Fazla Mesai
… tarih ve … sayılı asıl İlamın …’inci maddesi ile tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın …’inci maddesiyle, mevzuatta öngörülen usul ve esaslar dikkate alınmaksızın fazla çalışma ücretinin tüm memur personele ödenmesi suretiyle …-TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine hükmedilmişti.
Bu tazmin hükmüne ilişkin olarak Harcama Yetkilisi sıfatı ile sorumlu tutulan … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca düzenlenen … tarih ve … tutanak sayılı İlamın 1’inci maddesiyle,
Konunun sorumluluk yönü ile incelenmesi neticesinde Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilen çizelgenin eklenmesi gerektiği, ancak bazı daire başkanlıkları için fazla çalışma yapan personel ile çalışılan gün ve süreleri gösterir çizelgenin eklenmediği,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesi uyarınca ödeme emri belgelerine anılan Yönetmelik’te belirtilen kanıtlayıcı belgeleri aramadan ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin ve raporda sorumlu tutulan …’un ilamda sehven yer almadığı anlaşıldığından adı geçenin de sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği,
Ayrıca fazla mesai bordrolarını düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belgenin doğruluk ve mevzuata uygunluğundan diğer sorumlular ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğinden hareketle Gerçekleştirme Görevlisi …’ün de sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği,
Konunun esas yönünden incelenmesi neticesinde ise,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178’nci maddesi uyarınca 657 sayılı Kanun’a tabi memurları anılan madde hükmünde belirtilen hallere münhasır olmak üzere fazla çalışma ücreti ödenebileceği, bu biçimde yapılacak fazla çalışmanın süresinin ve saat başı ücretin ise ilgili döneme ilişkin olarak Bakanlar Kurulu tarafından belirleneceğinin düzenlendiği, bu çerçevede … Müdürlüğünde … sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile … saat fazla mesai yaptırılmasının uygun görüldüğü,
Ödemelerin yasal dayanağı ve ilgili Bakanlar Kurulu kararı mevcut olduğundan fazla çalışma ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak sunulan belgelerde bazı daire başkanlıklarına ilişkin kanıtlayıcı belgelerin yer almadığı, bu nedenle yapılan fazla çalışmaların hangi hizmetlerde, hangi zamanlarda ve ne kadar süre ile yapıldığının belgelendirilmesi ve belgelerin incelenerek fiilen fazla çalışma yapan memurların belirlenmesi ve kamu zararının yeniden tespitinin gerektiği,
belirtilerek tazmin hükmünün bozulmasına ve yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Dairemize havale edilen dosyalar ve konuya ilişkin Denetçi tarafından düzenlenen … tarihli ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü,
Memur personele ödenecek fazla çalışma ücretine ilişkin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 178’inci maddesinde,
“A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışıma saatleri dışında,
Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince),
Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.
Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir
B) (İptal: Ana. Mahkemesinin 14/2/1997tarih ve E: 1997/20, K: 1997/32 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme: 3/4/1998 - 4359/4)
Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.
Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.
...”
hükmü yer almaktadır.
15 Ağustos 2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinde ise, “Ek ders ve fazla çalışma ücretleri ile huzur hakkı ve toplantı ücretleri, konferans ücretleri ve diğer ek çalışma ücretlerinin ödenmesinde, çeşitli ödemeler bordrosu ile birlikte duruma göre aşağıdaki belgeler ödeme belgesine eklenir.
a) …
b) Fazla çalışma ücretlerinin ödenmesinde,
1) Saat başına ödenecek fazla çalışma ücretini gösterir onay,
2) Fazla çalışma yapan personel ile çalışılan gün ve süreleri gösterir çizelge.”
ifadesine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlara günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti ödenebilmesi, salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması veya fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanunu’na tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması hallerine münhasırdır. Bu şekilde yapılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret ise Bakanlar Kurulu tarafından belirlenebilecektir. Söz konusu fazla çalışma ücretlerinin ödeneceği ödeme emri belgesinin ekleri arasında ise, fazla çalışmayı gösteren pursantaj tablolarının ve fazla çalışma ücretini gösterir onayların bulunması gerekmektedir.
Sorgu konusu olayda, … Müdürlüğünde 29.12.2014 tarihli ve 2014/7132 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2014 yılı için toplam … saat fazla mesai yaptırılmasının onaylandığı görülmektedir. Ayrıca sorumluların savunmalarından fazla mesai yapan memur personelin 7/24 esasına göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel olduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi personel ile birlikte çalışılarak günün en az 18 saatinde toplu ulaşım hizmeti ve 00:00-06:00 saatleri arasında ise ana hatlarda baykuş seferleri denilen ulaşım hizmetleri verdiği, … Müdürlüğün hizmet binasının bulunduğu yerin aynı zamanda otobüslerin bakım, onarım, temizlik ve yakıt ikmali yapıldığı ağır bakım tesislerinin bulunduğu … Mahallesi yerleşkesinde olduğu, etrafının … ilçe belediyelerinin şantiyeleri ile çevrili olduğu, … Müdürlüğün hizmet binasındaki idari personel ile atölyelerdeki teknik personelin aynı ortamda çalıştığı, İdarenin söz konusu görevi 11 farklı hizmet binası, 4 farklı bölgede yer alan ambarları, araç bakım-onarım işlemlerinin gerçekleştiği 5 atölyesi, 4 garajı, çeşitli ulaşım modlarına entegre aktarma merkezleri, 7969 adet durağı, 158 adet hizmet aracı ile 1412 adet otobüsten oluşan filosu aracılığıyla, 7/24 çalışma esasına göre kesintisiz ve sürekli şekilde yerine getirdiği anlaşılmaktadır. Savunmalara ek olarak gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde ise, bahse konu çalışma programı içinde fiilen fazla mesai yapan personele ait pursantajların ödeme emri belgelerine eklenmiş olduğu görülmektedir.
Bu itibarla, … Müdürlüğünde görev yapan memurlara fazla mesai ücreti ödenmesinin yasal dayanağının bulunması ve konuya ilişkin olarak …tarihli ve … sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de fazla mesai ödenmesinin onaylanması, ayrıca sorguya konu edilen fazla mesai ödemelerinin pursantajlarda yer alması gerekçeleriyle yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı görülerek konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.