Kazı Ruhsat Bedeli
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenilmesi sonucunda,
.... İlçesi Kanalizasyon Şebeke Hattı Yapım İşinde AYKOME Uygulama Yönetmeliği gereği kazı ruhsatı bedellerinin .... Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından Büyükşehir Belediyesine ödendiği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun,
“Altyapı kazı izni harcı” başlıklı Mükerrer Madde 79’da, “(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır…”,
“İmar ile ilgili harçlar” başlıklı 80’inci maddesinin (d) fıkrasında, “... Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına" tabidir.”,
“Muayene, ruhsat ve rapor harcı” başlıklı 82’nci maddesinde, “Mevzuat gereğince alınması zorunlu veya isteğe bağlı görülen ve belediyeler veya onlara bağlı kuruluşlar tarafından düzenlenerek ilgilisine verilecek, muayene ve sağlıkla veya fenni konularla ilgili tahlillere ilişkin olup bu kanunda ayrıca harca tabi tutulmamış olan ruhsatlar, rapor ve belgeler "Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcına" tabidir. “,
“Ücrete tabi işler” başlıklı 97 inci maddesinde, “(Değişik: 4/12/1985 - 3239/125 md.) Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) (2) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.”,
hükümleri bulunmaktadır.
.... Büyükşehir Belediyesi tarafından .... Büyükşehir Belediyesi ve dâhilindeki ilçe belediyelerinin sınırlarındaki yol, meydan ve parklardaki tesislere verilecek altyapı ruhsatları ile açılacak ortak ve münferit tranşe, baca, menhol, galeri gibi, her türlü altyapı tesislerinin yapımını ve koordinasyonunu sağlamak amacı ile kurulan Altyapı Koordinasyon Merkezinin kuruluş, görev ve yetkileri ile çalışma esas ve usullerini, altyapı yatırım hesabının oluşumunu, gelirini ve cezai işlemlerinin usul ve esaslarını belirlemek için Büyükşehir Belediye Meclisinin, …. tarih ve …. sayılı kararı ile AYKOME Uygulama Yönetmeliği çıkarılmıştır.
.... Büyükşehir Belediyesi AYKOME Uygulama Yönetmeliği’nin “Kazı ruhsatı verilmesi işlemleri” başlıklı 10 uncu maddesinin (b) bendinde, Büyükşehir Belediyesine bağlı birimlerin yapacak oldukları altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde (.... dâhil) ruhsat harcı, yıpranma bedeli, keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenlenir.” şeklinde ifade edilmiştir.
İlgili Yönetmeliğin 11’nci maddesinde “…Kurumların ihaleli işleri ve mal ve hizmet alımı şeklindeki işleri ile diğer ruhsatlı çalışmalarında zorunlu olarak proje kapsamı dışında AYKOME’nin onayıyla ek kazı yapılmış olması durumunda, proje kapsamını aşan çalışmalar ilgili kurum ve AYKOME Şube Müdürlüğü elemanının müşterek tespiti ile ruhsatlandırılır. Ek ruhsat başvuruları normal ruhsat başvuru işlemi gibi yapılır. Ancak, ek ruhsat için alınacak ruhsat bedelleri ek ruhsatın düzenlendiği tarihte geçerli olan zemin tahrip ücreti üzerinden hesaplanır…” denilerek iş artışı sebebiyle ek kazı yapılması halinde ek ruhsat alınması gerekliliği açıklanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri çerçevesinde idarece ihalesi yapılan işlerde büyükşehir belediyesine kazı ruhsat başvurusu yapılması gerekmekte olup kazı ruhsatına ilişkin bedeller de yükleniciler tarafından ödenecektir.
Bahsi geçen işe ilişkin İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde 25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” denilmiştir.
İlgili yapım işine ilişkin İdari Şartnamede taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izni giderleri vb giderler sözleşme bedeline dâhil olduğu açıkça belirtilmiş olup kazı ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedelinin Yüklenici yerine İdare tarafından ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
Savunmalarda kazı bedellerinin yaklaşık maliyet ve birim fiyatlarda yer almadığı, kazı bedellerinin imalata bağlı bir ödeme olmaması ve proje üzerinden bir kez ödenen bir gider olması sebebiyle yaklaşık maliyet ve birim fiyat tariflerinde yer almaması da gerektiği ifade edilmişse de ilgili yapım işine ilişkin idari şartnamede taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izni giderleri vb giderlerin sözleşme bedeline dâhil olduğu açıkça belirtilmiş olup .... AYKOME Uygulama Yönetmeliği’nin geçerli olduğu il sınırları içinde yapılacak bir kazı öncesi alınacak kazı ruhsatı için ödenmesi gereken bedel taahhüdün yerine getirilmesinden önce ödenen izin bedeli olduğundan, yapılan sözleşme bedelinin genel giderleri içinde olması gereken bu tutarın .... tarafından ödenmesi mümkün değildir.
Ayrıca sorumlular savunmalarında Teknik Şartnamelerin “6. Bölüm Emniyet Panoları” başlıklı 6,1'inci maddesinde “AYKOME ve UKOME Yönetmeliklerine uygun olarak çalışılacak olup, gerekli uyarıcı levhalar yüklenici tarafından temin edilerek gerekli yerlere yerleştirilecektir.” hükmü yer aldığı, zira, sorguya örnek olarak belirtilen işin .... Büyükşehir Belediyesi ile ortak çalışma alanında yapılan bir iş olup, kazı ruhsatı .... Büyükşehir Belediyesi'nin istemi üzerine ödendiği, dolayısıyla uygulamadan ötürü herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği belirtilmişse de bahsi geçen husus emniyet tedbirlerine ilişkin uyarıcı levhaların konulmasına ilişkin olup İdari Şartnamede açıkça her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderlerin teklif fiyatına dahil olduğu açıkça hüküm altına alındığından sorumluların savunmaları kabul edilmemiştir.
Bu itibarla, kazı ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedelinin Yüklenici yerine İdare tarafından ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin Harcama Yetkilisi (Daire Başkanı) .... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müdür) ....’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye ....’ın karşı oy gerekçesi:
….yapım işinde işin asıl sahibi .... Genel Müdürlüğüdür. Ödenen …. TL de ruhsat, yıpranma ve keşif bedelidir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 21’inci maddesinin (a) fıkrası uyarınca “İSKİ’nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükme bağlanmıştır.
.... Büyükşehir Belediyesi Aykome Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinin (b) bendinde de “.... dahil olmak üzere Büyükşehir Belediyesine bağlı birimlerin yapacak oldukları altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenlenir.” hükmü uyarınca .... tarafından yapılacak veya yaptırılacak altyapı hizmetlerinden ücret alınacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu işe ait yaklaşık maliyette kazı ruhsatına ait gider konmadığı, ayrıca birim fiyat tariflerinde de böyle bir gider tarifeye dahil edilmediği anlaşılmıştır.
Bu nedenle, .... Genel Müdürlüğü adına yapılan giderler Genel Müdürlük bütçesinden ödenebileceğinden …. TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.