Hakediş
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve sorumluların sözlü savunmalarının dinlenmesi sonucunda,
“… İkmal İnşaat Yaptırılması İşi”nde,
A) Her ne kadar Denetçi tarafından, ihaledeki ekonomik olarak en avantajlı teklifin yalnızca fiyat dışı unsurlara göre belirlendiği ve bu nedenle ihalenin parasal olarak en düşük teklifi veren firma üzerinde kalmaması nedeniyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
Ekonomik olarak en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyatın yanı sıra, fiyat dışı unsurların da kullanılabileceği yönündeki düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesine 5812 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesiyle getirilmiş olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ihalelerin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde,
“37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.” denilmektedir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ihale işlem dosyası” başlıklı 21’inci maddesinin (c) bendinde, “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemenin gerekçelerinin yer aldığı açıklama belgesi”nin ihale işlem dosyası arasında yer alacağı düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61’inci maddesinde,“ (1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir.”
“Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme “ başlıklı 62’inci maddesinde ise,
“(1)İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.
(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.
(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez.
(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.”
hükümleri yer almaktadır.
Anılan hükümler uyarınca, ihalelerde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyat dışı unsurların kullanılması mümkündür. Madde hükmünde, kullanılabilecek olan fiyat dışı unsurlara çeşitli örnekler verilmiş olup, fiyat dışı unsurlar madde hükmünde sayılanlarla sınırlandırılmamış, işin özelliğine göre belirlenecek başka fiyat dışı unsurlara göre de değerlendirme yapılabileceği ifade edilmiştir. Bu çerçevede, yapılacak işin özelliğine göre, fiyat dışı unsurların belirlenmesi idarenin takdirindedir.
Sorgu konusu olayda, idare tarafından belirlenen fiyat dışı unsurlar, yapılacak olan imalat kalemlerine göre sınıflandırılmış olup, her bir imalat sınıfı için pursantaj oranı çarpımının idarece belirlenmiş olan belli bir parasal tutar aralığında kalması öngörülmüştür. Bu itibarla, fiyat dışı unsurları ihalenin özelliği çerçevesinde belirleme yetkisine sahip olan idarenin kanunda örnek olarak sayılan fiyat dışı unsurlar dışında kalan bir takım unsurları seçerek bunları kullanmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.
4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesinde yapılan değişikliğin gerekçesi ise “ 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesine ilişkin olarak mevcut uygulamadan farklı şekilde, en düşük fiyatın esas alınması veya fi¬yatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleme yapılması hususunda idarelere takdir yetkisi verilmektedir. Böylece işin niteliğine ve idarenin ihtiyacına göre kaliteli mal, hizmet veya yapım işlerinin temini amaçlanmaktadır.” şeklinde açıklanmıştır.
Ekonomik olarak en avantajlı teklifin yalnızca en düşük fiyat esasına göre belirlendiği durumlarda işin tamamlanmaması veya yapılan işin belirli kalite standartlarından yoksun olması gibi idare kaynaklarının verimli kullanılamamasına neden olan durumların yanı sıra, yüklenicilerin ekonomik sıkıntıya düşmesi veya yasal yükümlülüklerini yerine getirememesi gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu bakımdan, ekonomik açıdan en uygun teklifin tespit edilmesinde yalnızca fiyat esası yerine işin kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak üzere fiyat dışı unsurların da dahil olduğu bir değerleme sistemi oluşturulmuştur. Böylelikle, yalnızca fiyat esası çerçevesinde yapılan değerlendirmelerin olumsuz etkilerinin azaltılması amaçlanmıştır.
Öte yandan, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61’inci maddesinde, ekonomik olarak en avantajlı teklifin belirlenmesinde yalnızca fiyat esasının ya da fiyatın yanı sıra fiyat dışı unsurların kullanılabileceği düzenlenmiş olup, fiyat dışı unsurların ekonomik olarak en avantajlı teklifin belirlenmesinde tek başına kullanılamayacağı anlaşılmaktadır. Sorgu konusu ihalede ise, her ne kadar yalnızca fiyat dışı unsurlara göre değerlendirme yapılmış gibi görünse de belirlenen fiyat dışı unsurların özelliği gereği, fiyat esasının da dikkate alınmış olduğu görülmektedir. Şöyle ki, belirlenen fiyat dışı unsurlar pursantaj oranlarının çarpımı sonucu bulunacak olan rakamın parasal olarak belli bir tutar aralığı içerisinde olmasını öngörmektedir. Dolayısı ile zaten fiyat dışı unsurların uygulanması sonucu belirlenen parasal tutar aralığının üzerinde olan teklifler, tekliflerin yüksek olması sebebi ile puan alamayacaktır. Söz konusu parasal tutar aralığının altında kalan teklifler ise, yine puan alamayacak olup, bu durum ise idarenin işin yapımda dikkate aldığı esaslara ilişkin takdiri doğrultusunda ortaya çıkmaktadır. Zira, madde gerekçesinde de açıklandığı üzere, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin değerlendirilmesinde, fiyat dışı unsurlara da yer verilmesi konusundaki düzenleme, işin niteliğine ve idarenin ihtiyacına göre, kaynakların verimli kullanılması ilkesi çerçevesinde mal, hizmet alımı veya yapım işlerinin idarenin takdiri doğrultusunda gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır.
Kaldı ki, denetçi tarafından yapılan kamu zararı hesabı, ihalenin yüklenicisi olan firmanın teklifi ile fiyat esasına göre en düşük teklifi veren isteklinin teklifi arasındaki fark olarak hesaplanmıştır. Ancak, bu hesaplama, ihalenin yalnızca fiyat esasına göre sonuçlandırılması varsayımına dayanmaktadır. Fiyat dışı unsurların, fiyat esası ile birlikte kullanılması durumunda ihalenin mutlaka parasal olarak en düşük teklifi veren isteklide kalacağı kanaatine nasıl varıldığı da anlaşılamamıştır. Bu çerçevede, yapılan kamu zararı hesaplamasının da hukuki zemininin net olarak ortaya konulmadığı değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığından, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Her ne kadar Denetçi tarafından proje değişikliği sonucu yapılması istenen yeni iş kalemlerine ait tutarların 2018 yılı birim fiyatları üzerinden, yapımından vazgeçilen veya azaltılan iş kalemlerinin ise 2017 yılı birim fiyatları üzerinden hesaplandığı ve bu suretle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
İdareler, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında belirtilen şartların bulunması durumunda sözleşmeye esas uygulama projelerinde değişiklik yapma hakkına sahiptirler.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlığı altında iş artışlarında sözleşmesinde bulunmayan işlerin birim fiyatlarının hangi yöntem ile belirleneceği ayrıntılı bir biçimde açıklanmakta olup bahse konu maddede,
“(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.
…...” hükümlerine yer verilmiştir.
8.09.2019 tarih ve 30856 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapilmasina Dair Yönetmelik’in 22’inci maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasına “Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir.” ifadesi eklenmek suretiyle eksilen imalat kalemleri için de YİGŞ’in 22’nci maddesine göre işlem yapılacağı düzenlenmiş olsa da, sorgu konusu işe ait yeni birim fiyat olurlarının 22.5.2018 tarihinde alındığı göz önünde bulundurulduğunda, söz konuşu tarih itibari ile sözleşmede birim fiyatı yer almayan eksilen imalatlar için yeni birim fiyatların nasıl belirleneceğine dair açık bir mevzuat hükmünün yer almadığı görülmektedir.
Bu konuda, Yüksek Fen Kurulunun 20.06.2012 tarihli 2012/40 sayılı kararında, “Kumlama ve antipas boya imalatlarının, yüklenici tarafından tekniğine uygun olarak yapılmış ise, bunlara ilişkin bedelin düşülmesinin uygun olmayacağına, ancak yapılmamış ise, bunlara ilişkin birim fiyatların sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesini kıyasen kullanmak suretiyle tespit edilmesi ve buradan hareketle bulunacak bedelin sözleşme bedelinden düşülmesinin yerinde olacağına, …..” ifadelerine yer verilmiştir.
Aynı husus Yüksek Fen Kurulunun 22.01.2014 tarih ve 2014/10 sayılı kararında ve 09.01.2014 tarih ve 2014/04 sayılı diğer bir kararında yinelenmektedir. Bu çerçevede, Yüksek Fen Kurulunun, fiyatların belirlenmesinde usul ve yöntem paralelliği ilkesini benimsediği anlaşılmakta olup, buna göre, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işinde işin yürütümü sırasında idarenin gerekli görmesi ve ilgili mevzuatta aranan şartların sağlanması halinde ihaleye çıkılan uygulama projesinde yer alan bazı imalatlardan vazgeçilip yerlerine projesinde hiç olmayan yeni imalat kalemlerinin eklenmesi neticesinde gerek vazgeçilen gerekse de yerine yaptırılması öngörülen yeni imalat kalemlerinin bedellerinin tespit edilmesinde kullanılacak birim fiyatların YİGŞ 22’nci maddesinde belirlenen yöntem ile belirlenmesi gerekmektedir.
Sorumluların savunmalarından, proje değişikliği ile ilgili iş artış ve azalışlarında sözleşmesinde fiyatı bulunmayan iş kalemleri için Yapım Işleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde belirtildiği şekilde fiyat tespitlerinin yapıldığı, iş artış ve azalışlarında kullanılan birim fiyatların tamamında yüklenici ile birlikte uzlaşma sağlandığı ve idarece, sunulan uzlaşma tutanağında yer alan fiyatların iş kalemi ve iş grubu bazında düzenlendiği,
Bu çerçevede, gerek artan ve gerekse azalan imalatların fiyatları oluşturulurken, uygulama tarihi, karar tarihi, anlaşma tarihi, teklif tarihleri, yaklaşık maliyet tarihi, yaklaşık maliyet bedelleri, piyasa fiyatları, İdare rayiçleri, yüklenici faturaları ve diğer disiplinlerin bütün halinde kullanıldığı ve tüm fiyatlar için ayrı ayrı uzlaşma sağlandığı, her bir imalat kalemi bazında yüklenici ile varılan uzlaşmada yasal bir zorunluluk olmamasına ragmen idare lehine ayrıca ihale tenzilat oranı uygulandığı, birim fiyat hesabında öncelikle yüklenici firmanın bu imalatlara ilişkin yapmış olduğu piyasa araştırmaları ve var ise almış olduğu numunelerin faturalarının incelendiği, sonrasında ise yaklaşık maliyet hesabı sırasında İdare tarafından oluşturulan fiyatların incelendiği ve fiyat oluşumunda İdarenin zarara uğramaması ve yüklenicinin de rızasının olabileceği şekilde mutabakat sağlandığı, ayrıca yapıma ilave edilen ve yapımından vazgeçilen imalatların birim fiyat tespitlerinin aynı usul ile belirlendiği, böylelikle gerek artan ve gerekse azalan imalatların fiyatları oluşturulurken, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesine uygun hareket edilerek herhangi bir kamu zararına neden olunmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Proje değişikliği yapılarak yeşil alanlar sert zemine dönüştürüldüğü halde yeşil alandaki çim ve bitki dikimi ile ilgili bedellerin hesaplanarak hakedişten düşülmediği ve bu suretle kamu zararına neden olunduğunun iddiasına ilişkin olarak,
Yapım işleri Genel Şartnamesi'nin 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında, “İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. “Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.”
Şartname’nin 22’nci maddesinde ise, “12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
…”
hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan hükümler uyarınca, şartname ve sözleşmede yer alan hükümlere göre, projelerde değişiklik olduğunda yapılması gereken yeni iş kalemlerinde olduğu gibi, sözleşmede birim fiyatları bulunmayan ve yapımından vazgeçilen işlerin bedellerinin de, maddede belirtilen usullerle tespit edilip hesaplanarak yüklenicinin hakedişinden düşülmesi gerekmektedir.
Sorgu konusu edilen olayda projenin ilk halinde yeşil alan olarak düzenlenen bazı yerler sert zemine çevrilmiş olup, ilk projede yer alan bitki-çalı-ağaç gibi unsurlar proje dışında kalmıştır. Bu kapsamda, yapılan proje revizyonu ile, sert zeminin yapımı için “4 cm kalınlığında açık renkli traverten levha ile döşeme kaplaması yapılması (4*60*60cm) (honlu veya cilalı) açık renkli traverten levha ile döşeme kaplaması traverten kaplama işleri” birim fiyatı oluşturularak toplam 1426 m2’lik imalatın ve ek diğer imalatların bedeli hesaplanmış, ancak ihaleye esas peyzaj projesi ve teknik şartnamesine göre, yeşil alan teşkili için yapılması gereken bitki, işçilik, nakliye gibi iş kalemlerinin birim fiyatı bulunarak azalan imalat olarak hakkedişlere yansıtılmamıştır.
Öte yandan, sorumluların savunmalarından, proje değişikliğinin yapıldığı tarihte yüklenicinin bitki tohumlarını ve nebati toprak gübre karışımı toprağı satın almış ve şantiyeye getirmiş olduğu ve bu nedenle idare ile yüklenici arasında imzalanan ve savunma ekinde sunulan … tarihli tutanakla bitkilerin camii çevresine dikilmesi için belediyenin kontrol mühendislerince teslim alınarak dikim zamanına kadar park ve bahçeler serasında korumaya alındığı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede, idarece teslim alınan bitki ve diğer malzemelerin bedeli ödenmiş olup bitki ve malzeme bedelleri açısından 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında herhangi bir kamu zararının oluşmadığı, ancak yapımından vazgeçilen yeşil alan için gereken işçilik, nakliye gibi iş kalemlerinin birim fiyatı bulunarak azalan imalat olarak hakedişlerden minha edilmemesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu görülmüştür. Ancak, bahse konu kamu zararı tutarı olan …-TL’nin, …-TL’sini … Başkanlığına ait … tarih … seri nolu, …-TL’sini ise … tarih ve … seri nolu tahsilat makbuzları ile tahsil edilmiştir.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen …-TL’nin,
…-TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Kamu zararı olan …-TL’si ise tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
D) Her ne kadar Denetçi tarafından proje değişikliği şartları oluşmadığı halde proje değişikliğine gidildiği ve yerine yapılan imalatların piyasa fiyat araştırması ile bulunan yeni birim fiyatlar ile ödenmesi sonucunda kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında “İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.” denilerek proje değişikliği yapılması konusunda bir gereklilik ve ihtiyaç olup olmadığı yönünde idareye takdir yetkisi tanınmış olup “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde ise,
“1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir.
…” hükmü yer almaktadır.
Sorumluların savunmalarından, … Camii'nin proje revizyonu ile merkezi bir camii statüsü alması sonrasında proje müellifinden camii avlu mermerleri … mermeri kullanılması yönünde öneri geldiği, söz konusu mermerin … yöresi İslami kimliği ile ünlü … ilçesinin yöresel ve dayanıklılık açısından olarak oldukça sağlam olduğunun bilinmesi nedeniyle tercih edildiği ancak sözleşme ve eklerinde yer alan şartlarla istenilen … Bej mermerinin yapılmasının mümkün olmadığının teknik şartname ve idare tarafından yapılan piyasa araştırmaları ile tespit edildiği, bahçe duvarında kullanılması düşünülen … taşından küpeşte yapılması işi ile ilgili yüklenicinin ocaktan sahaya getirdiği taşların kullanılamayacak kadar kötü olması nedeniyle yerine görsel ve mimari açıdan eserin bütünlüğünü tamamlayacağı düşünülen yonu taşı kullanıldığı, sonuç olarak projenin, …il merkezinin mevcut en büyük camii ve külliyesi olması nedeniyle projenin önemine istinaden, eser ortaya çıktıkça teknik ve mimari görsel gerekçelerle revizyona gidildiği anlaşılmış olup yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.