Sosyal denge Sözleşmesi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
…………… Belediyesi ile …………………. Sendikası arasında imzalanan Toplu Sözleşme ile meclis üyeleri arasından görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcısına sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 2’nci maddesinde, “Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanır.” denilerek bu Kanun’un kapsama giren kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanacağı belirtildikten sonra “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde,
“Bu Kanunun uygulamasında,
a) (Değişik 4/4/2012-6289/3 md.) Kamu görevlisi: Bu Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kadro ve pozisyonlarında istihdam edilenlerden işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerini
…
ifade eder.”
denilerek Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kadro veya pozisyonlarında işçi statüsü dışında istihdam edilenlerin kamu görevlisi sayılacağı hükme bağlanmıştır.
6289 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 15’inci maddesinde de, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir.” denilmektedir.
…………….. Belediyesi ile …………… Sendikası arasında ………….. tarihinde imzalanan ve ……………-……………. tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin “Mali Haklar” başlıklı Altıncı Bölümünde,
“Madde 21-İyileştirme Zammı
a) …………… üyesi çalışanlara almakta oldukları aylıklarına ilave olarak her ayın 15’inde 657 sayılı Devlet Memuruna aylık net ………… TL (…………… TL) iyileştirme zammı ödenir.
b) …………… üyesi sözleşmeli olarak çalışan personele her ayın 15’inde aylık net …………… TL (…………… TL) iyileştirme zammı ödenir.
Madde 22- İkramiye ve Sosyal Haklar
a) Ramazan Bayramında net ……………. TL (……….. TL) ve Kurban Bayramında net ………….. TL (……….. TL)ödeme yapılır.
…
c) Meclis üyesi iken Başkan Yardımcılığı görevine getirilenler Başkan Yardımcılığı görevinde kaldıkları süre boyunca sözleşme hükümlerinden faydalanırlar.
Toplu sözleşmeye bağlı olarak verilen ikramiyeler ve diğer sosyal yardımlar, yapıldığı tarihte, çalışan ve yeni atanan tüm personele, çalıştığı gün sayısına bakılmaksızın verilir.
Madde 23-Sözleşmenin Kapsamı
a) Tarafların ihtiyaç duymalar halinde karşılıklı mutabakat metni ile mevcut sözleşmenin hak ve kapsamını daraltmadan yeni sözleşme veya protokol düzenleyebilirler.
b) İşbu sözleşme ………….. tarihinde başlar, ………….. tarihinde biter.
c)Her yıl iyileştirme zammı hükümet ile sendikalar arasında yapılacak TİS ve mevzuat hükümleri doğrultusunda artırılır.” ,
denilmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, sosyal denge tazminatının, ancak belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilenlere ödenebilmesi mümkündür.
Oysa meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcıları belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilmemektedir. Bu kişiler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17 ve 37’nci maddelerinde belirtildiği üzere Kanun’da belirtilen esas ve usullere göre seçilen kimselerdir.
Öte yandan, 5393 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin birinci fıkrasında da, “Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke ve standartlar çerçevesinde belediye meclisi kararıyla belirlenir” denilerek norm kadro ilke ve standartlarını belirleme konusunda İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının yetkili olduğu belirtildikten sonra yedinci fıkrasında,“Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın, belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.” denilerek norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın belediye meclis üyeleri arasında belediye başkan yardımcılığına görevlendirme yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükümden de belediye meclis üyeleri arasında belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenlerin norm kadro ile herhangi bir bağının olmadığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, Belediye adına sözleşme imzalayan Belediye Başkanı ………… ile Başkan Yardımcıları ……………… ve …………..’ün imzalanan sözleşmede, 4688 sayılı Kanun ile Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmeye aykırı hükümler olmasından dolayı gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile birlikte sorumlulukları bulunmaktadır.
Ayrıca, sorumluların savunmalarında, 5393 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan sözleşmeli personele “her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez.” hükmüne istinaden sosyal denge tazminatı ödenmemesinin gerektiği ifade edilmişse de,
375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde yer alan, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü ile Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin “Toplu Sözleşme” başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine,4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” hükmü nazarı itibara alındığında sözleşmeli personele sosyal denge tazminatı ödemesi yapılabileceğine ilişkin düzenleme bulunduğu görülmektedir. Buna karşın, meclis üyesi arasından görevlendirilen başkan yardımcısına sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, diğer bir Kanun maddesi ve Toplu Sözleşme ile belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödemesi yapılacağına ilişkin düzenleme olması nedeniyle belediyenin kadro ve “pozisyon”larında istihdam edilen sözleşmeli personele sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkündür.
Açıklanan gerekçelerle, Belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilmeyen Belediye Başkan Yardımcısına yukarıda zikredilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda …………….. TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla, ………. Belediyesi ile ……………. arasında imzalanan Toplu Sözleşme ile meclis üyeleri arasından görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcısı ……………..’a sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan kamu zararı tutarı ……………. TL’nin,
…………… TL’sinin Harcama Yetkilisi …………….. ve Gerçekleştirme Görevlisi …………… ile Diğer Sorumlular ……………… ve ……………. ile ………………’e,
…………… TL’sinin Harcama Yetkilisi …………….. ve Gerçekleştirme Görevlisi …………… ile Diğer Sorumlular ……………… ve ……………. ile ………………’e,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye ……………….. ve Üye ……………..’ın karşı oy gerekçesi,
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) bendinde kamu görevlisi, “Bu Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kadro veya pozisyonlarında istihdam edilenlerden işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerini” ifade edeceği belirtilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde ise belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ilişkin hüküm bulunmaktadır.
……………. Belediyesi ile ………….. arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinin 22’nci maddesinin (c) bendinde başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödemesi yapılacağına ilişkin hüküm bulunmaktadır.
Meclis üyesi başkan yardımcıları memur olmamakla birlikte kamu görevlisidir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde sosyal denge tazminatının belediyelerde çalışan kamu görevlilerine ödeneceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Bu itibarla, belediye başkan yardımcılarına da sosyal denge tazminatı ödemesi yapılabileceğinden, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.