Gelir Vergisi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
.............. Büyükşehir Belediyesince memurlara yapılan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması suretiyle ……. TL kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
Anayasanın 73’ncü maddesinde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulup, kaldırılacağına ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında,
“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise,
“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
…
vergi tevkifatı yapılır.
…” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde,
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
“Sosyal Denge Tazminatı” adı altında yapılan ödemeler, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para niteliğinde olduğundan, ücret tanımı içinde yer almaktadır. Bu ödemenin, “Sosyal Denge Tazminatı” adı altında yapılmış olması, ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmemektedir. Bu nedenle, anılan Yasa hükümleri uyarınca, sosyal denge tazminatı adı altında memurlara yapılan ödemelerin tamamı Gelir Vergisi Kanunu bakımından ücret niteliğinde olup, bu ödemelerden 193 sayılı Kanunun 103 ve 104’üncü maddelerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Oysa, ilişikli ödeme emri belgeleri ve eklerinin incelenmesinde, memurlara yapılan sosyal denge yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Her ne kadar sorumlular savunmalarında, 6289 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi ile 4688 sayılı Kanuna eklenen Geçici 14’üncü maddenin 2’inci fıkrasına göre sorgunun kaldırılması gerektiğini ileri sürmüşlerse de,
4688 sayılı Kanuna eklenen Geçici 14’üncü maddenin 2’inci fıkrasında,
“Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş bir yargı kararına müstenit olmamak kaydıyla, 15/3/2012 tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idarelerde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri hakkında idari veya mali takibat ve yargılama yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır.” hükmü yer almaktadır.
.............. Büyükşehir Belediyesi ile .................arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesi 12.06.2012 tarihinde imzalanmıştır. 4688 sayılı Kanuna eklenen Geçici 14’üncü maddenin 2’inci fıkrasında 15.03.2012 tarihine kadar yapılan toplu iş sözleşmeleri için kamu görevlileri hakkında idari veya mali takibat ve yargılama yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır denildiğinden 12.06.2012 tarihinde .............. Büyükşehir Belediyesi ile .................arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesinin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.
Ayrıca sorgu konusu, 15.03.2012 tarihi ve öncesine ilişkin olarak ele alınmamış olup, 15.03.2012 tarihi sonrası işlemler sorgu konusu edilmiştir.
Bu itibarla, .............. Büyükşehir Belediyesince memurlara yapılan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması suretiyle oluşan kamu zararı tutarı ……….TL’nin,
………….
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
(Üye ……….. “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesi uyarınca, muhasebe yetkilileri ödemelere ilişkin olarak ancak, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde, yetkililerin imzasını, ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığını ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olup ödemeye ilişkin bunlar dışındaki eksikliklerden sorumlu olmadıkları ve alacak takibiyle ilgili olarak ise, sadece tahakkuk birimlerince tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş alacakların takip ve tahsillinden sorumlu olduklarından, adı geçen muhasebe yetkililerinin bahse konu kesintilerin yapılmaması dolayısıyla, sorumlu tutulmaması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)
oy çokluğuyla karar verildi.