ekipmanın yüzde karşılığını ifade ettiği,
Diğer taraftan, ihale dosyasında yer alan proforma faturalardan teslim alınan makinaların toplam makine içerisindeki oranının % 25,48 olduğu, 430, 441, 457 ve 474 sıra Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği hükümleri uyarınca 2013-2017 arası güncellenmesi gereken birikimli yeniden değerleme oranının ise %125.45 olduğu,
Sonuç olarak, 2017 yılına güncellenmiş makine toplam bedelinin …*125,45/100=… TL olduğu, teslim alınan makinaların toplam makine içerisindeki oranı % 25,48 ile aradaki fark olan (%40,38-%25,48)=%14.90’lık makine pursantajı miktarı hesaplandığında (…*14.90/100)=… TL tutarındaki makine ve ekipman bedeli ödendiği halde karşılığının fiili olarak yerinde bulunmadığı,
anlaşılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu yapım işinde … TL tutarında eksik imalat bulunması sebebi ile kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir.
Ancak, söz konusu kamu zararı tutarı … TL ahizi … İnş. Ltd. Şti.’den … tarih ve … mahsup alındısı ile hesap yılından sonra tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) “Yaklaşık Maliyet/Teklif Birim Fiyat Cetveli”nde 27.501/MK pozundan yapılan sıva inşaat kalemine ilişkin eksik imalatta bulunulduğu görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde,
“(1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.
…”,
Aynı Şartname’nin “İşlerin Denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinde ise,
“(1) Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir.
(2) Herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olması yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
…” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, yüklenici ihale konusu işi sözleşme eki projelere, mahal listelerine, teknik şartnamelere ve fen ve sanat kurallarına uygun olarak gerçekleştirme sorumluluğu altındadır. Bu sorumluluğa aykırı olarak eksik veya kusurlu yaptığı tespit edilen işlere ait bedellerin hakediş bedelinden kesilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 27.501/MK (250/300 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması) poz numaralı toplam 3.374m2’lik sıva imalatının 2013 yılı teklif birim fiyatının 15,75 TL olduğu, söz konusu poza ait yapılan analizde sıva kalınlığının ortalama 1.1 cm ve birim fiyatının 9,90 TL olduğu, dolayısıyla söz konusu imalatta (15,75-9,90)= 5.85 TL/m2 fiyat farkının gerçekleştiği, fiyat farkı tutarı olan 5.85 TL/m2’ye ihale tenzilat oranı uygulandığında ise bu tutarın (5,85x%73,84)= 4,32 TL/m2’ye indiği,
27.501/MK pozu 2014 yılında kalktığı için yeniden değerleme oranı ile bugünkü fiyat farkı hesaplandığında, 2013 yılına ait 4,32 TL tutarındaki fiyat farkının 430, 441, 457 ve 474 sıra Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği hükümleri uyarınca her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı ile 2017 yılına güncellendiğinde 5,42 TL olarak gerçekleştiği,
görülmüş olup, sonuç olarak söz konusu ihale kapsamında toplam … TL tutarında eksik sıva imalatında bulunmak suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, söz konusu kamu zararı tutarı … TL’nin, … TL’sinin … tarih ve … mahsup alındısı ile tahsil edildiği, geriye kalan … TL’sinin ise … tarihli ve … yevmiye numaralı mahsup alındısı ile ilgili hesaplara gelir kaydı yapılarak tahsili için icra işlemlerine başlanıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, kamu zararı tutarı … TL’nin,
… TL’sinin ahizi … İnş. Ltd. Şti.’den … tarih ve … mahsup alındısı ile hesap yılından sonra mahsuben tahsil edildiği görüldüğünden, bu tutar için ilişecek husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine,
Geriye kalan … TL’sinin ise tahsili için gerekli işlemlerin başlatıldığı anlaşıldığından yapılacak işlem bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) İş artışına gidilmesine karşın, bu iş artışına ilişkin sözleşme damga vergisi ile ihale karar damga vergisinin kesilmediği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin ilk fıkrasında “Bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un 2’nci maddesinde ise “Vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhler de Damga Vergisine tabidir.” denilmektedir.
Anılan Kanun’un 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında da “ Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir.” denilmek suretiyle, sözleşmelerde yazılı bulunan tutarların herhangi bir nedenle artırılması durumunda, artan miktarlardan aynı nispette damga vergisi kesintisi yapılması gerekeceği düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Kanuna ekli 1 sayılı Tablonun “I. Akitlerle ilgili kağıtlar” başlığının (A) bendinin 1’inci alt bendindeki hüküm gereğince, belli parayı ihtiva eden kağıtların binde 9,48 oranında damga vergine tabi olduğu, “II. Kararlar ve mazbatalar” 2’nci alt bendindeki hüküm gereğince de, ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının binde 5,69 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla, ilk sözleşme imzalandığında yükleniciden sözleşme tutarı üzerinden söz konusu vergiler tahsil edildiğinden, aynı gerekçelerle daha sonra yapılan ilave iş tutarı üzerinden de aynı vergilerin tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ancak, … Yapım İşi’nde … TL tutarında iş artışına gidilmesine rağmen söz konusu tutar üzerinden (…x0,00948)=… TL tutarında sözleşme damga vergisi ile (…x%0,00569)=… TL tutarında ihale karar damga vergisi (pulu) kesintisi yapılmaması nedeniyle toplam … TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bununla birlikte söz konusu kamu zararı tutarı … TL’nin … tarihli ve … yevmiye numaralı mahsup alındısı ile ilgili hesaplara gelir kaydı yapılarak tahsili için icra işlemlerine başlanıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, kamu zararı tutarı … TL’nin tahsili için gerekli işlemlerin başlatıldığı anlaşıldığından yapılacak işlem bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.