Yapım İşi
…….. tarih ve ……… sayılı İlamın ……’nci maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun ………. tarih ve ………. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın ……….’nci maddesiyle, …….. yükleniminde bulunan ……… TL sözleşme bedelli ve birim fiyat teklif esaslı “……….. Yapım İşi”nde ihale kapsamında yapılmakta olan dış cephe temizleme platformu ve bağlı olduğu konstrüksiyonu ile ilgili olarak …….. Dairesi Başkanlığı iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarınca yerinde yapılan incelemelerde bağlantı cıvatalarında eksikliklerin ve kaynaklarda akma, korozyon vb. uygunsuzlukların olduğunun tespit edilmesi üzerine dış cephe temizleme platformu vincinin ray sisteminin uygunluk raporu için ………… Odasına yaptırılan teknik muayene mukabilinde bütçeden ödemede bulunulması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle ………… TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlular …………. (…………) ve ………. (……….) tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna sunulan temyiz dilekçesi üzerine anılan Kurulca düzenlenen ………. tarih ve ……….. tutanak sayılı İlamının ……….’inci maddesinde özetle,
“…
…………. Dairesi Başkanlığınca, ………. Dairesi Başkanlığının sorumluluğu ve kontrolünde olan …………. Yapım İşi kapsamında imalatı yapılan dış cephe temizleme platformunun uygunluk kontrolünün, kesin kabul işlemleri için değil, İş Sağlığı ve Güvenliği, Türk Borçlar Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin amir hükümleri gereğince bağımsız denetim kuruluşu olan …………… Odasına uygun/uygunsuzluk kontrolü yaptırılmış olduğu kanaatine varıldığından bedelinin de İdare tarafından karşılanmasında sakınca bulunmadığı sonucuna varıldığına,
Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, sorumlu iddialarının kabul edilerek …….. sayılı İlamın ………’nci maddesiyle, …………… yükleniminde bulunan ……….. TL sözleşme bedelli ve birim fiyat teklif esaslı …………. Yapım İşinde ihale kapsamında yapılmakta olan dış cephe temizleme platformu ve bağlı olduğu konstrüksiyonu ile ilgili olarak ………. Dairesi Başkanlığı iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarınca yerinde yapılan incelemelerde bağlantı cıvatalarında eksikliklerin ve kaynaklarda akma, korozyon vb. uygunsuzluklar olduğunun tespit edilmesi üzerine dış cephe temizleme platformu vincinin ray sisteminin uygunluk raporu için …………. Odası’na yaptırılan teknik muayene mukabilinde Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu neden olunan ……….. TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozulmasına ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye Gönderilmesine”
karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Denetçisince düzenlenen Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda,
………… yükleniminde bulunan ……….. TL sözleşme bedelli ve birim fiyat teklif esaslı “………… Yapım İşi”nde ihale kapsamında yapılmakta olan dış cephe temizleme platformu ve bağlı olduğu konstrüksiyonu ile ilgili olarak sağlık işleri dairesi başkanlığı iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarınca yerinde yapılan incelemelerde bağlantı cıvatalarında eksikliklerin ve kaynaklarda akma, korozyon vb. uygunsuzlukların olduğunun tespit edilmesi üzerine dış cephe temizleme platformu vincinin ray sisteminin uygunluk raporu için ………….. Odası’na yaptırılan teknik muayene mukabilinde bütçeden ödemede bulunulduğu görülmüştür.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417’nci maddesinde, “(1) İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, Özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.
İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.”,
6331 sayılı İş Sağlığı Güvenliği Kanunu’nun,
“İşverenin genel yükümlülüğü” başlıklı 4’üncü maddesinde, “İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede,
a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını İzler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.”,
“Risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm ve araştırma” başlıklı 10’uncu maddesinde, “İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür.”,
25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği”nin “Genel yükümlülükler” başlıklı 5’inci maddesinde ise “İşveren işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için tüm tedbirleri alır.”,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin,
“Yapı denetim görevlisinin yetkileri” başlıklı 15’inci maddesi üçüncü fıkrasında, “Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.”,
“Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 24’üncü maddesinde, “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiçbir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir.
Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir.
Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli ona göre ödenir.”,
“Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 25’nci maddesinde, “Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve işaretler gördüğü takdirde gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur.
Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.”,
“Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 26’ncı maddesinde, “Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir.
Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir.
İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir. İdare, yüklenicinin yaptığı işlerde kesin kabul tarihine kadar geçen zaman içinde herhangi bir aksaklık gördüğü takdirde, bu aksaklıkları yukarıda belirtildiği şekilde düzelttirip onarmakla birlikte, işin niteliğine göre aksaklığı tespit edilen yapım işlerinin kesin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir miktarda teminat alıkonur.
Yapılan işlerde yüklenicinin kusurundan kaynaklanan ve acilen ele alınması gereken aksaklıklar meydana geldiğinde, yüklenicinin o anda işle ilgilenip konuyu ele alması imkanı yoksa bu takdirde idare, yazılı olarak haber vermek suretiyle yüklenici adına bu aksaklığı giderir. Yüklenicinin tebligat adresinde bulunamaması veya işe ilgi göstermemesi halinde idare, yüklenici hesabına aksaklığı giderip gerekli tedbirleri alır ve yüklenicinin bu uygulamaya itiraz hakkı olmaz.
Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27’nci maddesi hükümleri uygulanır.”,
“Yükleniciye ait giderler” başlıklı 27’nci maddesinin (d) bendinde, “Kabul heyetlerinin gerekli gördüğü durumlarda, yüklenicinin yaptığı işlerle ilgili olarak güven sağlamak için yapılacak bütün teknik deneylerin giderleri yükleniciye aittir.”,
“Teminat süresindeki bakım ve giderler” başlıklı 44’üncü maddesinde ise “Yüklenici işlerin, teminat süresi içindeki bakımını yapmak ve tümünü iyi bir şekilde korumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıkları gidermek zorundadır.
İdareler, işin önem ve niteliğini göz önünde bulundurarak, teminat süresi içinde yüklenicilerin bakımlarını yapmakla yükümlü oldukları hususlarda sözleşme ve eklerine özel hükümler koyarlar.
Ancak bitirilmiş yapıların idare tarafından kullanılma ve işletilmesinden kaynaklanan veya yüklenicinin kusurları dışındaki hallerin gerektiği onarımlar bakım yükümlülüğünün dışındadır.
Kullanma ve işletme sonucu olmaksızın ortaya çıkan kusur ve aksaklıkların giderilmesi ve teminat süresince işlerin bakım giderleri yükleniciye aittir.”,
denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, eksik ve kusurlu işler ile ilgili inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olacaktır. Ayrıca, geçici kabul heyetinin gerekli gördüğü durumda, yüklenicinin yaptığı işlerle ilgili olarak güven sağlamak için yapılacak bütün teknik deneylerin giderlerinin sözleşme ve eklerinde kimin tarafından ödeneceği belirtilmemiş ve aksine bir hüküm bulunmamakta ise yüklenici tarafından karşılanması gerekmektedir.
Söz konusu işe ait Sözleşme ve eki belgelerde teknik deneylere ilişkin giderlerin kim tarafından ödeneceği belirtilmemiştir. Bu durumda mezkur Şartname hükmü gereği muayene giderinin Yüklenici tarafından karşılanması gerekmektedir.
Sorumlular tarafından Temyiz Kuruluna sunulan dilekçelerde, dış cephe temizleme platformunun yüklenici firma tarafından tamamlanarak cephe temizliğinde kullanılmak üzere İdareye teslim edildiği, dolayısıyla uygunluk kontrolünün iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak yaptırıldığı belirtilmişse de,
………. tarihinde ……… Daire Başkanlığınca, iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının dış cephe temizleme platformu ve bağlı olduğu konstrüksiyonlarda tespit ettiği eksiklik ve uygunsuzluklarını ………. Dairesi Başkanlığına rapor ettiği,
………… tarihinde ………. Dairesi Başkanlığı tarafından yüklenici firmaya yazılan yazı ile tespit edilen eksiklik ve uygunsuzlukların tamamlanması ve uygunluk raporunun bağımsız denetim kuruluşları tarafından raporlanmasının talep edildiği,
………. tarihinde …………. Dairesi Başkanlığınca doğrudan temin usulü ile bağımsız denetim kuruluşu olan ……………… Odasına uygunluk kontrolü yaptırıldığı,
……….. Odası tarafından hazırlanan ………….. tarihli rapor, ………… Dairesi Başkanlığınca ………. tarihinde yüklenici firmaya yazılan yazı ile paylaşılarak rapordaki eksikliklerin giderilmesinin istendiği,
………… tarihli Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağında ise “Ancak Parapet içi raylı sistem cephe temizlik asansörü ve 1750 kva jeneratörünün devreye alma testleri yapılamamıştır.” denilmek suretiyle kabul işleminin yapılamadığının belirtildiği,
görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, ……… Dairesi Başkanlığınca, ……… Dairesi Başkanlığının sorumluluğu ve kontrolünde olan “………….. Yapım İşi” kapsamında imalatı yapılan dış cephe temizleme platformunun uygunluk kontrolünün, kesin kabul işlemleri yaptırılmadığı, bu kontrolün 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin amir hükümleri gereğince bağımsız denetim kuruluşu olan ………. Odasına yaptırıldığı anlaşıldığından bedelinin İdare tarafından karşılanmasında mevzuata aykırılığın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ……….. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.