Belediye Taşınmazlarının Spor Kulübüne Tahsis Edilmesi
…. Belediyesi Meclis kararına dayanılarak Belediye Başkanı tarafından imzalanan protokol ile Belediyeye ait bazı taşınmazların mevzuata aykırı şekilde …. Belediyesi Jimnastik Spor Kulübü’ne tahsis edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, mahallî idarelerin de içinde yer aldığı genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tanımlanmış ve “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde, bu kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilecekleri ve tahsis edilen amaç dışında kullanamayacakları belirtilmek suretiyle taşınmaz tahsisine ilişkin genel bir çerçeve oluşturulmuştur.
Aynı Kanun’un “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinin üçüncü fıkrasında da, tahsis işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılması gerektiği, aksi halde doğacak zarardan malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olacakları belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda da taşınmaz tahsisi konusu benzer şekilde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, belediyelere mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacı taşımak şartı ile belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz tahsis etme yetkisi verilmiş, “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, belediyenin taşınmazlar üzerindeki bu tahsis yetkisini Belediye Meclisi vasıtasıyla kullanması sağlanmış ve “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde de, Belediyelerin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği belirtilmiştir.
Ayrıca 5393 sayılı Kanun’da, 75’inci maddeden farklı olarak, belediyelerin belli amaçlarla üretecekleri arsa, konut ve işyerlerinin temini, satışı ve tahsisi hususunda “Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu madde ile özel bir düzenlemeye yer verilmiştir. Söz konusu 69’uncu maddenin üçüncü fıkrasında, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya on sekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabileceği ifade edilmiş ve sadece madde içerisinde belirtilen sınırlamalar çerçevesinde ve bedeli mukabilinde yapılacak arsa tahsisine imkân tanınmıştır.
Yukarıda belirtildiği üzere, 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi, kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazların tahsisinde kamu hizmeti ve kamu idaresi olmak üzere iki temel ölçütün varlığını aramaktadır. Başka bir ifadeyle, kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları kamu hizmetinin bulunmadığı yahut tahsisin yapılacağı tarafın kamu idaresi olmadığı durumlarda tahsis edebilmeleri mümkün değildir.
Konuya bir kamu idaresi olan belediyeler özelinde bakıldığında da taşınmaz tahsisinde kamu hizmetinin ve kamu idaresinin varlığı ölçütleri geçerliliğini korumaktadır. Buna göre, belediyeler, mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Kanun’un sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’İnci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerdir.
Belediyeler tarafından spor kulüplerine taşınmaz tahsisi yapılamayacağı 02.02.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 2017/1 esas ve 5415/1 karar numaralı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararında kararlaştırılmıştır.
Belediye meclisinin …. tarih, …. esas ve …. numaralı kararında Belediye ile …. Belediyesi Jimnastik Spor Kulübü arasında 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi uyarınca spor faaliyetleri konusunda ortak proje ve işbirliği protokolü yapılması için belediye başkanına yetki verilmiştir. Meclis kararında protokol görüşülmemiş yalnızca belediye başkanına ortak proje ve işbirliği protokolü yapma yetkisi verilmiştir. Bu yetkiye dayanılarak imzalanan protokolün spor alanları ve kullanımı başlıklı 5’inci maddesinde 5 adet spor tesisi ve halı saha spor kulübünün kullanımına tahsis edilmiştir. Protokolün aynı maddesinde spor tesislerinde ve belediyece yapılacak ya da kiralanacak diğer spor tesislerinde dernek(spor kulübü) ve belediye işbirliği ile spor okulları, kurslar, antrenman ve müsabakalar ile her türlü spor faaliyetini yürütüleceği belirtilmiştir. Spor kulübüne tahsis edilen 5 adet taşınmazdan 2’si spor kulübü tarafından 3’üncü kişilere kiraya verilmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre dernek statüsünde bulunan spor kulübüne taşınmaz tahsisi mümkün değildir. Kaldı ki taşınmazlardan 2’si spor kulübü tarafından 3’üncü kişilere kiraya verilerek protokolün de amacı dışına çıkılmıştır.
Yukarıdaki açıklandığı üzere, mevzuat hükümlerine aykırı olarak spor kulübüne taşınmaz tahsis edilmesi sonucu …. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı …. TL …. tarih ve …. nolu muhasebe işlem fişiyle mahsup yoluyla tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.