VEKALET ÜCRETİ
1. derece kadrolu Yazı İşleri Müdürlüğü görevine asaleten atanma şartlarını taşımayan ancak bu görevi vekaleten yürüten şef ………, vekaleten yürüttüğü kadro için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödemenin ödenmesi nedeniyle toplam ...TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde,
“Bu Yönetmeliğin 5’inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür kadrosuna atanabilmek için,
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için, yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında, diğer müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle üç yılı uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak kaydıyla en az on yıl hizmeti bulunmak,
……”,
denilmektedir.
17.05.1987 tarih ve 19463 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 99 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde,
“……….
1) Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple,
a) 1-4 üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları,
b) 5 – 15 inci dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tespit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması,
gerekmektedir.
2) Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir.
3) 657 sayılı Kanunun vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175’inci maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.”
hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanun’un Ek Geçici 9’uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara ne miktarda zam ve tazminat verileceğine ilişkin 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın “Vekalet” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi uyarınca,
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
……………….
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez”,
denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9’uncu maddesinde, (Ek: 11/10/2011 - KHK-666/1 md.)
“……
Birinci fıkra kapsamına giren personelden, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu Kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir.……”,
hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Buna göre bir göreve kurum içinden veya kurum dışından vekil olarak atananlara, vekalet ettikleri kadro için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme ile asli kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme arasındaki farkların vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenebilmesi için, bu kişinin genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşıması gerekmektedir.
Mahalli idarelerde teknik öğrenim gerektiren müdürlükler dışındaki diğer müdürlüklere atanabilmek için aranan özel şartlardan birisi, ilgili personelin görevde yükselme sınavına son müracaat tarihi itibariyle 3 yıl uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak kaydıyla en az on yıl hizmetinin bulunmasıdır. Yazı İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten Şef ……….., 10.03.2010 tarihinde Şef kadrosuna atanmış olup görevde yükselme sınavına tabi ve teknik öğrenim gerektirmeyen bir müdürlük olan söz konusu kadroya asaleten atanmak için gerekli özel şartlardan biri olan 3 yıl uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak kaydıyla en az on yıl hizmetinin bulunması şartına haiz değildir. Dolayısıyla adı geçen kişi asilde aranan şartları taşımadığından vekalet ettiği müdürlük kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödemenin kendisine ödenmesi mümkün değildir.
Sorumluların savunmada belirttiği Danıştay 11. Dairesinin Esas No: 2001/481, Karar No: 2003/5610 nolu kararında, “… Bu hükümler karşısında, asilde aranan şartları taşımayan bir kişinin vekil olarak atanamayacağı ve kendisine vekalet aylığı ödenemeyeceği açık olmakla birlikte, Anayasanın 18’inci maddesinde düzenlenen ve angaryayı yasaklayan hükmü uyarınca, davacının fiilen yürüttüğü görev karşılığında bazı maddi haklara hak kazanacağı, ancak yüksek öğrenim mezunu olmaması nedeniyle zam ve tazminatları alamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, lise mezunu olan ve 1. Derece kadrolu malmüdürlüğü görevini valilik oluru ile vekaleten yürüten davacıya üstlendiği sorumluluk dikkate alınarak yürütülen vekalet görevinden ötürü vekalet aylığına eşdeğer tutarda bir meblağın tazminat olarak ödenmesi…..” denilmektedir.
Görüldüğü üzere Danıştay 11. Dairesinin Kararında, asilde aranan şartları taşımayan bir kişinin vekil olarak atanamayacağı ve kendisine vekalet aylığı ile zam ve tazminatların ödenemeyeceği ancak Anayasanın angaryayı yasaklayan hükmü uyarınca vekalet görevinden ötürü vekalet aylığına eşdeğer tutarda bir meblağın ilgiliye tazminat olarak ödenmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bununla birlikte yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinde bir görevi vekaleten yürüten kişiye asilde aranan şartları taşımaması durumunda vekalet aylığı verilemeyeceği ve vekaleten yürüttüğü göreve ait zam ve tazminatlar ile ek ödemenin ödenmeyeceği açık bir şekilde belirtilmektedir.
Bu itibarla, Yazı İşleri Müdürlüğü görevine vekalet eden ancak bu göreve asaleten atanma şartlarını taşımayan …………. vekalet ettiği müdürlük kadrosu için belirlenen özel hizmet tazminatı ve ek ödemenin ödenmesi suretiyle neden olunan ve ayrıntılı hesabı aşağıdaki tabloda gösterilen kamu zararı tutarı toplam …….. TL’nin …………müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
oy birliğiyle karar verildi.