Müfettişlere Ödenen Makam, Görev ve Özel Hizmet Tazminatları
Denetçi sorgusunda yer alan, … Büyükşehir Belediyesi … Genel Müdürlüğünde müfettiş kadrosunda görevli personele,
A) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ekli IV sayılı cetvelde düzenlenen makam tazminatı ile 2008/13694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na istinaden ödenen görev tazminatı ödemelerinin anılan mevzuata aykırı olarak yapılması sonucu … TL,
B) 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Devlet memurlarına ödenecek olan zam ve tazminatlara ilişkin 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ödenen özel hizmet tazminatlarının hatalı ödenmesi sonucu ise … TL,
olmak üzere, toplam … TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmada hazır bulunan Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu (Teftiş Kurulu Başkan V.) …’ın sözlü açıklamalarının dinlenmesi sonucunda,
A) Memurlara ödenecek makam tazminatı katsayılarının belirlendiği 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ekli IV sayılı cetvelin 8/d bölümünde,
“…
d) (Ek: 21/3/2006 – 5473/3 md.) En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte veya yüksekokulları bitirmiş, mesleğe özel yarışma sınavıyla girerek belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavında başarılı olmuş, birinci dereceli kadroya atanmış ve doğrudan belediye başkanı veya genel müdür adına teftiş, denetim ve inceleme yetkisine sahip büyükşehir belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük müfettişleri ve büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe belediye müfettişleri………………………………..1.000
…”
11.06.2008 tarih ve 26903 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan görev tazminatı ödenmesine ilişkin hususları düzenleyen 2008/13694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın
“Görev Tazminatı Göstergeleri” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, … göre almakta olan personelden, bu kanunlarda makam tazminatı öngörülmüş olan kadrolara atanmış olanlardan, almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamı, 6.000 olanlara 9.000, 5.500 - 4.500 olanlara 7.000, 4.000 ve daha az olanlara 6.000 gösterge rakamının, almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamına ilave edilmesi suretiyle bulunan görev tazminatı gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.”
“Asgari Görev Tazminatı” başlıklı 4’üncü maddesinde,
“Bu Kararın 1’inci maddesi gereğince ödenecek görev tazminatı tutarından mahsup edilecek tutarın, görev tazminatının %20’sini geçmesi halinde, görev tazminatının % 80'i asgari görev tazminatı olarak ödenir.”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, … Genel Müdürlüğü kadrosunda bulunan müfettişlere, 1000 gösterge rakamı üzerinden makam tazminatı ve 5600 gösterge rakamı üzerinden görev tazminatı ödenmesi gerekmektedir.
Buna karşın bahse konu olayda, … Genel Müdürlüğü’nde müfettiş kadrosunda görev yapan personele 2012 yılında, 2000 gösterge rakamı üzerinden Makam Tazminatı ve 6400 gösterge rakamı üzerinden Görev Tazminatı ödendiği görülmüştür.
Sorumlularca yapılan savunmalarda özetle, söz konusu ödemelere dayanak olarak Sayıştay Genel Kurulunun, 15/12/2011 tarihli ve 28143 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Esas No 2011/1 ve Karar No 5333/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının esas alındığı, söz konusu Karar’da, … Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile … Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünde görevli Daire Başkanları ve 1. Hukuk Müşavirlerine makam ve buna bağlı olarak ödenen görev tazminatının ödenmesi gerektiğine çoğunlukla karar verildiği, sözü edilen içtihadı birleştirme kararının … Genel Müdürlüğü de dâhil olmak üzere aynı durumda olan Su ve Kanalizasyon İdareleri Genel Müdürlüklerinin tamamını kapsadığı, buna göre, 2560 sayılı Kanuna tabi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüklerini “Müstakil Genel Müdürlük” olarak kabulünü öngören ve bu genel müdürlüklerde görevli daire başkanlarına ve 1. hukuk müşavirlerine makam ve buna bağlı olarak görev tazminatı ödenmesi gerektiği yönündeki söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı’nın, 2560 sayılı Kanuna tabi su ve kanalizasyon idaresi olan … Genel Müdürlüğünde görev yapan müfettişlere makam ve buna bağlı olarak ödenen görev tazminatı ödenmesi konusunda da dikkate alınması gerektiği, bu Karar’ın su ve kanalizasyon idarelerinin bağımsız genel müdürlük statüsünde olduğunu açıkça ortaya koyduğu ileri sürülmüştür.
Ancak, sorumluların savunmalarında dayanak gösterdikleri Sayıştay Genel Kurulunca alınan Esas No 2011/1 ve Karar No 5333/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon genel müdürlüklerinde görevli daire başkanları ve 1. Hukuk Müşavirlerine, bunların görev unvanları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ekli IV sayılı Makam Tazminatı cetvelinde açıkça sayılmamasına rağmen, söz konusu cetvelin 7’nci sırasına göre makam tazminatı ödenip ödenmeyeceğine ilişkindir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ekli IV sayılı Makam Tazminatı cetvelinin 7’nci sırasında, “Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla, Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı kadrolarına atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı dâhil), Gelir İdaresi Grup Başkanı, Milli Kütüphane Başkan Yardımcısı, Bölge Müdürleri (Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Belediyeler ve bunlara bağlı kurum ve kuruluşlar hariç), Gümrük Müsteşarlığı Başmüdürleri, Üniversite Genel Sekreterleri ile Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcıları: 2.000 tazminatı göstergesi” denilmekte olup anılan İçtihadı Birleştirme Kararı’yla büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon genel müdürlüklerinde görevli daire başkanları ve 1. Hukuk Müşavirlerine de söz konusu cetvelin 7’inci sırası kapsamında makam tazminatı ve buna bağlı olarak görev tazminatı ödenebileceğine karar verilmiştir. Bahse konu olayda ise, … genel müdürlüğü müfettişlerine yapılan zam ve tazminatlar söz konusu olup yukarıda değinilen mevzuat hükümlerinde geçen “Bölge ve İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip” ve “Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Müfettişleri” ibareleri ile bunlar için yapılacak ödemelerin nasıl belirleneceği hususu özel hükümlerle açıkça ortaya konmuştur.
İnceleme konusu olayda önemli olan, söz konusu su ve kanalizasyon idarelerinin “bağlı” veya “müstakil” niteliğinde olup olmamalarından daha çok, anılan mevzuat hükümlerinden kanun koyucunun hangi idareleri kastettiğinin belirlenmesidir. Bahsi geçen mevzuat hükümlerinde geçen “Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Müfettişleri” ibaresinin büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerini de kapsadığı açıktır.
Nitekim, … Genel Müdürlüğü ve benzeri su ve kanalizasyon idarelerinin kuruluş ve görevlerini belirleyen 2560 sayılı … Su ve Kanalizasyonları idaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun “Kuruluş” başlıklı 1’inci maddesinde,
“(Değişik: 7/2/1983-KHK 56/1 md., Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
… Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
…
… Su ve Kanalizasyon İdaresi, … Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. …”
Yine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’ncü maddesinde,
“…
e) Mahallî idare: Yetkileri belirli bir coğrafi alan ve hizmetlerle sınırlı olarak kamusal faaliyet gösteren belediye, il özel idaresi ile bunlara bağlı veya bunların kurdukları veya üye oldukları birlik ve idareleri”
denilerek belediye bağlı kuruluşları mahalli idare olarak tanımlandığı gibi söz konusu Kanuna istinaden çıkartılan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde,
“Bu Yönetmelik hükümleri, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar.” denildikten sonra bağlı idare kavramı ise “Tanımlar” başlıklı 4’ncü maddede,
“a) Bağlı idare: Belediyelere bağlı, kanunla kurulan, ayrı bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz su ve kanalizasyon, otobüs, ulaştırma ve benzeri hizmetleri yürüten idareleri” şeklinde tanımlanarak … Genel Müdürlüğü ve benzeri idarelerin “bağlı idare” ibaresiyle ifade edilmişlerdir. Nitekim … Genel Müdürlüğü bütçe ve muhasebe işlemlerini bu yönetmelik çerçevesinde yerine getirmektedir.
Ayrıca, Anayasa’nın “Sayıştay” başlıklı 160’ncı maddesinde, “…(Ek üçüncü fıkra: 29/10/2005-5428/2 md.) Mahallî idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması Sayıştay tarafından yapılır…” denilmekte ve buna istinaden de … Genel Müdürlüğü ve benzeri kuruluşlar mahalli idareler kapsamında Sayıştay tarafından denetlenmektedir.
Sonuç olarak, anılan mevzuat hükümlerinde açıkça belirlendiği üzere, … Genel Müdürlüğü kadrosunda bulunan müfettişlere 2012 yılı için 1000 gösterge rakamı üzerinden makam tazminatı ve 5600 gösterge rakamı üzerinden görev tazminatı ödenmesi gerekirken, 2000 gösterge rakamı üzerinden Makam Tazminatı ve 6400 gösterge rakamı üzerinden Görev Tazminatı ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.
B) 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Devlet memurlarına ödenecek olan zam ve tazminatlara ilişkin 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli,
“İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı” başlıklı I sayılı cetvelin “(A) Genel İdare Hizmetleri” bölümünün sonunda yer alan “NOT” kısmında,
“…
b) Bölge ve İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip olup,
- Kadro derecesi (1-4) olanlara 1350
- Kadro derecesi (5) ve daha aşağı olanlara 1050
- Yardımcı, Stajyer veya aday durumunda olanlara 600
puan Temininde Güçlük Zammı verilir.
Bunlara (a) ve (b) fıkralarına göre verilen Temininde Güçlük Zammı puanının %50’si oranında İş Güçlüğü Zammı ayrıca ödenir. …”
“Özel Hizmet Tazminatı” başlıklı II sayılı cetvelin “(B) Denetim Hizmetleri” başlıklı bölümünün 3’üncü sırasında,
“3a) Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) Müfettişleri, Başkanlık, Müstakil Genel Müdürlük, Büyükşehir Belediyesi, Büyükşehir Belediyesi bulunan illerin İl Özel İdaresi ile Üniversiteler ve Yüksek Teknoloji Enstitüleri İç Denetçileri,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri, Bakanlıklar merkez teşkilatına dâhil kadrolarda görevli Kontrolörler, İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçisi, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlık Müfettişleri, Sigorta Müfettişleri, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO-POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Müfettişlerinden,
- 1-2 derecelerden aylık alanlar.............................................................. : 195
- Diğer derecelerden aylık alanlar ......................................................... : 185
b) Bunların Yardımcıları, Stajyer Kontrolörler ...................................... : 125”
4’üncü sırasında,
“…
Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Müfettişleri,
…
- 1-2 derecelerden aylık alanlar ................................... :130
…”
“Diğer tazminatlar” başlıklı III sayılı cetvelin “(E) Denetim Hizmetleri” başlıklı bölümünde,
“II Sayılı Cetvelin (B) Denetim Hizmetleri Bölümünün,
…
b) 4,5,6 ve 7’nci sıralarında sayılanlar................................. :20”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca da, … Genel Müdürlüğü kadrosunda bulunan müfettişlere, 2025 puan (kadro derecesi 5 ve daha altı olanlara 1575 puan) üzerinden yan ödeme ve %150 oranı üzerinden özel hizmet tazminatı ödenmesi gerekmektedir.
Buna karşın bahse konu olayda, … müfettiş kadrosunda görev yapan personele 2012 yılında, 2700 puan (kadro derecesi 5 ve daha altı olanlara 2250 puan) üzerinden Yan Ödeme ve % 225 oranı üzerinden Özel Hizmet Tazminatı ödendiği görülmüştür. Ancak, Denetçi sorgusunda, ilişikli ödeme emri belgeleriyle gerçekleştirilen zam ve tazminat ödemelerinden sadece özel hizmet tazminatlarının konu edildiği, yan ödemelerin ise sorgu konusu yapılmadığı anlaşılmıştır.
Sorumlularca yapılan savunmalarda özetle, müfettişlere 2012 Yılında Yapılan Özel Hizmet Tazminatı Ödenmesine ilişkin olarak da 5333/1 sayılı Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı’nın esas alınması gerektiği, bu Karar’ın Kanun kuvvetinde olup 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının da üzerinde olduğu, dolayısıyla anılan Bakanlar Kurulu Kararı eki “Özel Hizmet Tazminatı” başlıklı II sayılı cetvelin “(B) Denetim Hizmetleri” başlıklı bölümünün 3’üncü sırasında yer verilen, “3a) Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç)” ibaresindeki “mahalli idarelere bağlı genel müdürlük” ibaresinin söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı ile açıklığa kavuşturulduğu, bu Karar’la … Genel Müdürlüğü vb. idarelerin mahalli idarelere bağlı genel müdürlük olmadığının ortaya konulduğu, 657 sayılı kanunun 152’inci maddesinde ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli II sayılı cetvelde geçen, büyükşehire bağlı genel müdürlük müfettişlerine %130 oranında özel hizmet tazminatı ödenmesine ilişkin hükmün … genel müdürlüğü müfettişlerini kapsamadığı, “mahalli idarelere bağlı genel müdürlük” ibaresinin … ve … Genel Müdürlüğü gibi, özel kuruluş yasası ve kamu tüzel kişiliği bulunmayan, sadece yönetmeliği olan bağlı genel müdürlükleri, döner sermayeli kuruluşları ve otobüs idarelerini kapsadığı, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ve Devlet Personel Başkanlığı’nın 2560 sayılı kanuna tabi su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüklerini “bağımsız genel müdürlük” olarak kabul ettikleri, Anayasa’nın kanun önünde eşitliği öngördüğü, aynı kurumun, kurumda görev yapan bazı unvanlar (daire başkanları ve 1. hukuk müşavirleri) için bağımsız genel müdürlük, bazı unvanlar (müfettişler) için ise bağlı genel müdürlük olarak değerlendirilmesinin de hukuken mümkün bulunmadığı öne sürülmüştür.
Ancak, yukarıda da değinildiği üzere, sorumluların savunmalarında dayanak gösterdikleri Sayıştay Genel Kurulunca alınan Esas No 2011/1 ve Karar No 5333/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon genel müdürlüklerinde görevli daire başkanları ve 1. Hukuk Müşavirlerine, bunların görev unvanları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ekli IV sayılı Makam Tazminatı cetvelinde açıkça sayılmamasına rağmen, söz konusu cetvelin 7’nci sırasına göre makam tazminatı ödenebileceğine ilişkindir. Bahse konu olayda ise, … Genel Müdürlüğü müfettişlerine ödenen zam ve tazminatlar söz konusu olup yukarıda değinilen mevzuat hükümlerinde geçen “Bölge ve İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip” ve “Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Müfettişleri” ibareleri ile bunlar için yapılacak ödemelerin nasıl belirleneceği hususu özel hükümlerle açıkça ortaya konmuştur. 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Özel Hizmet Tazminatı” başlıklı II sayılı cetvelin “(B) Denetim Hizmetleri” başlıklı bölümünün 3’üncü sırasında yer verilen, “3a) Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç)” ibaresi ise, mahalli idarelere bağlı genel müdürlüklerin müstakil genel müdürlük olmadığı yönünde bir hüküm içermemekte, sadece, bu müdürlüklerin anılan Cetvelin 3’üncü sırasına göre özel hizmet tazminatı alamayacaklarını belirtmektedir. Yani, söz konusu idareler müstakil genel müdürlük olarak nitelendirilse bile anılan cetvelin 3’üncü sırasında belirlenen oranda özel hizmet tazminatı alamayacaklardır. Dolayısıyla, 5333/1 sayılı Sayıştay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın anılan Bakanlar Kurulu Kararı’nı nakzettiği iddiası yerinde görülmemiştir.
Yukarıda değinildiği üzere, bahse konu olayda açıklığa kavuşturulması gereken husus … Genel Müdürlüğü vb. idarelerin müstakil ya da bağlı genel müdürlük olup olmadıkları değil, zam ve tazminatlara ilişkin mevzuat hükümlerinde bu idareler için hangi oranların belirlendiğidir. Söz konusu mevzuat hükümlerinde ise … Genel Müdürlüğü vb. idareler, “Bölge ve İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip” ve “Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük” şeklinde ifade edilerek bunlar için ayrı oranlar belirlenmiştir.
Bu itibarla, … Genel Müdürlüğünde müfettiş kadrosunda görevli personele hatalı oran üzerinden özel hizmet tazminatı ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuş, hatalı ödenen yan ödeme tutarları ise Rapora konu edilmemiştir.
Sonuç olarak, bahse konu Rapor maddesinin (A) ve (B) şıklarına ilişkin olarak yukarıda belirtilen gerekçelerle, … Genel Müdürlüğünde müfettiş kadrosunda görevli personele yapılan makam ve görev tazminatı ve özel hizmet tazminatı ödemelerinin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak gerçekleştirilmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …’dir.
Bu itibarla,
Hatalı yapılan makam ve görev tazminatı ve özel hizmet tazminatı ödemeleri sonucu neden olunan kamu zararı tutarı … TL’nin, sorumluları …’na müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
…, oy birliğiyle karar verildi.