Hafriyat Nakliye ve Döküm Bedeli
Denetçi sorgusunda yer alan, … Büyükşehir Belediyesi … Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ve … İnş. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan “… İnşaatı” işinde, kazı imalatı birim fiyat tarifi gereği kazı malzemelerinin döküm mahalline götürüldüğünü gösterir ispat edici belgelerin kesin hak ediş ekleri arasında yer almadığı, bahse konu kazı malzemelerinin döküm mahalline götürülmemiş olması durumunda 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince idari para cezası uygulanması gerektiği, kazı atıklarının akıbetinin belirlenememesi durumunda ise, ödemeye esas tarifte yer verilen “idarenin uygun göreceği döküm sahasına nakledilmesi bedellerinin” ve “döküm bedellerinin” hak edişten kesilmesi gerektiği, aksi durumda kamu zarına neden olunmuş olunacağı iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
“… İnşaatı İşi” ne ait ihale dokümanı eki Birim Fiyat Tarifleri genel açıklamalar kısmı (z) bendinde,
“Malzeme döküm sahasının temini, servis yolu yapımı, döküm sahasının düzenlenmesi, gerekli tüm izinlerin alınması, Döküm yerlerine yapılacak her türlü ödeme vb. tüm masraflar yükleniciye aittir”
Kazı imalatına ait İ-01 poz “Her Cins Zeminde Hendek, Temel Ve Serbest Kazı Yapılması” Birim Fiyat Tarifinde ise,
“Her cins zeminde, her derinliğe kadar patlayıcı madde kullanarak veya kullanmadan el ve her çeşit makine ile her türlü kazı yapılması (hendek, temel, serbest),parkenin sökülmesi, asfalt kesilmesi, asfaltın, betonun sökülmesi ve kırılması, asfalt, beton ve kazı malzemesinin kazı çukuru dışına atılması, şartname ve projesine uygun olarak kazı çukuru tabanının ve yan cidarlarının düzeltilmesi, asfalt, beton ve kazı malzemesi fazlasının taşıtlara yüklenmesi, yüklenicinin temin edeceği ve idarenin uygun göreceği döküm sahasına nakledilmesi, depo yerinde tesviye ve tanzim edilmesi, gerektiğinde kazıdan çıkan uygun malzemenin ot, kök ve keseklerden temizlenmesi,, 20 cm kademeli olarak serilerek sıkıştırılarak hendek ve temel dolgusu yapılması, her türlü masraflar, döküm bedelleri, her türlü masraflar, döküm bedelleri, su boşaltma ve çamur müşkülat zamları, malzeme ve zayiatı alet, edavat, malzeme ve işçilik giderleri ile yüklenici karı ve genel giderler dâhil kazı ve sökülme yapılmasının 1 metreküp fiyatı.”
denilmektedir.
Söz konusu birim fiyat tarifinin kazı imalatına ait İ-01 poz birim fiyat tarifi, “Her Cins Zeminde Hendek, Temel Ve Serbest Kazı Yapılması” pozuna ilişkin genel açıklamalar içermekte olup kazı imalatı için ödenecek fiyat içerisine dâhil olduğu kabul edilen maliyet kalemleri gösterilmekte ve bu maliyet kalemleri için yüklenicinin teklif fiyatını ne kadar aşarsa aşsın ayrıca bir fiyat ödenmeyeceğini ifade edilmiş olmaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar bu tarif içerisinde nakliye ve döküm bedeli de sayılmakta ise de, burada nakliye için asgari bir kilometre ölçüsü belirlenmediği ve ödenecek döküm bedeli alt sınırı da gösterilmediğinden bu poza ilişkin imalatla ilgili daha az kilometre yapıldığı veya döküm bedeli ödenmediği ya da daha az ödendiği iddiasıyla kamu zararı hesaplanması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, anılan birim fiyat tarifinde belirli bir döküm sahası belirtilmemiş, kazı malzemesi fazlasının, yüklenicinin temin edeceği ve idarenin uygun göreceği döküm sahasına nakledileceği belirtilmiştir.
Bahse konu işle ilgili olarak sorumlularca yapılan savunmalarda kazı artığı toplam 14.583,57 m3 malzemenin 13.360 m3’ünün … Nakliyat firması ile …döküm sahalarına nakledildiği, 1.300 m3’ünün ise Belediyenin talebi üzerine yüklenici tarafından …’da bulunan su deposunun dolgu çalışmasında kullanıldığı beyan edilerek buna ilişkin belgeler ibraz edilmiştir. Her ne kadar, Raporun sonuç kısmında Denetçisince, … Genel Müdürlüğünün talebi üzerine yüklenici tarafından …’da bulunan su deposunun dolgusunda kullanılan 1.300 m3 için döküm bedeli, ayrıca, savunma ekinde bildirilen ruhsatlı döküm yerlerine nakledilen kazı artığına ilişkin olarak ise bir kısım belgeler kabul edilmeyerek ve en yakın ruhsatlı döküm sahası esas alınmak suretiyle döküm ve nakliye bedeli üzerinden kamu zararı hesabı yapılmış ise de, yukarıda açıklandığı üzere, bahse konu yapım işinde kazı imalatına ilişkin teklif birim fiyat tarifi bu şekilde bir kamu zararı hesabına imkân tanımamaktadır.
Bu itibarla, bahse konu yapım işinde, kazı imalatına ilişkin ödemeye esas tarifte yer verilen “idarenin uygun göreceği döküm sahasına nakledilmesi bedelleri” ve “döküm bedellerinin” hak edişten kesilmesi gerektiğinden bahisle Denetçisince kamu zararı olarak hesap edilen toplam … TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
(Başkan …’in, “ 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümleri uyarınca hafriyat toprağı veya inşaat/yıkıntı artığı üretenler bu atıkları ilgili belediyenin veya mülki amirin izin verdiği geri kazanım veya depolama tesisine dökmek zorunda olup hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve depolama tesislerine döküm bedeli ilgili belediyelerce bir tarifeyle belirlenecektir. Bahse konu yapım işine ait sözleşme eki birim fiyat tarifinde yer alan İ-01 poz “Her Cins Zeminde Hendek, Temel ve Serbest Kazı Yapılması” Birim Fiyat Tarifinde, döküm bedeli de teklif birim fiyata dâhil edilmiştir. Dolayısıyla, uygulamada, kazı artığı malzemenin yetkili döküm sahası haricinde … Genel Müdürlüğünün uygun göreceği başka bir alana dökülmesi halinde, teklif birim fiyata dâhil olan ancak fiilen ödenmeyen döküm bedelinin hak ediş ödemesinden kesilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, Denetçi sorgusunda hesap edilen kamu zararı tutarından döküm bedeline ilişkin … TL’nin sorumlularına ödettirilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)
Oy çokluğuyla karar verildi.