Gecikme Cezası, Damga Vergisi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve sorumluların sözlü savunmalarının dinlenmesi sonucunda,
… Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki …-TL sözleşme bedelli “… 1. Kısım Onarım İnşaatı İşi”nde,
A) Her ne kadar Denetçi tarafından iş zamanında bitirilmediği halde gecikme cezasının noksan uygulanması suretiyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
Öncelikle, Denetçi tarafından yapılan kamu zararı hesabında gecikme cezasının … tarihi itibari ile 90 gün olarak hesaplandığı, bu çerçevede … nolu hakkedişten 46 günlük ceza kesilmesi gerektiği, kesilen 30 günlük tutar düşüldükten sonra kalan kısmın katma değer vergisi de dahil olacak biçimde kamu zararı olarak kabul edildiği anlaşılmakla birlikte, Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Geçici Kabul İtibar Tarihi” başlıklı 8’inci maddesinde,
“(1) Yüklenicinin, taahhüdündeki işi sözleşmesinde veya idare tarafından verilen en son süre uzatım kararında öngörülen iş bitim tarihinde tamamladığı yapı denetim görevlisi tarafından yapılan ön incelemede tespit edilmiş olması şartı ile, kabul komisyonunun iş yerine geç gitmesi ve kabul işlemini geç yapması halinde, kabul tutanağında itibar tarihi olarak işin fiilen bitmiş olduğu tarih gösterilir ve bu tarih, işin geçici kabul tarihi kabul edilir.” denilmekte olup savunma ekinde sunulan Geçici Kabul Tutanağından işin geçici kabulünün … olduğu görülmüştür. Bu itibarla, gecikme cezasının süre uzatımları dahil işin bitirilmesi gereken süre olan … tarihi ile geçici kabul itibar tarihi olan … tarihleri arasındaki 45 gün için hesaplanması gerekir.
Sorumluların savunmaları ve savunma eki belgelerin incelenmesi neticesinde, … 1. Kısım Onarım İnşaatı İşinin … tarihinde tamamlandığı ve … tarihi Geçici itibar tarihi kabul edilerek geçici kabulünün yapıldığı, verilen süre uzatımları ile birlikte işin tamamlanması gereken tarih olan … tarihine kadar tamamlanmaması nedeniyle, işin bitirildiği … tarihine kadar geçen süre için hesaplanan hesaplanan gecikme cezasına karşılık, Yüklenicinin 2 numaralı hakedişinden 15 günlük, 3 nolu hakedişten ise 30 günlük gecikme cezası kesildiği, böylelikle gecikme cezasının …-TL olarak hesap yılı içinde tahsil edilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar Denetçi tarafından işin kendisinin katma değer vergisine tabi olması durumunda, bu işe bağlı olarak ortaya çıkan gecikmelerden kaynaklanan cezaların da katma değer vergisine tabi olacağı gerekçesi ile gecikme cezalarına katma değer vergisi tahakkuk ettirilmesi gerektiğinin ifade edildiği görülmüşse de, Gelir İdaresi Başkanlığının 8/8/2011 tarih ve KDVK-60/2011-1 sayılı KDV Sirkülerinin “1.2. Tazminatlar” başlığında, “Herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığı olarak ortaya çıkmayan tazminat ve benzeri ödemeler prensip olarak KDV’nin konusuna girmemektedir.
Bu kapsamda, işin sözleşme şartlarına uygun yapılmaması, işin verilen süre içerisinde tamamlanmaması, sözleşmenin feshedilmesi gibi nedenlerle tazminat, cayma bedeli vb. adlarla yapılan cezai şart mahiyetindeki ödemeler herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığı olmadığından KDV’nin konusuna girmemektedir.
Buna göre,
(1) Belediye tarafından ihale edilip sözleşmeye bağlanan inşaat, onarım, malzeme ve hizmet alımı işlerinde yükleniciden kaynaklanan gecikmelerden dolayı yükleniciye gecikme cezası tahakkuk ettirilmesi durumunda sözleşme gereği yükleniciden gecikme cezası adı altında tahsil edilen bedel KDV’ye tabi olmayacaktır. Öte yandan, gecikme cezasının hakedişten kesilerek tahsil edilmesinin, belediyenin yükleniciye ödemesi gereken KDV tutarına etkisi bulunmamaktadır.” denilerek sorgu konusu gecikme cezasının mal teslimi veya hizmetin karşılığını teşkil etmemesi veya buna bağlı olarak ortaya çıkmaması nedeniyle KDV’ye konu olmayacağı açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen …-TL’nin,
…-TL’sinin hesap yılı içinde tahsil edilmiş olması nedeniyle, kalan …-TL’sine ilişkin olarak ise yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmaması nedeniyle konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Damga Vergisi
B) Her ne kadar Denetçi tarafından “… 1. Kısım Onarım İnşaatı İşi”nde süre uzatım kararı verildiği halde damga vergisi tahsil edilmemesi suretiyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisine tabidir.
Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.” hükmü yer almakta olup 2’nci maddesinde, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin damga vergisine tabi olacağı ifade edilmiştir.
Bahse konu Kanun’un 10’uncu maddesinde, damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas olacağı, belli para teriminin, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade edeceği hüküm altına alınmış olup Kanun’un 14’üncü maddesinde ise belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktarın aynı nispette vergiye tabi olacağı, mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nispette vergi alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanuna ekli (1) sayılı tablonun "I-Akitlerle ilgili kağıtlar" başlıklı bölümünün A/1 fıkrasında, mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelerin nispi damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, sözleşme sürelerinin, işte veya taahhütte belli bir artışı gerektirecek şekilde değişmesi halinde artan tutar üzerinden veya sözleşmedeki değişiklik sonucunda ortaya çıkacak artış hesap edilebiliyorsa hesaplanacak tutar üzerinden nispi damga vergisine tabi tutulması gerekmekte olup, süre uzatımının işte veya taahhütte artışa yol açmaması halinde düzenlenecek kağıt damga vergisine tabi olmayacaktır.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen olayda mevzuata aykırılık bulunmadığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.