Sosyal Denge
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenilmesi sonucunda,
Denetçi tarafından, 25.01.2016 tarihinde .... Genel Müdürlüğü ile .... Sendikası (....) arasında imzalanan ve 01.01.2016 – 31.12.2017 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesine istinaden düzenlenen ek protokollerde geçerlilik süresinin 2018 yılını da kapsayacak şekilde uzatıldığı ve memur personellere ulaştırma yardımı adı altında sosyal denge ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
25.08.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı”nın Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar başlıklı 4’üncü Bölümünün “Toplu taşıma kartı” başlıklı 11’nci maddesinde “(1) Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir.” hükmü yer almakta olup Sosyal Denge Tazminatı başlıklı 1’nci maddenin dışında 11’nci maddede toplu taşıma adı altında bir ödemenin yapılacağı düzenlenmiştir.
.... Genel Müdürlüğü adına .... Genel Müdürü …., .... Büyükşehir Belediye Başkanı ….. tarafından 25.01.2016 tarihinde 01.01.2016-31.12.2017 tarihlerini kapsayan Toplu Sözleşmenin 7’nci maddesinin 1/b bendi uyarınca ulaşım ücretinin her ay …. TL olarak verilmesine ve Ulaşım AŞ tarafından şehiriçi ulaşım ücretlerine zam gelmesi durumunda gelen miktar kadar artış yaptırılması kararlaştırılmıştır.
10.07.2017 tarihli ek protokol ile ulaşım gideri …. TL olarak belirlenmiş, 26.12.2017 tarihli ek protokol ile 01.01.2018-31.03.2019 tarihleri arasında bir önceki imzalanan toplu sözleşme hükümlerinin geçerli olacağı hükme bağlanmış ve .... Genel Müdürlüğü adına .... Genel Müdürü …. ve .... Büyükşehir Belediye Başkanı …. tarafından imzalanmıştır.
Söz konusu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar başlıklı 4’üncü Bölümünde sosyal denge tazminatı ve ulaşım ücreti ayrı maddelerde zikredilmiştir. Sosyal denge tazminatı ödemesi yasal sınırları aşmayıp bununla birlikte ulaşım ücreti de ayrıca ödenebileceğinden mevzuata aykırı bir durum söz konusu değildir.
Bu nedenle, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı kapsamında ulaşım ücreti adı altında memur personele yapılan toplam …. TL ödeme ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye ....’nun karşı oy gerekçesi:
Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 32'nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarı ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15'inci maddesinde belirtilmiştir.
4688 sayılı Kanun'un 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla değişik 32'nci maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir” hükmü yer almıştır.
375 sayılı KHK’ye 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun'la eklenen Ek 15’inci maddesinde ise “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir” denilmektedir.
Kamu İşveren Heyeti Başkanı ile .... Sendikası (....) temsilcisi arasında imzalanan ve 2018 - 2019 yıllarını kapsayan Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme 25 Ağustos 2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşmenin 1'inci maddesine göre, Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanun'un 32'inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146'ncı maddesinde, “Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.
Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Belediyeler memurlar ve sözleşmeli personeli için toplu sözleşme yapma yetkisine sahip olmakla birlikte, bu yetki Sosyal Denge Sözleşmesi ile sınırlı olup, bu sözleşme kapsamında verilecek olan tutar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme’de belirlenen üst limiti aşmayacaktır.
Yukarıda sayılan Kanun, KHK ve Toplu Sözleşme hükümlerinden de anlaşıldığı gibi belediyelerde yetkili sendika ile belediye başkanı arasında imzalanacak sözleşmelere sadece, belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ve tazminatın tutarına ilişkin hükümler konabilir. Adı ne olursa olsun, sözleşmeye başka maddeler ekleyerek bu tazminat dışında ödeme yapılması mümkün değildir. Zira 4688 sayılı Kanun ile belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık sadece sosyal denge tazminatı ödenmesinden ibarettir. Bunun dışında yapılan ödemeler adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksundur.
Bu nedenle Sosyal Denge Sözleşmesi dışında memur personele ulaşım ücreti adı altında ödeme yapılması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.