Süre Uzatımı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Denetçi tarafından, “............... ………… Projesi Yapım İşi”nde süre uzatımının mevzuata aykırı olması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
Sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerinden, işe ait Sözleşmenin ………. tarihinde imzalandığı ve ………. tarihinde işe başlandığı, 15 Temmuz darbe girişiminden ötürü ............... genelindeki tüm kamu ve özel kurumlara ait iş makinalarının önlem alınması amacıyla kullanıldığı, güvenliğin sağlanması amacıyla uzun süre kullanılamayan araçların çalışmaların yavaşlamasına sebep olduğu, damlama sulama yapılacak alanlarda öncesinde tespit edilemeyen kayalıklı alanların çokluğundan ötürü iş makinasına gerek duyulduğu, iş makinası ile çukur açma işlemi gerçekleştirilemediğinden ağaçların dikilemediği ve damlama sulama hattı çekilemediğinden iş programının idareden kaynaklanan sebep ile aksadığı, bu durumun Yükleniciye ait olmayan gecikmeleri meydana getirdiği, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olduğu ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmediği hususlarının, idarenin sebep olduğu ve/veya yükleniciden kaynaklanmayan bir durum olduğu kanaatine varıldığından, söz konusu 29 günlük süre uzatımının, Sözleşme ve eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 29’uncu maddesine uygun olarak verildiği anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, hakediş ödemelerindeki gecikmeler, süre uzatımı nedenleri bakımından, idareden kaynaklanan sebepler kapsamına girmekte ve idareden kaynaklanan sebepler dolayısıyla süre uzatımı verilebilmesi için ise Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 29’uncu maddesinin 7’nci fıkrasında yer alan “Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz.” hükmü gereği yüklenicinin idareye yirmi gün içinde yazılı olarak bildirimde bulunma ve gecikmeye neden olan durumu belgelendirme zorunluluğu bulunmaksızın süre uzatımının idarece re’sen verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy:
Üye ...... .......’ın karşı oy gerekçesi:
Söz konusu işte ……… tarihinde sözleşme imzalanarak ………. tarihinde iş yeri teslimi yapılmıştır. Sözleşmeye göre işin süresi 90 gün ve işin bitimi ………. tarihidir.
Yapım işi Sözleşmesinin 18'inci maddesinde, süre uzatımı verilecek hallerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre belirleneceği belirtilmiş ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin "İşin süresi ve sürenin uzatılması" başlıklı 29’uncu maddesinde bu konuda düzenleme yapılmıştır. Süre uzatımı sebebi sayılacak zorunlu gecikme nedenleri, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 29’uncu maddesinde birisi mücbir sebepler, diğeri ise idarenin sebep olduğu haller olmak üzere iki başlık altında yer almaktadır. Sözleşmede belirtilen ve sorumluluğu yükleniciye ait olmayan ve işin yapılmasına engel durumun ortaya çıkması halinde idarece süre uzatımı verilir.
Yüklenici ………. tarihli dilekçesi ile “............... genelinde damlama sulama projesi yapım işi kapsamında yapmış olduğumuz Toprak kazılarında sert kayaların olması nedeniyle kazı işleri zorlanmıştır bundan dolayı işler uzamasına neden olmuştur. Konuyla ilgili gerekli incelemelerin yapılıp süre uzatımı ile ilgili bilgilerinize arz ederiz.” talepte bulunmuştur.
Bu talebe istinaden ……… tarihli süre uzatımı gerekçe raporunda, “çalışma alanlarının arazilerin engebeli olması ve toprak altında sert kayalara rastlanması nedeniyle alanların kazılması zorlaşmıştır. Bu zorluklar işlerin zaman almasına ve işin uzamasına neden olmuştur. Öngörülmeyen fiziki şartlardan dolayı yer altında sert kayaların olması nedeni ile işte yükleniciye 30 gün ek süre verilmesi gerekli olmuştur.” denilmiştir. Bu gerekçe raporunu ilgi tutularak süre uzatımı verilmiştir.
Yüklenicinin dilekçesi ve gerekçe raporuna istinaden, söz konusu işte çalışma alanlarının engebeli olması ve toprak altında sert kayalara rastlanması nedeniyle 30 günlük ek süre verilmiştir. Süre uzatımı ile işin yeni bitim tarihi ……… olmuştur. Çalışma alanlarının engebeli olması ve toprak altında sert kayalara rastlanması nedeniyle ihale konusu işte süre uzatımı verilmesi mümkün değildir. 9 numaralı “El ile her derinlikte yumuşak ve sert toprakta dar derin kazı yapılması” ve 65 numaralı “Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması (Derin Kazı)” birim fiyat tarifinde yumuşak ve sert toprak zeminde kazının yapılış şeklinin nasıl olacağı açıklanmıştır. Arazinin engebeli olduğu ve buna göre birim poz fiyat tariflerinin oluşturulduğu, yüklenicinin de bunları bilerek ihaleye teklif verdiği açıktır. Arazinin engebeli ve zeminin sert olması yüklenici tarafından bilinmektedir. Arazinin engebeli olması ve toprak kazılarında sert kayalara rastlanılması nedeniyle süre uzatımı talebinde bulunmak için bu durumun meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye başvurmak gerekir. İş programına göre el ile her derinlikte yumuşak ve sert toprakta dar derin kazı yapılması işinin Temmuz 2016, makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması işinin Ağustos 2016’da tamamlanacağı belirtilmiştir. Yani sert kayalara rastlanılması, iş programına göre Temmuz ve/veya Ağustos aylarında meydana gelmiştir. Şartnameye göre, süre uzatımını gerektiren hallerin ortaya çıktığı tarihten itibaren yüklenicinin yirmi gün içinde süre uzatımı talebinde bulunması gerekir. Kazı işlemlerinin Temmuz ve/veya Ağustos aylarında olmasına rağmen yüklenicinin bu tarihlerde süre uzatımı talebinde bulunmayarak ……… tarihinde (işin bitim tarihinden iki gün önce) süre uzatımı talebinde bulunduğu görülmüştür. Süre uzatımı talebi şartnameye uygun olmadığından idarece dikkate alınmaması gerekir.
Sorumlular her ne kadar savunmalarında 15 Temmuz darbe girişiminden dolayı süre uzatımı verildiğini iddia etseler de yüklenicinin dilekçesi ve ……… tarihli süre uzatım gerekçesinde 15 Temmuz darbe girişiminden hiç bahsetmemektedir. Dolayısı ile bu gerekçeyi yukarıda yapılan açıklamalar da göz önünde bulundurulduğunda kabul etmek mümkün değildir. Bu yüzden arazinin engebeli olması ve sert kayalara rastlanılması nedeniyle 30 günlük ek sürenin verilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, verilen süre uzatımı Genel Şartnameye uygun değildir.
Belirtilen gerekçeyle, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı süre uzatımı verilmesi ve verilen bu süreye ait ceza kesintisinin yapılmaması sonucu oluşan kamu zararı tutarı ………. TL’nin sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.