Sosyal Denge Sözleşmesi uyarınca memur ve sözleşmeli personele yapılan “Sosyal Denge Yardımı” ödemelerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca gelir vergisi kesintisi yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Belediyede görevli memur ve sözleşmeli personele “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Anayasanın 73’ncü maddesinde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulup, kaldırılacağına ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
…
vergi tevkifatı yapılır.
…” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
“Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ödemeler, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para niteliğinde olduğundan, ücret tanımı içinde yer almaktadır. Bu ödemenin, “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılmış olması, ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmemektedir. Bu nedenle, Anılan Yasa hükümleri uyarınca, sosyal denge yardımı adı altında memur ve sözleşmeli personele yapılan ödemelerin tamamı Gelir Vergisi Kanunu bakımından ücret niteliğinde olup, bu ödemelerden 193 sayılı Kanunun 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Oysa, ilişikli ödeme emri belgeleri ve eklerinin incelenmesinde, memurlara ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında 4688 sayılı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde sosyal denge sözleşmesine istinaden yapılan ödemeler nedeniyle idari ve mali takibat ile yargılama yapılamayacağının ve başlatılanların işlemden kaldırılacağının belirtildiği ifade edilmişse de, söz konusu husus vergi kanunlarıyla zaten düzenlenmiş durumda olup kanun koyucu yaptığı düzenlemede gelir vergisine ilişkin bir istisna hükmü getirmemiştir. Konu edilen sosyal denge ödemesinin yapılıp yapılamayacağı değil, bu ödemelere ilişkin Gelir Vergisi Kanununda öngörülen verginin kesilmemesidir. Dolayısı ile af kapsamı ile yasal hale gelen sosyal denge ödemelerinden gelir vergisi kesintisi 193 sayılı Kanun hükümleri gereğince yapılacaktır.
Sonuç olarak, Belediyede görevli memur ve sözleşmeli personele “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre ücret mahiyetinde olan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle meydana gelen … TL tutarındaki kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’na,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Çevre Mühendisi) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Çevre Mühendisi) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner Hekim) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Hukuk İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yazı İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Zabıta Memuru) …’a
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Zabıta Memuru) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Ulaşım Hizmetleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ya
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Özel Kalem Müdürü) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkan V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Belediye Başkan V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi İşçi …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Park ve Bahçeler Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Park ve Bahçeler Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Sözleşmeli Personel) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner Hekim) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Emlak ve İstimlak Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Sözleşmeli Personel) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Emlak ve İstimlak Müdür V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Sözleşmeli Personel) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Sözleşmeli Personel) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Sözleşmeli Personel) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Hukuk İşleri Müdürü) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,