Damga Vergisinin Kesilmemesi
Denetçi sorgusunda yer alan, ..................Belediyesince ........... İnşaat Tic. Ltd. Şirketine ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım işinde, iş artışlarından kaynaklanan binde 8,25 oranındaki damga vergisinin kesilmemesi sonucu toplam ………. TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.(1)
…”
“Nispet” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“ Kağıtların Damga Vergisi bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır…
Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir...
…”
Anılan Kanun’a ekli (I) sayılı Tabloda (31 Aralık 2011 tarihli ve 28159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 55 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile 01.01.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere belirlenen oran),
“I. Akitlerle ilgili kâğıtlar Kanunla Getirilen Uygulanacak Olan
A. Belli parayı ihtiva eden kâğıtlar:
1. Mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknameler ……..(Binde 8,25)”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, damga vergisinin konusu kağıtlar olup 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (I) sayılı Tablo’da belirtilen kağıtlar, yine bu Tabloda belirtilen nisbet ve miktarlarda damga vergisine tabi olacaktır. Buna göre, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmeler (2012 yılı itibariyle) binde 8,25 oranında damga vergisine tabi olup sözleşme bedelinin değiştirilmesi halinde sözleşme bedelinden artan miktar aynı oranda damga vergisine tabi olacaktır.
Bahse konu ……. TL sözleşme bedelli hizmet alım işinde, 26.03.2012 tarih ve M.07.3.MUR.0.71-929-585 numaralı İş Artışı konulu yazıyla yüklenici ........... İnş.Tic.Ltd. Şirketine Sözleşmenin 29’uncu maddesine göre %20 oranında İş Artışı yapıldığının bildirildiği, dolayısı ile söz konusu %20 oranında ve ……. TL tutarında iş artışı ile sözleşme tutarının ……. TL’ye yükseldiği, dolayısıyla artış miktarı olan …….. TL üzerinden binde 8,25 oranında ve …….. TL tutarında damga vergisi kesilmesi gerektiği halde, idarece bahse konu iş artışı dolayısıyla, yüklenicinin Aralık 2012’ye ait 11 nolu hak edişinin ödendiği ………. numaralı Ödeme Emri Belgesi üzerinden ……. TL damga vergisi kesintisi yapıldığı ve bu suretle …….. TL eksik damga vergisi kesintisi yapıldığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar sorumlularca yapılan savunmalarda iş artışından kaynaklanan damga vergisi kesintisinin iş artışı kararında belirlenen oran üzerinden değil, yükleniciye fiilen yapılan ödeme esas alınarak hesaplanması gerektiği ileri sürülmekte ise de, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun yukarıya alınan 1’inci maddesi uyarınca damga vergisinin konusu “kağıtlar” olup bahse konu olayda 26.03.2012 tarih ve M.07.3.MUR.0.71-929-585 sayılı iş artışı kararıyla %20 oranında iş artışı yapıldığından sözleşme bedeli de %20 artırılmış olmakta, dolayısıyla, sözleşme bedelinden artan miktardan da aynı nispette damga vergisine tabi olmaktadır.
Sorumlulukla ilgili olarak ise,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
...
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
…”
“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise,
“
” (Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Muhasebe hizmeti, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.
Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. 9.12.1994 tarihli ve 4059 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
…
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur…
…”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, bir iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığını veya gerçekleştirildiğini onaylama yetkisi bulunan kişiler bu onaylama dolayısıyla gerçekleştirme işleminin mali sorumluluğuna ortak olmaktadırlar. Muhasebe yetkilileri ise ödemelere ilişkin olarak ancak, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde, yetkililerin imzasını, ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığını ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olup ödemeye ilişkin bunlar dışındaki eksikliklerden sorumlu olmadıkları gibi alacak takibiyle ilgili olarak da sadece tahakkuk birimlerince tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş alacakların takip ve tahsillinden sorumlulukları bulunmaktadır.
Nitekim, 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın “Gerçekleştirme Görevlilerinin Sorumluluğu” başlıklı 4’üncü maddesinin (b) fıkrasında,
“b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk
5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.
Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”
“Muhasebe Yetkilisinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 5’inci maddesi ve devamında ise,
“…
Açıklanan nedenlerle, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının takip ve tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin tek başına sorumlu olduğuna çoğunlukla
Karar Verildi.”
denilmektedir.
Bu itibarla, bahse konu eksik kesilen damga vergisinden doğan sorumluluğa ilişkin olarak, Denetçisince Gerçekleştirme Görevlisi/Onaylayan sıfatıyla sorumlu tutulan ……..n, ilişikli ödeme emri belgesi eki hak ediş raporunu onayladığından, sorumluluğu bulunmadığı yönündeki savunmasının kabulü mümkün bulunmamaktadır. Denetçisince Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ………. ise, söz konusu olayda eksik kesilen damga vergisi ilgili tahakkuk birimince tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale getirilmediğinden, sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, bahse konu hizmet alım işinde, iş artışından kaynaklanan binde 8,25 oranındaki damga vergisinin kesilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiasıyla Denetçisince ilişik tutulan toplam ………. TL’nin,
……. TL’si için, bu tutarın ………numaralı Ödeme Emri Belgesi üzerinden yapılan kesintiyle hesap yılı içerisinde tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
……. TL’sinin ise ………… müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
oy birliğiyle karar verildi.