Taşınmaz Devri
… tarihli ve … sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile “yapılacak işlem bulunmadığına” hükmedilen konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak numaralı İlamının 1’inci maddesiyle verilen bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın 17’nci maddesiyle, Mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olup 2886 Devlet İhale Kanunu'na göre ihale yoluyla satışı yapılan gayrimenkullerden satış bedellerinin bazılarının alınmamasına, bazılarının ise eksik alınmasına rağmen, mülkiyet haklarının devredilmesi dolayısı ile …-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak,
Belediye Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilgililer hakkında yapılan soruşturma üzerine Belediye Başkanlığı tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulduğu ve Savcılık tarafından bu hususta ... sayılı Hazırlık Dosyası ile soruşturma açıldığı, İlama konu taşınmazlar ile ilgili olarak, çoğunluğunda muhatap kişi veya şirketlerden tahsilat yapılmışsa da, itiraz edenlere karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, gereken durumlarda da diğer mahkemelerde de tedbir kararları alındığı anlaşıldığından, konunun adli yargı mercilerine intikal ettiği görüldüğünden, adli yargılama sürecinin sonuçlanması (mahkûmiyet, beraat, para cezası veya diğer) ve konunun bu sonuçlara (sorumlu kamu görevlilerinin ceza alıp almamasına) göre Denetçi tarafından tekrar değerlendirildikten sonra karara bağlanmasının daha uygun olacağı kanaatine varılmış ve açıklanan gerekçelerle, adli yargı sürecinin sona ermesini takiben yapılacak yeniden değerlendirme sonrası düzenlenecek ek raporun Dairemize intikal ettirilmesine değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Daha sonra çıkarılan … tarih ve … sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle ise, söz konusu iddia ile ilgili olarak,
“…
… ada 2 parselle ilgili ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.04.2014 tarih ve … kararı hariç tahsilat yapılmadığı,
Lehe sonuçlanan bu davalarda tahsilata ilişkin (… ada 2 parsel hariç) herhangi bir belge gönderilmediği,
İcra takipleriyle ilgi olarak sadece takiplerin devam ettiği, tahsilata ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı ve belge gönderilmediği,
anlaşılmıştır.
… ada 2 parsele ilişkin ... Büyükşehir Belediyesinin açtığı tapu iptal ve tescil davasının, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.04.2014 tarih ve …. sayılı kararıyla belediye lehine sonuçlandığı,
… ada 2 parselle ilgili olarak davalı ile belediyeyi temsilen belediye başkanının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 313, 314 ve 315’inci maddeleri uyarınca sulh sözleşmesi imzalandığı, ihale satış bedeli olan …-TL’nin ferileriyle birlikte … TL olarak tahsil edildiği,
görülmektedir.
… ada 1 parsel’ deki gayrimenkulün, … No.lu Konut ile … No.lu konutların satış ve devir işlemlerinden kaynaklanan herhangi bir kamu zararının oluşmadığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, … Ada 2 parselin, … TL bedelinden … TL’si tahsil edilmişse de, söz konusu taşınmazın mülkiyeti … TL tutar tahsil edilmeden … adlı şahsa devredilmişti.
Bununla birlikte, … ada 2 parsele ilişkin olarak tahsil edilen … TL, kalan ve daha sonra tahsil edilen … TL için ilişilecek bir husus kalmadığına,
Tahsil edilen bu tutarlar dışında, başka bir tahsilat işlemine ilişkin bilgi ve belge gönderilmemiş olup, henüz tahsil edilmeyen … TL,
Ayrıca, … konutun …e …TL’sinin alınmadan devri, … konutun…’ e … TL’sinin alınmadan devri nedeniyle oluşan toplam … TL,
… konutun … ’e … TL’nin tahsil edilmeden devri dolayısıyla oluşan ancak, (daha önce) tahsil edilen … TL’si dışında kalan … TL,
Toplam …-TL ile ilgili icra takip ve tahsilatlarına ilişkin belgelerin gönderilmesine kadar hüküm dışı kararının devamına”
karar verilmişti.
Bu Ek İlamdan sonra çıkarılan … tarihli ve … sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle de aynen,
“Denetçi sorgusuna konu edilen …-TL kamu zararının …-TL’sinin faizi ile birlikte …-TL olarak tahsil edildiğinin söz konusu sorgu üzerine yapılan savunmalarla bildirildiği ve bu tahsilatın yargılamaya esas rapora alındığı, ancak yapılan yargılama sonucunda düzenlenen … tarih ve … sayılı asıl İlamda bu tahsilat değerlendirilmeden konun bir bütün olarak hüküm dışı bırakıldığı, daha sonra düzenlenen … tarih ve … sayılı Ek İlamla da bu tahsilat asıl İlamda değerlendirilmiş gibi hüküm kurularak, sadece sonradan bildirilen …-TL tutarındaki tahsilat ile asıl İlamda değerlendirilmeyen …-TL tahsilattan sonra geriye kalan tahsil edilmeyen kamu zararı tutarı …-TL’ye ilişkin olarak hüküm dışı kararının devamına karar verildiği görülmüştür.
Bunun üzerine yapılan müzakere sonucunda söz konusu asıl İlamda değerlendirilmeyen …-TL tutarındaki tahsilatın bu yargılamada değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldıktan sonra dosya kapsamında, Ek İlamla hüküm dışı kararı devamına karar verilen …-TL’nin …-TL’sinin …. tarih ve … işlem dekontla tahsil edildiği, geriye kalan ….-TL’ye ilişkin olarak ise Hukuk Mahkemelerinde açılan davaların lehe sonuçlandığı ve bunlarla ilgili olarak ilamlı icra takiplerinin başlatıldığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, asıl sorgu ile sorgu konusu edilen toplam …-TL’nin …-TL’si tahsil edildiği, geriye kalan …-TL’si ile ilgili olarak da ilamlı icra takibi başlatıldığı anlaşıldığından, … tarih ve … ilamın …’nci maddesiyle karar verilen hüküm dışı kararı ile … tarih ve … sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle devamına karar verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve tahsil edilen …-TL’nin … tarih ve … sayılı Ek ilamla hakkında hüküm kurulan …-TL’sinden geriye kalan …-TL için ilişilecek husus kalmadığına, ilamlı icra takibi devam eden …-TL’si için ise yapılacak işlem bulunmadığına,”
karar verilmişti.
Sözü edilen … sayılı Ek İlamda yer alan “Yapılacak İşlem Bulunmadığına” hükmüne karşı Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurul, … tarihli ve … tutanak sayılı İlamının 1’inci maddesiyle, mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olup 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre ihale yoluyla satışı yapılan gayrimenkullerden bazılarının satış bedellerinin alınmamasına, bazılarının ise eksik alınmasına rağmen, mülkiyet haklarının ilgililer adına devredilmesi neticesinde kamu kaynağında eksilmeye neden olunarak kamu zararına sebebiyet verildiği, bunlar için ilamlı icra takibinin yapıldığı gerekçesiyle yapılacak işlem bulunmadığına hükmünün verilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu hususta kasıt, kusur veya ihmali olan kamu görevlilerinin tespit edilerek kamu zararının tazminine hükmedilmesinin gerektiği belirtilerek, … TL’ye ilişkin olarak 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesine göre sorumlu kamu görevlileri ile kamu zararı arasında illiyet bağı kurularak yeniden hüküm verilmesi için verilen hükmü bozarak dosyanın Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.
Sorumlulardan … tarafından aynı hükme karşı Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine ise anılan Kurul, … tarihli ve … tutanak sayılı İlamının 1’inci maddesiyle, söz konusu hüküm Gerçekleştirme Görevlisi …’in temyiz başvurusu üzerine düzenlenen … tarihli ve … tutanak sayılı İlamıyla bozulduğundan Kurulca yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olan bahse konu dosyanın gereği yapılmak üzere bozma kararı verilen dosya ile birleştirilerek Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararlarına istinaden Dairemize havale edilen söz konusu dosyaların konuya ilişkin olarak yazılan 25.09.2019 tarihli Ek Raporla birlikte incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü:
Mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olup 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre ihale yoluyla satışı yapılan gayrimenkullerden bazılarının satış bedellerinin alınmamasına, bazılarının ise eksik alınmasına rağmen, mülkiyet haklarının ilgililer adına devredilmesi neticesinde kamu kaynağında eksilmeye neden olunarak kamu zararına sebebiyet verilmişse de, dosya kapsamında tahsil edilmeyen …-TL’ye ilişkin olarak idare tarafından Hukuk Mahkemelerinde dava açıldığı, açılan davaların lehe sonuçlandığı ve bunlarla ilgili olarak ilamlı icra takiplerinin başlatıldığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar Temyiz Kurulunun anılan İlamında, oluşan kamu zararı ile ilgili olarak ilamlı icra takibinin başlatıldığı gerekçesiyle yapılacak işlem bulunmadığına karar verilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu kamu zararının neden olan kamu görevlilerinden tazminine karar verilmesi gerektiği belirtilmişse de, yukarıda da belirtildiği üzere söz konusu kamu zararının tahsili için idare tarafından alacak davaları açılmış, açılan bu davalar idare lehine sonuçlanmış ve bunlarla ilgili olarak da ilamlı icra takibi başlatılmıştır. Diğer bir ifadeyle söz konusu kamu zararı ile ilgili olarak adli mahkemelerce de tazmin kararı verilmiş ve bu kararların infazı için gerekli işlemler yapılmaya başlanmıştır. Bu nedenle ayrıca sorumlulara sorumluluk yüklemeye gerek kalmadığı değerlendirilmektedir.
Açıklanan gerekçelerle, Dairemizce verilen ilk kararda ısrar edilmesi gerektiği sonucuna varılarak, mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olup 2886 Devlet İhale Kanunu'na göre ihale yoluyla satışı yapılan gayrimenkullerden satış bedellerinin bazılarının alınmamasına, bazılarının ise eksik alınmasına rağmen, mülkiyet haklarının devredilmesi sonucu oluşan ve henüz tahsil edilmeyen hakkında ilamlı icra takibi devam eden …-TL ile ilgili olarak yapılacak işlem bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Karşı Oy
Daire Başkanı …’ın karşı oy gerekçesi:
Mülkiyeti ... Büyükşehir Belediyesine ait olup 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre ihale yoluyla satışı yapılan gayrimenkullerden bazılarının satış bedellerinin alınmamasına, bazılarının ise eksik alınmasına rağmen, mülkiyet haklarının ilgililer adına devredilmesi neticesinde kamu kaynağında eksilmeye neden olunarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Temyiz Kurulunun anılan İlamında da belirtildiği üzere oluşan ve henüz tahsil edilmeyen kamu zararı ile ilgili olarak ilamlı icra takibinin yapıldığı gerekçesiyle yapılacak işlem bulunmadığına hükmünün verilmesi mevzuata aykırıdır. Çünkü ilamlı icra takibinin yapılması kamu zararının tahsil edildiği anlamına gelmez.
Bu nedenle, bahse konu olayda oluşan ve henüz tahsil edilmeyen kamu zararı tutarı …-TL’nin sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
Konuyla ilgili olarak adli mahkemelerce de tazmin kararı verilmiş olması ve bu kararların infazı için gerekli işlemlerin yapılmaya başlanması dolayısıyla sorumlulara ayrıca sorumluluk yüklemeye gerek kalmadığı yönündeki çoğunluk görüşüne katılmakla birlikte,
Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları ekinde yer alan “31 Örnek Numaralı İlamların Düzenlenmesine İlişkin Açıklamalar” Başlıklı Formun 4’üncü fıkrasında,
“Yargılama sonucunda verilen kararların niteliğine göre hüküm fıkraları aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a) Tazmin kararı verilmesi halinde,
…. sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularından müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle/oyçokluğuyla,
Kamu Zararı Tablosu
(gerek görülürse)
b) Tahsil edilmek suretiyle ilişiği giderilen hususlar hakkında,
… TL … kamu zararı aşağıdaki tabloda tarih ve sayıları yazılı makbuzlarla tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle/oyçokluğuyla,
Tahsilât Tablosu
(gerek görülürse)
c) Yersiz tahsil edilen miktarın iadesi hakkında,
Yersiz tahsil edilen ve aşağıda ayrıntısı gösterilen tutarların ahizlerine iadesine oybirliğiyle/oyçokluğuyla,
Yersiz Tahsilâtın İadesi Tablosu
(gerek görülürse)
ç) Mevzuatına uygun olduğu anlaşılan hesap ve işlemler hakkında,
Mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle/oyçokluğuyla,
d) Kamu zararı oluşmayan hesap ve işlemler hakkında,
Kamu zararı oluşmayan ... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle/oyçokluğuyla,
e) Hesap ve işlemlerin hüküm dışı bırakılması hususunda,
... TL’lik işlemin hüküm dışı bırakılmasına oybirliğiyle/oyçokluğuyla,”
denilerek yargılama sonucunda verilen kararların niteliğine göre hüküm fıkralarının nasıl düzenleneceği sayma suretiyle belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere söz konusu Esaslar’da hüküm fıkrasının “yapılacak işlem bulunmadığına” şeklinde düzenlenmesi ön görülmemiştir. Esaslar’daki bahse konu hüküm ve kararın mahiyeti dikkate alındığında hüküm fıkrasının “kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığına” şeklinde düzenlenmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.