Hakediş Ödemesi
…. Camii 2017/2018 yılları Restorasyonu (Uygulama) İşi’nde, sözleşmeye göre gerçekleştirilen “Döviz Kuru Farkı” ödemesinin hatalı yapıldığı görülmüştür.
Söz konusu restorasyon işine ait Sözleşmenin, “Sözleşmenin Türü ve Bedeli” başlıklı 6’ncı maddesinin 2’nci bendinde, “Türk Lirası üzerinden sözleşmesi yapılan yurtdışı işlerin,
a) Sözleşmesindeki işler için yer teslimi tarihi ile hakediş düzenleme tarihi arasında,
b) Sözleşmede bulunmayan işler için, uygulama işleri genel şartnamesinin 23. Maddesi yurtdışı işlerin fiyat tespitleri usuller çerçevesinde ihtiyarilik katsayısı uygulanarak bulunan birim fiyatın tespit tarihi ile hakkediş düzenleme tarihi arasında,
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası ABD Doları/Euro Efektif Satış Kur’unun artış göstermesi durumunda artış değeri ödeme tutarına aynen yansıtılarak ödeme yapılır.” denilmektedir.
Aynı zamanda, söz konusu Sözleşmenin, “Avans Verilmesi Şartları ve Miktarı” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca, taahhüdün ifası için gerekli ihzarat malzemesinin temini gibi işler için gerekli giderleri karşılamak üzere, sözleşme bedelinin %20 tutarında avans verileceği hüküm altına alınmış ve sonuçta idare tarafından yükleniciye …. TL tutarında avans ödemesi yapılmıştır.
İdare tarafından, hakediş tarihindeki Döviz Kuru (Euro), yer teslimi tarihindeki döviz kuruna bölünerek bir Döviz Kuru Çarpanı bulunmuş, bu çarpan ise Yapılan İşler Tutarında yer alan tutar ile çarpılarak ödenecek Döviz Kuru Farkı hesaplanmıştır. Yapılan İşler Tutarı ile Döviz Kuru Farkı toplanarak Tahakkuk Tutarı bulunmuştur. Bulunan Tahakkuk Tutarında ise avans mahsubu yapılmıştır.
Ancak, avans ödemesi yapılan işlerde, sözleşmede de ifade edildiği üzere, avans tutarı kadar imalat peşinen finanse edildiği için, avans tutarı üzerinden de yükleniciye Döviz Kuru Farkı vermemek bakımından, sözleşmedeki hükümlere göre her hakedişten mahsup edilecek avans tutarının o hakedişe ait Döviz Kuru Farkına esas matrahtan düşülerek Döviz Kuru Farkı hesabı yapılmalıdır. Aksi durumda, sözleşmenin başlangıcında verilen avans için de Döviz Kuru Farkı verilmesi gibi bir durumla karşılaşılacaktır.
İdare tarafından gerçekleştirilen Döviz Kuru hesabında ise Yapılan İşler Tutarından Avans Tutarı düşülmeden işlem yapılmıştır. Bu durumda yükleniciye peşinen verilen avans tutarı için de Döviz Kuru Farkı ödenmiş olmaktadır.
Sorumlular savunmalarında özetle, sözleşme ve eklerinde avans kesintisinin ne şekilde yapılacağı ile ilgili bir düzenleme bulunmadığını, bu sebeple sözleşme hükümlerine göre kamu zararı iddiasının yerinde olmadığını, avans verilirken Damga Vergisi kesintisi yapıldığını, yapılan işler tutarından avans mahsubu yapılması ve kalan miktara kur farkı uygulanması durumunda mükerrer Damga Vergisi kesintisi yapılmış olacağından, sorguya katılmadıklarını ifade etmişlerse de,
İşe ait Sözleşmenin “Avans verilmesi şartları ve Miktarları” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca, yükleniciye, sözleşme bedelinin %20’si oranında (…. TL) avans ödenmiştir. Avans kesintilerinin ise hangi oran ve/veya tutarda gerçekleştirileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. İşe ait hakedişlerde yer alan avans kesintilerine bakıldığında ise İdare tarafından, toplam ödemenin belli bir oranında avans mahsubu yapıldığı görülmüştür. Sözleşmenin imzalanmasını takiben yükleniciye avans verildiği göz önüne alınarak ödenecek Döviz Kuru Farkı, avans tutarı düşüldükten sonra belirlenmelidir. Aksi bir uygulama, sözleşmenin başlangıcında verilen avans için de Döviz Kuru Farkı verilmesine sebebiyet verecektir. Avans işlemi sonucu doğan Damga Vergisi ve Damga Vergisi mahsup işlemleri meri mevzuata göre gerçekleştirilmekte olup, avans tutarı düşülmeden Döviz Kuru Farkı ödemesi yapılmasına dayanak olarak gösterilemeyecektir.
Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca Döviz Kuru Farkı hesabında avans ödemelerinin dikkate alınmaması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi (…. Dai. Bşk.) …. ile (İnşaat Müh.) …. ve (Y. Mimar) ….’a,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi (…. Dai. Bşk.) …. ile (İnşaat Müh.) …., (Y. Mimar) …. ve (Elektrik Tekn.) ….’na,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.