Belediye Şirketi Kadrosuna Geçirilen İşçilere Yapılan Ödemeler
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunanların dinlenmesi sonucunda,
696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 24’üncü maddesi uyarınca mahalli idare şirketi kadrosuna geçirilen işçiler için yapılan hakediş ödemelerinde prime esas kazançtan istisna olan yemek istisnası işveren payının yükleniciye ödendiği görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, “Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.”,
İşveren Uygulama Tebliğinin “Kısmen Prime Tabi Tutulacak Kazançlar” başlıklı 7.7’nci maddesinde, “Sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin, işyerinde veya müştemilatında işveren tarafından yemek verilmemesi şartıyla, fiilen çalışılan gün sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için belirlenen günlük asgari ücretin % 6 sının, yemek verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarı, prime esas kazançların tespitinde dikkate alınmayacak, dolayısıyla bu tutardan prim kesilmeyecektir.”,
İl özel idareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan,
….
ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr,
dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30 maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:
a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.”
hükümleri yer almaktadır.
5510 sayılı Kanun’da yemek yardımının prime esas kazançtan istisna olduğu belirtildikten sonra İşveren Uygulama Tebliğinde yemek yardımının tamamının prime esas kazançtan istisna olmadığı, sadece 16 yaşından büyükler için belirlenen günlük asgari ücretin % 6’sının yemek verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarın prime esas kazançtan istisna olması gerektiği ifade edilmiştir. SGK matrahından düşülmesi gereken istisnaların düşüldükten sonra işveren payı hesaplanmalıdır. Aksi takdirde matrahtan istisna olan kısmın işveren payı ödenmiş olur.
Somut olayda, Belediye şirketine yapılan ödemelerde işçilerin SGK matrahlarından istisna olan yemek tutarının düşülmediği, böylelikle de istisna olan tutarın işveren payının hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Usul ve esaslarda şirkete yapılacak ödemenin yalnızca asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr olduğu düzenlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğine göre asgari işçilik maliyeti, prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarıdır. Asgari işçilik maliyeti hesabına işçiliğe bağlı bir ödeme olmayan yemek yardımı istisna tutarının eklenmesiyle istisna olan kısmın işveren payının yükleniciye ödenmesine neden olunmuştur. Bu durum şirkete asgari işçilik maliyeti üzerinden ödenen kar oranına ilaveten istisna olan kısmın işveren payı tutarının da kar olarak ödenmesi anlamına gelmektedir.
Hakediş ödemelerinde nakdi yemek yardımlarına işveren payı eklenerek şirkete ödeme yapılmıştır. Şirket ise SGK matrahından yemek yardımından istisna olan kısmı düştükten sonra bulunan matraha işveren payını ekleyerek SGK’ya bildirmiştir. Oysaki şirket hakediş ödemesi talep ederken istisna tutarını dikkate almayıp yemek yardımının tümü için işveren payı hesaplamıştır. Yemek yardımından istisna olan kısmın işveren payının belediye tarafından ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur. İstisna tutarına ait işveren payının hesaplanması sonucu yükleniciye fazla ödeme yapılmış olmaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, SGK matrahından istisna olan yemek yardımı tutarının matraha dâhil edilerek şirkete ödeme yapılması, Şirketin ise bu tutarı düştükten sonra SGK’ya bildirimde bulunması sonucu ……….. TL kamu zararına neden olunmuştur.
Bununla birlikte, sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerden, kamu zararı tutarı ………. TL’nin ……… tarih ve …….. tahsilat makbuzu ile tahsil edildiğini görülmüştür.
Bu itibarla, kamu zararı tutarı ………. TL’nin ………. tarih ve …….. tahsilat makbuzu ile hesap yılından sonra tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.