Ek Gösterge, Ek Ödeme, Zam ve Tazminat
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
.... Belediyesinde özel kalem müdürlüğü kadrosuna açıktan atanarak göreve başlayan mühendislik fakültesi mezunu ....’ın, bu atamadan 19 gün sonra sınava girmeksizin mühendis kadrosuna atanması sonucu ilgiliye mühendis kadrosu için öngörülen ek gösterge, ek ödeme ile zam ve tazminatların ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59’uncu maddesinde, “…..özel kalem müdürlüklerine,.. bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir.
Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” hükmü yer almaktadır.
İçişleri Bakanlığının 03.06.2009 tarih ve B.05.0.MAH.0.08.01.00/900-14626 sayılı “Özel Kalem Müdürü” konulu Genelgesinde ise, “Özel kalem müdürlüğü kadrolarına yapılacak açıktan atamalar, Bakanlığımız izni ile yapılacaktır. Bu kadrolara yapılacak açıktan atamalarda, kadro derecesi ve görevin özellikleri de dikkate alınarak yükseköğrenim mezunlarına öncelik verilecektir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 59 uncu maddesi kapsamında tanınan atama yetkisi, sınırsız bir yetki olmayıp, bu yetkinin memuriyete sınavsız girişin bir yöntemi gibi kullanımına hukuken imkân bulunmamaktadır.
Bu sebeple, özel kalem müdürlüğü kadrolarına atanacakların seçiminde, belediye başkanlarının bir seçim dönemi boyunca çalışabilecekleri ehliyet ve liyakat sahibi kişileri seçmeleri esastır. Personel giderleri, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinde öngörülen oranları aşan belediyelerde, özel kalem müdürlüğü kadrolarına yapılacak açıktan ve naklen atamalarda, 5393 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinde öngörülen usule göre Bakanlığımızdan izin alınacaktır.” denilmekte olup, söz konusu düzenlemelere istinaden özel kalem müdürlüklerine atama yapılmaktadır.
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde mühendis kadrosu unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında sayılmıştır.
Mezkur Yönetmeliğin “Unvan değişikliği sınavına tabi olan kadrolara atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 8’inci maddesinde de unvan değişikliği sınavına tabi olan mühendislik kadrosuna atanacaklarda unvan değişikliği sınavında başarılı olma şartının aranacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, anılan Yönetmeliğin “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün yürütülmesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (YD. İtiraz No:2010/70) 01.04.2010 tarihli kararı ile durdurulmuştur. 14.11.2011 tarihli Danıştay Beşinci Daire (Esas No:2009/4677- Karar No:2011/6294) kararı ile de bu hüküm iptal edilmiştir.
….. Belediyesinin 1’inci dereceli özel kalem müdürlüğü kadrosuna Belediye Başkanı ....’ın …. tarih ve …. sayılı Olur’u ile açıktan atanan ...., bu atamadan 19 gün sonra ….. tarih ve ….sayılı Olur ile de unvan değişikliği sınavına girmeksizin 4’üncü dereceli mühendislik kadrosuna atanmıştır.
657 sayılı Kanun’da özel kalem müdürlüğünde bulunan kişilerin diğer memurluklara naklen atanması hususunda özel kalem müdürlüğü kadrosunun kazanılmış hak sayılmayacağı belirtilse de uygulamada bu kişilerin memurluğa atanmasının idarenin takdirinde olduğu değerlendirilmektedir. Ancak, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre özel kalem müdürlüğü görevini yürüten ilgilinin unvan değişikliği sınavında başarılı olmadan mühendis kadrosuna atanması mümkün değildir.
Bu sebeple, özel kalem müdürlüğü kadrosundan unvan değişikliği sınavına girmeksizin mühendis kadrosuna atanan ....’a mühendis kadrosu için öngörülen ek gösterge, ek ödeme, zam ve tazminatların ödenmesi sonucu .... TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.
Öte yandan, Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan (Belediye Başkan Yardımcısı) .... yapmış olduğu savunmasında, ....’ın mühendis olarak istihdam edildiği, kendisine de bu hizmeti karşılığı olarak mühendis kadrosuna tekabül eden ödemelerin yapıldığı, bu duruma göre anılan kişiye yapılan ödemelerin kamu zararı olarak değerlendirilmesinin hukuken mümkün olmadığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesi uyarınca kamu kaynağında herhangi bir eksilmeye neden olunmadığından kamu zararının oluşmadığı ileri sürülmekte ise de, 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı sayılmıştır. Adı geçen kişi de mühendis kadrosuna anılan Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak atandığından, bu atama işlemi hukuken geçerli değildir. Hukuken geçerli olmayan bu atama işlemi esas alınarak ödeme yapılması da mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kapsamına girmektedir. Çünkü kadroya bağlı ödemeler ancak mevzuatına uygun olarak atanmakla hakedilir. Söz konusu kadronun gerektirdiği görevlerin fiilen yapılmış olması da bu kadroya bağlı olan ödemelerin yapılmasına dayanak teşkil etmez. Belirtilen nedenle sorumlunun söz konusu savunması kabul edilemez.
Ayrıca, Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan .... yapmış olduğu savunmasında, Sayıştay 5. Dairesinin ….. tarihli ve …. sayılı Kararında yer alan, “Özel kalem müdürü kadrosundan alt görevlere atananların atandığı kadroların şartlarını taşımaması halinde kamu zararı oluşacaktır.” hükmü uyarınca ilgilinin özel kalem müdürü kadrosunun alt görevi olan mühendis kadrosunun şartlarından “mühendislik fakültesi olmak” şartını taşıdığından özel kalem müdürlüğü kadrosundan mühendis kadrosuna atanmasında hukuka aykırı bir durumun olmadığı belirtilmişse de, belirtilen değerleme karşı oy suretiyle verilen azınlık görüşüne ilişkindir.
Diğer taraftan, Harcama Yetkilileri ( Fen İşleri Müdürü) .... ve (Fen İşleri Müdür V.) .... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) .... benzer nitelikteki savunmalarında, atama yetkisinin belediye başkanına ait olduğunu ve bu atamanın sorumlu gösterildikleri 2019 yılından önce yapıldığı için atamaya dair belgelerin bordroya istinaden ödemelerin yapıldığı ödeme emirlerine eklenmediğini belirtmişlerdir. Bu nedenle daha önceden yapılan bir atamanın usulüne uygun olup olmadığını denetlemek ve incelemek gibi bir görevlerinin olmadığını, bordro üzerinde yaptıkları inceleme ve denetimin bordrodaki kadroya uygun ödeme yapılıp yapılmadığı ile sınırlı olduğunu belirterek sorguya sorumluluk yönünden itiraz etmişlerdir.
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilerek kamu zararının kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda oluşması, başka bir ifadeyle kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında illiyet bağının bulunması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Somut olayda da kamu zararı adı geçen kişinin mevzuata aykırı olarak mühendis kadrosuna atanmasından kaynaklandığından, oluşan zarardan atamaya ilişkin olarak oluru teklif eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ...., teklif edilen oluru uygun bulan Belediye Başkan Yardımcısı .... ve teklif edilip uygun bulunan oluru onaylayan Belediye Başkanı .... sorumludur.
Dolayısıyla, Denetçi tarafından kamu zararından Harcama Yetkilisi sıfatlarıyla (Fen İşleri Müdürü) .... ve (Fen İşleri Müdür V.) .... ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla (Memur) .... sorumlu tutulmuşlarsa da, söz konusu kamu görevlileri atama işleminin hiçbir aşamasında yer almadıkları için bahse konu atama işlemindeki mevzuata aykırılığı ödeme sırasında bilip tespit etmeleri kendilerinden beklenemez. Bu nedenle de oluşan kamu zararından sorumlu tutulmaları hakkaniyetle bağdaşmaz.
Bu itibarla, söz konusu kamu zararı tutarı .... TL’nin Diğer Sorumlular (Belediye Başkanı) ...., (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) .... ve (Belediye Başkan Yardımcısı) ....’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine,
Harcama Yetkilileri (Fen İşleri Müdürü) .... ve (Fen İşleri Müdür V.) .... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ....’nun ise oluşan kamu zararında herhangi bir dahli bulunmadığından sorumlu tutulmamalarına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.