Hakediş Ödemesi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
… Ltd. Şti yükleniminde bulunan “… İkmal Onarımı ve Teşhir Tanzimi İşi”ne ilişkin olarak,
A) Yeni birim fiyat oluşturulan “YFT.11 (14.013/2) El ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminde dar derin kazı yapılması (kazı taban genişliği 1 m’den az olan)” pozu metrajlarına fiyatı düşük olan ve taban genişliği 1,00 m’den fazla olan kazı metrajlarının da eklendiği görülmüştür.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İnşaat Teknik Şartnamesi’nin Kazı Dolgu bölümünün “Serbest, Derin (Dar ve Geniş) ve Özel Kazıların Tarifi” başlıklı 3.3.2’nci maddesinin “Derin Kazılar” başlıklı (b) bendinde, “…
b.1) Geniş derin kazılar: Taban genişliği 1,00 m.’den fazla olan kazılardır. (1,00 m. hariç)
b.2) Dar derin kazılar: Taban genişliği 1,00 m. ve daha az olan kazılardır. (1,00 m. dahil)” ifadesi yer almaktadır.
YFT.11 (14.013/2) yeni birim fiyatının emsal alınan pozu olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının “14.013/02 El ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminde dar derin kazı yapılması” pozu tarifinde “Kazının yapılması, kazı çukuru dışına atılması, gerekli imalat veya inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması ve artan kısmın tümünün 4 metreye kadar atılması veya taşıtlara yükletilmesi, depo, imla veya sedde yerinde boşaltılması, serilmesi, kazılan yerin taban ve yan cidarlarının kabaca düzeltilmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m³ fiyatı:” denildiği, poz analizinde ise “14.013/1 El ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminde geniş derin kazı yapılması” pozundan miktar için 1,1 katsayısı alınarak faydalanıldığı görülmüştür. İlgili tanımlardan kazı pozlarının dar ve geniş kazı olarak ayrıldığı ve poz analizlerinden de 14.013/02 dar derin kazı pozunun fiyatının 14.013/1 derin geniş kazı pozunun fiyatından yüksek belirlendiği anlaşılmıştır.
Hakediş eki metraj cetvelleri incelendiğinde, sorguda YFT.11 (14.013/2) pozu metrajının tümü geniş derin kazı olarak değerlendirilip kamu zararı hesabına dahil edildiği ancak geniş derin kazı metrajının 665,244 m3 olduğu, kalanın dar derin kazı metrajı olduğu görülmüştür.
İlgili poz tarifleri ve sorgu konusu uygulama birlikte değerlendirildiğinde fiyatı yüksek belirlenen “YFT.11 (14.013/2) El ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminde dar derin kazı yapılması” pozu metrajlarına fiyatı daha düşük belirlenen genişliği 1 m’den fazla olan geniş derin kazı metrajlarının eklenmesi suretiyle … TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumluların savunmalarında, sehven taban genişliği 1,00 mt’den fazla olan kazıların YFT.11 (14.013/2) pozdan alındığı, taban genişliği l,00 mt’den fazla olan kazıların metrajları, YFT.11 (14.013/2) pozu metrajından düşülüp yeni fiyat oluru hazırlanarak 14.013/1 “El ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminde geniş derin kazı yapılması” pozu metrajı olarak kesin hesaba dahil edileceği ve kamu zararının giderileceği belirtilmişse de kamu zararının tahsiline ilişkin kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Bu itibarla, sorgu konusu … TL’nin,
Mevzuata uygun olarak ödendiği anlaşılan … TL’si ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Kamu zararı tutarı … TL’nin Harcama Yetkilisi (Ram Müdürü) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Müdür Yrd.) …, Diğer Sorumlular (İç Mimar) …, (Y. Mimar) …, (İnş. Müh.) ..., (Y. Mimar) ...’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) YFT-34, V.0503, YFT-11 (14.013/2), YFT-19 (14.009) ile YFT-20 (14.010) kazı pozlarının tanım ve içeriğinde kazılardan çıkan malzemenin şantiye alanı dışına çıkarılacağı belirtilen hususta malzemenin şantiye dışına taşınması için “YFA-82 El veya makine ile kazılan toprağın hidrolik vinçli kepçe ile saha içinde taşınarak ort. 8 m yüksekliğindeki duvar üzerinden atılarak şantiye dışına boşaltılması” pozu ile “YFA-83 Vinç ile iş makinalarının ort. 8 m yükseklikteki duvar üzerinden bahçe içerisine aktarılması” pozu yeni birim fiyatlarının oluşturularak aynı metrajlar için mükerrer olarak ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
“YFT-34 (Y. 15.006/2B) Makine ile Her Derinlik ve Her Genişlikte Yumuşak ve Sert Küskülük Kazılması (Derin Kazı)” pozunun tarifinde, “Yumuşak ve sert küskülük zeminde, makina ile kazının yapılması, taşıtlara yüklenmesi, 25 metreye kadar taşınması, depo, imla veya şedde yerinde boşaltılması, serilmesi, inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması, kazılan yerin taban ve yan cidarlarının, depo ve dolgunun tesviyesi ve düzeltilmesi için yapılan her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m3 kazı fiyatı...”,
“YFT-11 (14.013/2) El ile Her Derinlikte Yumuşak ve Sert Küskülük Zeminde Dar Derin Kazı Yapılması” pozunun tarifinde, “Kazının yapılması, kazı çukuru dışına atılması, gerekli imalat veya inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması ve artan kısmın tümünün 4 metreye kadar atılması veya taşıtlara yükletilmesi, depo, imla veya şedde yerinde boşaltılması...”,
“YFT-19 (14.009) El veya Kompresörle Patlayıcı Madde Kullanmadan Sert Kaya Kazılması” pozunun tarifinde, “Kazının yapılması, taşıtlara yükleme ve boşaltılması veya 4 metreye kadar atılması, depo, imla veya şedde yerinde serilmesi, imalat veya inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması...”,
“YFT-20 (14.010) El veya Kompresörle Patlayıcı Madde Kullanmadan Çok Sert Kaya Kazılması” pozunun tarifinde, “Kazının yapılması, taşıtlara yükleme ve boşaltılması veya 4 metreye kadar atılması, depo, imla veya şedde yerinde serilmesi, imalat veya inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması...”,
“V.0503 Araştırma Hafriyatı Yapılması” pozunun tarifinde “...hafriyatın şantiye içinde gösterilen yere taşınması her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m3 bedeli:
NOT : 1-Derinlik zammı ve iksa gereken yerlerde ayrıca pozundan ödenecektir.
2- Yaklaşık Maliyete Nakliye dahil edilmemişse şantiye içinde biriktirilen toprak ve moloz Yerel belediyenin gösterdiği yere nakledilir. Taşıma formüllerine göre Nakliye Analizi
yapılarak ayrıca Nakliye bedeli ödenir" denildiğinden sadece hafriyatın şantiye içerisinde gösterilen alana taşınması pozun kapsamında olup hafriyatın şantiyeden uzaklaştırılarak Yerel belediyenin gösterdiği yere nakledilebilmesi için ayrıca bir nakliye bedeli ödeneceği bildirilmektedir.”,
denilmektedir.
Poz tanımlarında taşıma mesafelerinin kısa mesafeler olarak belirlendiği, kazıdan çıkan malzemelerin imalat işi bittiğinde gerekli görülürse boşlukların doldurulmasında kullanılması öngörüldüğünden ve şantiye dışına taşınması ile ilgili bir açıklama bulunmadığından ilgili taşımaların şantiye içi taşımalar olduğu açıktır.
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki fotoğraflardan, çevresi tescilli tarihi duvarlarla çevrili … yapılarının olduğu şantiye sahasında biriktirilen toprak ve molozun yapının özel konumu nedeniyle çevresindeki alanın çok kısıtlı olmasından dolayı yerel belediyenin belirlediği yere nakledilebilmesi için “YFA-83 Vinç ile iş makinalarının ort. 8 m yükseklikteki duvar üzerinden bahçe içerisine aktarılması” pozu ile iş makinalarının tarihi güvenlik duvarı üzerinden hidrolik vinç ile şantiye içerisine aktarıldığı, “YFA-82 El veya makine ile kazılan toprağın hidrolik vinçli kepçe ile saha içinde taşınarak ort. 8 m yüksekliğindeki duvar üzerinden atılarak şantiye dışına boşaltılması” pozu ile çıkan harfiyatın yaklaşık 8,00 mt yüksekliğindeki tarihi güvenlik duvarı üzerinden hidrolik vinçli kepçe ile şantiye dışına atıldığı görülmüştür.
Yukarıda aktarılan poz tanımları, sorumluların savunması ve eki fotoğraflar birlikte değerlendirildiğinde, poz tariflerinde taşımaların şantiye içi ile sınırlı olup şantiye dışına taşımayı kapsamadığı, YFA-83 pozu ve “YFA-82 pozu ile çevresi tescilli tarihi duvarlarla çevrili … yapılarının bulunduğu şantiye alanının kısıtlı olması sebebiyle içeride biriktirilemeyen harfiyat malzemelerinin yerel belediyenin belirlediği alana nakledilebilmesi için şantiye içinde taşıma yapılmadan hidrolik vinç yardımıyla şantiye alanı dışına taşınması sağlandığından ilgili imalatlar mükerrerlik teşkil etmemektedir.
Bu itibarla, çevresi tescilli tarihi duvarlarla çevrili … yapılarının olduğu şantiye sahasında şantiye içi taşıma bedellerinin fiyata dahil olduğu kazı pozlarından çıkan toprak ve molozun yerel belediyenin belirlediği alana taşınabilmesi için “YFA-83 Vinç ile iş makinalarının ort. 8 m yükseklikteki duvar üzerinden bahçe içerisine aktarılması” ve “YFA-82 El veya makine ile kazılan toprağın hidrolik vinçli kepçe ile saha içinde taşınarak ort. 8 m yüksekliğindeki duvar üzerinden atılarak şantiye dışına boşaltılması” yeni birim fiyatları şartlarında şantiye dışına aktarılmasında mükerrerlik söz konusu olmadığından … TL ödeme ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Kesin proje: Belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre, mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projeyi,
Uygulama projesi: Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi” ifade edilmiş, “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır.” denilmiş, 62’nci maddesinde de yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı ancak belli şartlarda uygulama projesi olmadan ihaleye çıkılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere bir yapım işinde yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği uygulama projesi yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı gibi, işin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamenin idarece hazırlanması gerekir.
Bahsi geçen belgeler ihale dokümanlarını oluşturan belgelerdir. İhale sistemimizde idarece hazırlanan ihale dokümanları istekliler tarafından incelenip tekliflerin bu dokümanlarda belirtilen her türlü özellik ve ayrıntıya göre hazırlanıp sunulması gerekmektedir.
İlgili mevzuat hükümleri ve sorgu konusu durum birlikte değerlendirildiğinde ihale dokümanlarını hazırlayan idarenin ve söz konusu ihale dokümanlarına göre teklif veren yüklenicinin savunmada belirtilen restorasyonu yapılan … özellikli durumunu bilmemeleri düşünülemez. Kaldı ki ihaleye katılan isteklilerin ihale aşamasından önce ihale dokümanındaki şartlara göre teklif fiyatlarını hazırlayabilmek için imalatın yapılacağı mahalleri gezmeleri gerektiği açık olduğundan …. özellikli durumunun taraflarca bilindiği kabul edilmelidir.
Dolayısıyla önceden taraflarca bilinen bir durumun sonradan ortaya çıkan bir durum gibi değerlendirilerek ilgili imalat için yeni birim fiyat yapılıp ödemede bulunulması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği düşünülmektedir.
Bu sebeple, sorguda belirtilen kamu zararı tutarının sorumlulara müştereken ve müteselsilen tazmin hükmolunması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.