İhtiyaç Sahiplerine Yardım
… tarih ve … sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl ilamın 4’üncü maddesiyle, gıda ve benzeri yardımların Belediye adına ihtiyaç sahiplerine dağıtılması amacıyla … Derneği ile yapılan ortak protokole istinaden belediye bütçesinden …-TL’nin derneğe aktarılması sonucunda kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine hükmedilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı asıl ilamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurul … tarih ve … sayılı İlamıyla, … Derneği arasında 01.08.2012 tarihinde imzalanan, … Protokol uyarınca ilgili derneğe ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere şartlı yardımda bulunulmasında kamu zararı ve mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu tazmin hükmünü bozarak yeniden karara bağlanmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.
Asıl ilamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan … ve Onaylayan sıfatıyla sorumlu tutulan … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine ise anılan Kurul … tarih ve … tutanak sayılı ilamlarıyla, söz konusu tazmin hükmüne karşı asıl ilamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan…’un temyiz başvurusu üzerine düzenlenen … tarih ve … tutanak sayılı ilam ile hüküm bozulduğundan Kurulca yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olan bahse konu dosyaların gereği yapılmak üzere bozma kararı verilen dosya ile birleştirilerek Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararlarına istinaden Dairemize havale edilen dosyalar ve konuya ilişkin Denetçi tarafından düzenlenen 01.03.2019 tarihli ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde, belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım hizmetleri yapabileceği ve yaptırabileceği hüküm altına alınmış, ayrıca gıda bankacılığı yapabileceği de düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, belediyenin, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunma yetki ve imtiyazının olduğu belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde ise, dar gelirli, yoksul ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar, yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri ile sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinler için yapılan giderler belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Sorgu konusu olayda ise, … Belediye Meclisinin 03.03.2011 tarih ve 194 sayılı kararı ile gıda bankacılığı hizmetlerinin, 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı kararı ile de, ilçe sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etme ve bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların … Derneği aracılığıyla yerine getirilmesine karar verilmiştir.
Bu çerçevede, Belediye ile Dernek arasında “… İlişkin Protokol” 01.08.2012 tarihinde imzalanarak 3 yıl süre ile geçerli kılınmıştır.
Anılan Protokol’ün “Belediyenin Görev ve Yükümlülükleri” başlıklı 4’üncü maddesinde,
“a) Belediye tarafından Derneğe yapılan her türlü yardım şartlı olup, bu şart ihtiyaç sahiplerine dağıtılması şartıdır.
b) Belediyenin bütçesinden bu amaca yönelik olarak ayrılan ödeneklerden Derneğe yapılacak nakdi yardımlarla, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere her türlü mal ve malzeme Dernek tarafından satın alınacaktır.
c) Belediye zabıtası tarafından el konulan ve süresi içinde ilgililerince teslim alınmayan gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddeleri ile Belediye bütçesinden yardım için verilen nakdi yardımla alınan gıda, temizlik, giyim ve yakacak maddeleri niteliklerine uygun şartlarda depolanması ve hak sahiplerine dağıtılması için derneğe teslim edilecektir.
d) Belediye Derneğe verilen her türlü yardım malzemesinin uygun şartlarda saklanması, kolay dağıtımının sağlanması, dernek çalışmalarının sağlıklı sürdürülebilmesi için, Derneğin yazılı talebi ve Encümen kararıyla, yer tahsis edebilecek, belediye yerleşkesi içinde yer alan binaların, elektrik, su, özel görüşmeler hariç telefon giderlerini, yeterli kadar gönüllü veya çalışanın yemek ve servis ihtiyacını karşılayacaktır.
e) Belediye, hak sahiplerinin objektif kriterleri çerçevesinde belirlenmesi, kayıtların tutulması, yapılan yardımların izlenmesi için, Derneğin gerekli olan bilgisayar ve yazılım ihtiyacını imkanlar çerçevesinde karşılayacaktır.
f) Belediye, toplanan yardımların hak sahiplerine düzenli ve sağlıklı dağıtımının yapılması için, gerektiğinde imkanlar dahilinde araç, gereç ve personel görevlendirebilecektir. Ulaşım- dağıtım giderleri, ofis giderleri ve personel giderleri yardım amacıyla Belediye bütçesinden verilen ödenekten dernekçe de karşılanabilecektir.
g) Belediye, Dernek ile ilgili olarak gerekli gördüğü zaman her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkili olacaktır. Denetim sırasında belediye tarafından görevlendirilen memur tarafından istenecek bilgi, belge ve kayıtlar dernek tarafından gösterilecek, sorulan sorular yazılı veya sözlü olarak cevaplandırılacaktır.”
denilerek derneğe hangi koşullar altında yardımda bulunulacağı ve söz konusu yardımın harcanmasına ilişkin şartlar düzenlenmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri, Belediye ile Dernek arasındaki Protokol’ün belediyenin görev ve yükümlülüklerini düzenleyen maddesi, sorumluların savunmaları ve Belediye Meclisinin ilgili kararları birlikte değerlendirildiğinde, belediyenin ihtiyaç sahibi kimselere yardımda bulunma, gıda bankacılığı yapma ve benzeri sosyal yardım konularında görev ve yetkileri bulunduğu ve bu görev ve yetkilerini dernek ve vakıflar aracılığı ile ortak hizmet projeleri kapsamında yerine getirebileceği görülmektedir.
Bu çerçevede, … Derneği arasında 01.08.2012 tarihinde imzalanan protokol gereğince, belediyenin ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere derneğe şartlı yardımda bulunmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, mevzuata uygun olduğu anlaşılan … -TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Karşı Oy:
Üye … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13’üncü maddesinde hemşehrilerin, belediye idaresinin yardımlarından yararlanma haklarının olduğu, ancak bu yardımı belediyelerin vatandaşa yapacağı, aynı Kanun’un 14’üncü maddesinde, belediyelerin, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet yapabileceği veya yaptırabileceği, 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise gıda bankacılığı yapabileceği düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde belediye giderleri arasında “ dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar” sayılmıştır. Kanun’un 75’inci maddesine belediye meclis kararı ile görev ve sorumluluk alanına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek olan ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği düzenlenmiştir.
Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı Kararında “… İlçemiz sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların ... yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma derneği aracılığıyla yapılmasına ilişkin olarak hazırlanan müdürlük teklifinin protokolün kabulü doğrultusunda aynen kabulüne …” ifadesi yer almaktadır. Bu ifadeden, adı geçen Derneğe doğrudan nakdi yardım yapılması hususu yerine, ilçe sınırları dahilindeki ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi ve diğer şekli ayrıntılara yer verilmiştir.
Her ne kadar ... Belediyesi ile ... Derneği arasında 01.08.2012 tarihinde imzalanan “... Belediyesinin Gıda ve Benzeri Yardım Dağıtımlarının ... Aracılığı ile Yaptırılmasına İlişkin Protokol” uyarınca ilgili derneğe, ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen kişilere dağıtılmak üzere şartlı yardımda bulunulsa da, yapılan iş söz konusu Kanun’un 75’inci maddesi uyarınca, mahallin en büyük mülki idare amirinin izni alınarak bir proje karşılığı hizmet yapılması işi değildir. Eğer bir yardım yapılacaksa belediyeler dağıtılacak olan malzemeyi tabi olduğu mevzuata göre alıp bu tür derneklerden bir proje karşılığı yararlanabilmektedirler. Oysa söz konusu olayda belediye adı geçen derneğe nakdi yardım yapmış olup dernek tarafından ihale mevzuatına tabi olunmadan ilgili malzemelerin alındığı ve dağıtıldığı yönünde hiçbir belge de bulunmadan harcamada bulunulmuştur. Kanun’un 75’inci maddesinin son fıkrasında 6360 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10’uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmü getirilmiştir.
Yukarıda yer alan gerekçelerle, 5393 Sayılı Kanun’un yukarıda zikredilen maddelerine aykırı olarak söz konusu derneğe yapılan yardımın tazminine hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.