Yeni Fiyat Tespiti
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenilmesi sonucunda,
Hazır Terfi Pompa İstasyonları ve Basınç Hatları yapım işi yükleniminde ihtiyaç duyulan “makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı yapılması (hendek kazısı)” imalatı için belirlenen yeni fiyatın tespitinde yüksek rayiçlerin kullanıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde, “(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.
6) İdare istediği taktirde, bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” denilmektedir.
Şartnamenin bahsi geçen hükmünde açıkça dile getirildiği üzere kaynakların etkili ve verimli kullanma esası içinde yukarıda belirtilen analizlere uyulması gerekmekte olup yeni fiyat belirleme noktasında yapılacak analizlerin bu çerçevede hangi sıralamayla tespit edileceği açıklanmıştır.
Hazır Terfi Pompa İstasyonları ve Basınç Hatları yapım işi yükleniminde ihtiyaç duyulan HT.YFZ.009 poz nolu “makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı yapılması (hendek kazısı)” imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Cetvelinde yer alan aynı cins imalat bulunmasına rağmen idare yeni birim fiyatını oluştururken piyasadan teklif alma yoluyla daha yüksek fiyat belirlemiştir. Dolayısıyla yapılan yeni fiyatta verimlilik ilkesine aykırı olarak bir yöntem belirlenerek kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular savunmalarında özetle,
Sorguya konu iş kaleminin Yüklenicinin teklif ekinde bulunduğu, dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesi hükmünde belirtildiği üzere ihale dokümanlarından Yüklenici Teklif Belgesinde benzer iş kalemi bulunmakta olup böylelikle yapılacak olan yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre sıralamada belirtilen ilk şartın sağlandığı,
Sözleşme kapsamında yer alan “HT.003 Makine İle Her Derinlik ve Her Genişlikte Yumuşak ve Sert Toprak Kazılması (Derin Kazı)” pozunun sözleşme birim fiyatının …TL/m3 olduğu, söz konusu ….TL/m3 sözleşme fiyatının piyasa fiyatlarından çok yüksek olduğunun Daire Başkanlığınca tespit edildiği ve Yüklenici firmanın da kabulü ile … TL olarak fiyatın yeniden belirlendiği,
ifade edilmişse de,
Bahsi geçen yapım işinde ihtiyaç duyulan “makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı yapılması (hendek kazısı)” imalatı (HT.YFZ.009) olup Yüklenicinin teklifinde sunduğu “makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert toprak kazılması (derin kazı)” imalatından (HT.003) farklıdır. Dolayısıyla aynı imalat olarak kabul edilmesi mümkün olmayıp yeni birim fiyat belirlenirken Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Cetvelinde yer alan aynı cins imalatın rayici uygulanmayıp ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış piyasa fiyat araştırmasıyla yeni birim fiyatın daha yüksek belirlenmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla yapım işi yükleniminde ihtiyaç duyulan “makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı yapılması (hendek kazısı)” imalatı için belirlenen yeni fiyatın tespitinde yüksek rayiçlerin kullanılması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin Harcama Yetkilisi (Daire Başkanı) …., Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müdürü) …., Diğer Sorumlular (Kontrol Görevlileri) (Mühendis) …., (Mühendis) …., (Sözleşmeli Personel) …., (Sözleşmeli Personel) …..’ye müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Daire Başkanı .... ve Üye ....’in karşı oy gerekçesi:
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde, “(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
…” denilmiştir.
Yeni birim fiyat pozu “HT.YFZ.009 Makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı yapılması (hendek kazısı)” ile “HT.003 Makine İle Her Derinlik ve Her Genişlikte Yumuşak ve Sert Toprak Kazılması (Derin Kazı)” benzer iş kalemleridir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesi hükmünde belirtildiği üzere ihale dokümanlarından Yüklenici Teklif Belgesinde benzer iş kalemi bulunmaktadır.
Sözleşme kapsamında yer alan “HT.003 Makine İle Her Derinlik ve Her Genişlikte Yumuşak ve Sert Toprak Kazılması (Derin Kazı)” pozunun sözleşme birim fiyatı …TL/m3 olup Yüklenici ile birlikte yeni birim fiyatı ….TL olarak belirlenmiştir.
Yeni birim fiyatın tespiti mevzuatına uygun olup kamu zararı doğmadığından ….. TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.