Fiyat Farkının Hatalı Hesaplanması
…. A.Ş. yükleniminde bulunan “2018 yılında Belediye Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 2 Adet Servis Kiralanması Hizmet Alımı İşi” ile ilgili hakedişlerde “ÜFE Genel” (Yİ-ÜFE) sütunundaki sayılar esas alınarak fiyat farkı hesaplanmadığı görülmüştür.
Söz konusu işe ait Sözleşmenin “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14.2 ve 14.3 maddesinde aynen,
“14.2 Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. Yürürlükte bulunan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara Göre, bu ihalede 3. Kısımda yer alan 2 adet Personel Servis Otobüsü kiralanması iş kaleminde fiyat farkı hesaplanacaktır.
14.3 sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.”
denilmektedir. Benzer hüküm İdari Şartnamenin 46’ncı maddesinde de bulunmaktadır.
“4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde,
“…
c) Diğer hizmet alımlarında,
F = An x B x ( Pn-1)
İn Yn Gn Mn
Pn = [a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c ——]
İo Yo Go Mo
(2) Formüllerde yer alan,
a) F: Fiyat farkını (TL),
b) B: 0,90 sabit katsayısını,
c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte, birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,
e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
g) b2: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
ğ) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
…
ifade eder.
(3) Ağırlık oranlarına ilişkin katsayılar, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde belirlenen a1, a2, b1, b2 ve c katsayıları toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenir ve ihale dokümanında gösterilir. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır.
(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den,
a) İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,
b) Yo, Yn: Katı ve sıvı yakıtlar için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun 23 numaralı “Kok Kömürü ve Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri”,
231 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 232 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,
c) Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,
ç) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun 29 numaralı “Makine ve Teçhizat b.y.s.”, 291 numaralı “Uçak, Motorlu Taşıt ve Motosiklet Motorları Hariç Olmak Üzere Mekanik Güç Kullanımı ve Üretimi İçin Makineler”, 292 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 293 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 295 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayıyı,
ifade eder.” ,
denilmektedir.
Görüldüğü üzere üçüncü fıkrada, ağırlık oranlarına ilişkin katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde a1, a2, b1, b2 ve c katsayıları toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce belirlenip ihale dokümanında gösterileceği belirtilmiştir.
Esasların “Endeks veya fiyat belirlenmeyen hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 10’uncu maddesinde ise, ihale dokümanında fiyat farkı verileceği öngörülmesine rağmen idare tarafından sabit katsayılar ile endekslerin belirlenmediği durumlarda, temel endeks ve güncel endeks olarak, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “ÜFE Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanacağı belirtilmiştir.
Söz konusu işte, ihale dokümanında fiyat farkı verileceği öngörülmesine rağmen idare tarafından sabit katsayılar ve endeksler belirlenmediği için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan “ÜFE Genel” (Yİ-ÜFE) sütunundaki sayılar esas alınarak fiyat farkı hesaplanması gerekmektedir.
Açıklanan hükümlere rağmen fiyat farkı hesaplamalarında, ihale dokümanında belirlenmediği halde a1 katsayısı 0,30, a2 katsayısı 0,70 olarak esas alınarak akaryakıt temel (Yo) ve güncel endekslerine göre fiyat farkı hesaplanmıştır. Fiyat farkının bu şekilde hesaplanması Esasların yukarıda anılan hükümlerine, dolayısıyla işin idari şartnamesi ve sözleşmesine aykırıdır. TÜİK “ÜFE Genel” (Yİ-ÜFE) sütunundaki sayılar esas alınarak fiyat farkı hesaplanması gerekirken hesaplanmaması sonucu ….TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı …. TL ahizi …. A.Ş’nin alacağından …. tarih ve …. no’lu Muhasebe İşlem Fişiyle tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.