Personel Ataması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Denetçi tarafından, ..... .....’ün mevzuata aykırı olarak şube müdürlüğüne atanması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68’inci maddesinin (B) bendinde, kurumların 1 ve 2’nci dereceli kadrolar için en az 10 yıl, 3 ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceği belirtilmiştir.
18.04.1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atanmalarında uygulanacağı, “Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar” başlıklı ikinci bölümünün “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5’inci maddesinde, Devlet memurlarının Müdür ve Şube Müdürlüğüne atanabilmesi için en az dört yıllık yükseköğrenim, şef kadrosuna atanabilmesi için en az iki yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği belirtilmiştir.
02.02.2000 tarih ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve atamanın yapıldığı yılda yürürlükte olan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları” başlıklı 5’inci maddesinde, Yönetim Hizmetleri Grubunun 1-İlçe özel idare müdürü, birlik müdürü, itfaiye müdürü, zabıta müdürü ile diğer unvanlı ve unvansız müdürler, 2-Zabıta müdür yardımcısı, itfaiye müdür yardımcısı ile diğer unvanlı ve unvansız müdür yardımcıları, 3-Muhasip, muhasebeci, başkatip, ayniyat saymanı, işletme saymanı, döner sermaye saymanı, şef, amir,” oluştuğu, 9’uncu maddesinin ilk cümlesinde, Eğitimini tamamlayanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca yaptırılacak sınava katılarak başarılı olmalarının şart olduğu, “Öğrenim düzeyi” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“Bu Yönetmeliğe tabi personelde öğretim düzeyi ile ilgili olarak,
a) Yazı işleri müdürlüğü, personel müdürlüğü, hesap işleri müdürlüğü, iktisat müdürlüğü, zabıta müdürlüğü, itfaiye müdürlüğü kadrolarına atanabilmek için kamu yönetimi, maliye, iktisat, işletme, iş idaresi ve benzeri sosyal ve
idari bilim dallarında en az dört yıllık yüksek öğrenim görmek veya bunlara denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilmiş yurt içi veya yurt dışı öğrenim kurumlarından mezun olmak,
c) Muhasip, muhasebeci, başkatip, ayniyat saymanı, işletme saymanı, döner sermaye saymanı, şef ve amirler için en az iki yıllık yüksek okul mezunu olmak,
e) Fen işleri, imar işleri ve harita, makine ve ikmal müdürlükleri için mühendislik ve mimarlık fakültelerinden birini bitirmiş olmak,
g) Diğer müdürlükler için en az dört yıllık yüksek öğrenimi bitirmiş olmak veya denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,”,
düzenlemeleri yapıldıktan sonra “Hizmete ilişkin özel şartlar” başlıklı 15’inci maddesinde ise hizmet süresi ile ilgili belirlemeler yapılmıştır. Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesinde ise, “İhtiyaç duyulan hallerde bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelden 18/4/1999 tarihinde görevde bulunanlar için bu Yönetmelikte öngörülen öğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyi esas alınabilir.” denilmiştir.
..... ..... ……….. tarihinde muhasip olarak ………. Belediyesinde göreve başlamış, ……… tarihinde .....................Belediyesi şef kadrosuna, ……. tarihinde 5’nci dereceli ………… Belediye Başkan yardımcılığına, ………. tarihinde emekli müktesebi 5/2 olan kişinin ……….. Belediye Başkan yardımcılığından .....................Belediyesindeki Çevre Koruma Daire Başkanlığındaki 3’üncü dereceli şube müdürlüğüne 657 sayılı Kanun’un 68/B ve 74’üncü maddesine atanmıştır. ..... ..... ……….. tarihinde liseyi, ………. tarihinde önlisansı (………. Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Sosyal Bilimler ve Davranış Bilimi) bitirmiştir.
05.02.2000 tarih ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve atamanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5’inci maddesinin Yönetim Hizmetleri Grubunda “Şube müdürü” sayılmış, Öğrenim Düzeyi başlıklı 14’üncü maddesinin (g) fıkrasında da, “Diğer müdürlükler için en az dört yıllık yükseköğrenimi bitirmiş olmak veya denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak” düzenlemesi yer almıştır. Yönetmeliğe göre kişinin müdürlüğe atanabilmesi için atama tarihinde en az dört yıllık okul mezunu olması gerekmektedir. Ancak, ilgilinin bu tarihte önlisans mezunu olduğu görülmüştür.
Dolayısıyla, mevzuata aykırı atama işleminin ………. tarihinde vukua geldiği anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Zamanaşımı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.
Hukuki uyuşmazlık konusu olan atama işlemi, 5018 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde değerlendirildiği takdirde, söz konusu işlemin yargılamaya esas rapora konu edildiği tarihte hesap yargısı bağlamında zamanaşımına uğradığı, ayrıca belediye ilgili makamınca gerçekleştirilen Rapora konu atama işlemi her ne kadar mevzuata uygun değilse de, ataması yapılan personel atandığı görevde yetkili ve sorumlu olarak fiilen çalışmış ve görevini yerine getirmiştir. Kendisine de bu hizmeti karşılığı olarak işgal ettiği kadroya tekabül eden ödemeler yapılmıştır.
Diğer taraftan doktrinde, mevzuata aykırı bir atamanın memur lehine kazanılmış bir hak doğurmayacağı aşikar olmakla beraber, bu işlemin bir çok tesir ve neticeler tevlit ettiği ve idarece mevzuata aykırı bir atama işleminin her zaman geri alınabileceğini kabul etmenin “istikrar ilkesiyle” bağdaştırılamayacağı, mevzuata aykırı atamadan sonra memur hakkında kanuna uygun müteaddit terfiler cereyan ettiği takdirde, idare tarafından kanunsuz terfiin geri alınmasının tecviz edilemeyeceği belirtilerek konuyla ilgili farklı içtihatlar bu yönde birleştirilmiştir. İstikrar ilkesi, bu karar çerçevesinde, olayların nitelik ve özellikleri de dikkate alınarak idari yargıda uygulanmaktadır. Yine yargı kararlarında sözü edilen “müteaddid terfiiler” ibaresinden en az iki derece terfiin yapılmış olmasının anlaşılmasının gerektiği, bunun da altı yıllık bir süreye karşılık geldiği vurgulanmaktadır. Ele alınan olayda ise ilgilinin 23.09.2005 tarihinde 5’inci dereceli ……….. Belediye Başkan Yardımcılığına, 24.10.2005 tarihinde ise .....................Belediyesindeki 3’üncü dereceli Şube Müdürlüğüne atandığı müşahede edilmiştir.
Burada hukuk düzenince korunan iki kurumdan bahsetmek yerinde olacaktır. Bu kavramlar kazanılmış hak ve müesses durum kavramlarıdır. Hukuki istikrar ilkesinin bir gereği olan müesses durum belirli bir sürenin geçmesinin ardından hukuk düzenince korunan bir kavramdır. Kazanılmış hak hukuka uygun bir işlemden doğarken, müesses durumun devreye girebilmesi için ilgili tasarrufun hukuka aykırı olması gerekir. Doktrinde hukuka aykırılığı söz konusu olmasına rağmen işlemin tesis edilmesinden uzun bir süre geçmişse iyiniyet ve idari istikrar ilkeleri ile birey lehine ortaya çıkan hukuki sonuçların korunması müesses durum kavramıyla açıklanır. Somut olayda mevzuata aykırı atamanın üzerinden 13 yıl gibi uzun bir sürenin geçmiş olması ve ilgilinin hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadığı anılan işlemde iyiniyetinin bulunduğu kabulü ile müesses durumun ortaya çıktı ve kişi lehine ortaya çıkan hukuki sonucun korunması gerektiği anlaşılmıştır.
Yapılan tüm bu açıklamalar muvacehesinde, ilgilinin hilesinin ve gerçek dışı beyanının neden olmadığı bu atama işleminde aradan 13 yıl geçtikten sonra yapılan ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirilmesi hukuki istikrar ve hakkaniyet ilkesi ile çatıştığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ……. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye ...... .......’nun karşı oy gerekçesi:
Mevzuat düzenlemelerine göre kişinin şube müdürlüğüne atanabilmesi için dört yıllık okul mezunu olması, belirli görevlerde belirli sürede bulunması ve yazılı sınavda başarılı olması gerekir. Kişinin Başkan yardımcılığına atanması görevde yükselme olarak değerlendirilemez. Başkan yardımcılığından müdürlüğe atanmada Yönetmelikte atanan şartları sağlaması gerekir.
..... ..... ………… tarihinde muhasip olarak …… Belediyesinde göreve başlamış, ………. tarihinde .....................Belediyesi şef kadrosuna, ………. tarihinde 5’nci dereceli ..... Belediye Başkan yardımcılığına, ……… tarihinde emekli müktesebi 5/2 olan kişinin ..... Belediye Başkan yardımcılığından .....................Belediyesindeki Çevre Koruma Daire Başkanlığındaki 3’üncü dereceli şube müdürlüğüne 657 sayılı Kanun’un 68/B ve 74’üncü maddesine atanmıştır. ..... ..... ……… tarihinde liseyi, ……… tarihinde önlisansı ………. Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Sosyal Bilimler ve Davranış Bilimi) bitirmiştir.
Şube müdürlüğüne atanan ..... ..... gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim gerekse de Yönetmelikte istenen en az dört yıllık yükseköğrenimi bitirmiş olmak şartını taşımamaktadır.
Belirtilen gerekçelerle, ..... .....’ün 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim ve gerekse de Yönetmelikte istenen öğrenim şartını taşımadığı halde mevzuata aykırı olarak atanması sonucu oluşan kamu zararı tutarı ……….. TL’nin sorumlularına ödettirilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.